વાવડીના વકાભાઈ ગરાસિયા સાથે ગઢપુર જતાં બાવાજી ભવાનગરે મનમાં સંકલ્પ કર્યો કે સ્વામિનારાયણ ચાર ભેંસોની છાશ વલોવી બતાવે તો માનું. શ્રીહરિએ ગઢપુરમાં સામેથી સંકલ્પ પૂરો કરી ચમત્કાર બતાવી તેમને આશ્રિત કર્યા.
ગામ વાવડીના વકાભાઈ નામે એક દરબાર ગરાસિયા શ્રીહરિના પાકા સત્સંગી હતા. તેમના મનમાં ગઢપુર જઈ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના દર્શન કરવાનો સંકલ્પ થયો. પ્રવાસમાં સાથ રહે તે માટે તેમણે ગામના વિરક્ત જેવા લાગતા બાવાજી ભવાનગરને પૂછ્યું: “એલા બાવાજી! મારી સાથે ગઢપુર દર્શને આવીશ?”
ભવાનગર બાવો અહંકારથી બોલ્યો: “વકાભાઈ! આવું તો ખરો, પણ મારે ઘેર ચાર ભેંસો છે અને રોજ સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને એમની છાશ વલોવવાની હોય છે. જો એ સ્વામિનારાયણ મને અહીં બેઠા બેઠા મારી ચાર ભેંસોની છાશ વલોવી દેખાડે, તો જ હું એમને ભગવાન માનું અને ગઢડે આવું!” વકાભાઈ હસીને બોલ્યા: “અરે ભવાનગર! એ તો સાક્ષાત પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ભગવાન છે! ચાર ભેંસોની છાશ કરવી એ તો એમના માટે રમત વાત છે! તારા મનના તમામ સંકલ્પો પૂરા કરશે, તું સાથે ચાલ!” ભવાનગર તૈયાર થયા અને બંને ભાથું બાંધી ગઢપુર પહોંચ્યા.
ગઢપુર આવી બંનેએ સંતો-હરિભક્તોના દર્શન કર્યા. જ્યારે દરબારગઢમાં શ્રીહરિના દર્શને ગયા, ત્યારે અંતર્યામી શ્રીહરિએ વકાભાઈને જોતાં જ હસીને સાદ કર્યો: “વકાભાઈ! તમે આ ભવાનગર બાવાજીને સાથે લાવ્યા છો એમને?” વકાભાઈએ હાથ જોડી કહ્યું: “હા મહારાજ! એ અમારા ગામના વિરાગી છે!”
ત્યારે શ્રીજીમહારાજે અદ્ભુત વિનોદ કરતાં કહ્યું: “વકાભાઈ! એ વૈરાગી તો ખરા! એક તો સવારમાં ચાર વાગ્યે ઊઠીને ચાર ભેંસોની છાશ વલોવે એ ‘રાગ’, અને બીજો એમણે બાવા થઈને વૈરાગ્ય લીધો એ ‘રાગ’! આમ બે રાગ ભેગા થયા એટલે એ સાચા ‘વૈરાગી’ કહેવાય!”
આટલું બોલી શ્રીહરિએ તે જ ક્ષણે પોતાના દિવ્ય ઐશ્વર્યથી હાથ હલાવીને ચારેય ભેંસોની છાશ ગોળીમાં વલોવાઈને માખણના પીંડા અલગ થતા હોય તેવો સાક્ષાત્કાર ભવાનગરની આંખો સામે પ્રત્યક્ષ કરી બતાવ્યો!
આ અકલ્પ્ય ચમત્કાર નિહાળી ભવાનગર બાવાજીના હોશ ઊડી ગયા! તેઓ દોડીને શ્રીહરિના ચરણોમાં પડી ગયા અને ગદગદ કંઠે બોલ્યા: “હે મહારાજ! વાવડીથી નીકળતાં પહેલાં મેં મનમાં જ આ સંકલ્પ કર્યો હતો કે જો આપ સાચા ભગવાન હોવ તો મને ચાર ભેંસોની છાશ વલોવી બતાવો! આપે મારા અંતરના અગોચર સંકલ્પને પ્રત્યક્ષ પૂરો કરી દીધો! હવે આપ સાક્ષાત ભગવાન છો એમાં મને તલભાર પણ સંશય રહ્યો નથી. મને આપના ચરણે રાખી કંઠી બાંધી સત્સંગી બનાવો!”
શ્રીહરિએ પ્રસન્ન થઈ ભવાનગર બાવાજીને પંચવર્તમાન ધરાવી સત્સંગી કર્યા. આગળ જતાં ભવાનગર શ્રીહરિના આશીર્વાદ અને સંતોના સમાગમથી પરમ એકાંતિક ભક્ત બન્યા. તેમણે વાવડીમાં આવેલું પોતાનું રહેણાંક મકાન હરિભક્તોના સત્સંગ અને મંદિર નિર્માણ અર્થે કૃષ્ણાર્પણ કરી દીધું અને અંતકાળે અક્ષરધામના અધિકારી બન્યા.
- સદગુરુ બ્રહ્મચારી શ્રી અક્ષરાનંદ સ્વામીની વાતોમાંથી…
Hindi
वावड़ी के वकाभाई गरासिया और बाबाजी भवानगर के संकल्प की पूर्ति
वावड़ी गाँव के वकाभाई नामक एक गरासिया दरबार श्रीहरि के परम निष्ठावान भक्त थे। उनके मन में गढड़ा जाकर भगवान स्वामिनारायण के दर्शन करने का संकल्प हुआ। मार्ग में संगति हेतु उन्होंने गाँव के बाबाजी भवानगर से पूछा: “बाबाजी! क्या मेरे साथ गढड़ा दर्शन करने चलोगे?”
भवानगर बावा गर्व से बोला: “वकाभाई! चल तो सही, किंतु मेरे घर चार भैंसें हैं और मुझे नित्य भोर में उनकी छाछ बिलोनी पड़ती है। यदि वे स्वामिनारायण मेरी उन चार भैंसों की छाछ बिलोकर दिखा दें, तो मैं उन्हें भगवान मानूँ और तुम्हारे साथ गढड़ा चलूँ!” वकाभाई मुस्कुराए: “अरे बाबाजी! वे साक्षात पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान हैं! चार भैंसों की छाछ बिलोना उनके लिए क्या कठिन है? वे तुम्हारे सभी संकल्प पूर्ण करेंगे, तुम चलो तो सही!” भवानगर तैयार हुआ और दोनों गढड़ा पहुँचे।
गढड़ा पहुँचकर दोनों ने संतों और भक्तों के दर्शन किए। जब वे दरबारगढ़ में श्रीहरि के सम्मुख गए, तब सर्वज्ञ प्रभु ने वकाभाई को देखते ही विनोदपूर्वक पूछा: “वकाभाई! आप इन भवानगर बाबाजी को साथ लाए हैं?” वकाभाई बोले: “हाँ महाराज! ये हमारे गाँव के वैरागी हैं!”
श्रीजी महाराज ने परिहास करते हुए कहा: “वकाभाई! ये वैरागी तो वास्तव में हैं! एक तो प्रातः चार बजे उठकर चार भैंसों की छाछ बिलोना, वह ‘राग’; और दूसरा बाबाजी बनकर वैराग्य लेना, वह ‘राग’! इस प्रकार दो राग मिलकर ये पक्के ‘वैरागी’ बने हैं!”
इतना कहकर श्रीहरि ने उसी क्षण अपने दिव्य ऐश्वर्य से भवानगर की आँखों के सामने चारों भैंसों के दूध की छाछ मथने और मक्खन निकलने की प्रत्यक्ष लीला साकार कर दी!
यह देखकर भवानगर बाबाजी के नेत्र विस्फारित रह गए! वे दौड़कर श्रीहरि के चरणों में गिर पड़े: “हे महाराज! गाँव से चलते समय मैंने मन में यही गुप्त संकल्प किया था कि यदि आप भगवान हैं तो मुझे चार भैंसों की छाछ बिलोकर दिखाएँ! आपने मेरे अंतर्यामी भाव को पूर्ण कर दिया! अब मुझे आपके ईश्वरत्व में लेशमात्र भी संशय नहीं है। मुझे अपनी शरण में लीजिए!”
श्रीहरि ने उन्हें कंठी बाँधकर वर्तमान धारण कराए। कालांतर में भवानगर अनन्य भक्त बने और उन्होंने वावड़ी स्थित अपना संपूर्ण गृह मंदिर निर्माण हेतु समर्पित कर दिया तथा अंततः अक्षरधाम के अधिकारी बने।
- सद्गुरु ब्रह्मचारी श्री अक्षरानन्द स्वामी की बातों से…
English
Vakabhai Garasiya of Vavdi and the Divine Fulfillment of Bavaji Bhavanagar’s Churning Resolve
In the village of Vavdi, there lived a staunch Rajput landholder (garasiya) named Vakabhai who was a dedicated devotee of Lord Swaminarayan. One day, a devotional desire arose in his heart to travel to Gadhada to have darshan of Shri Hari. Seeking travel companionship for the journey, he approached a local ascetic residing in the village named Bavaji Bhavanagar: “O Bavaji! Will you accompany me to Gadhada to have darshan of Bhagwan Swaminarayan?”
Bhavanagar Bavaji replied with haughty skepticism: “Vakabhai! I would certainly come, but I keep four buffaloes at home, and every morning at four o’clock I must churn their curds to make buttermilk. If this Swaminarayan of yours can miraculously churn the buttermilk of my four buffaloes, only then will I accept Him as God and accompany you to Gadhada!” Vakabhai chuckled: “O Bhavanagar! He is none other than supreme God Himself! Churning buttermilk of four buffaloes is mere child’s play for Him! He will fulfill your innermost challenge; come along!” Packing travel provisions, they both reached Gadhada.
Arriving in Gadhada, they had darshan of the assemblies and holy sadhus. When they stepped into the Darbargadh before Shri Hari, the omniscient Lord smiled and remarked to Vakabhai: “Vakabhai! Have you brought this Bavaji Bhavanagar along with you?” Vakabhai bowed: “Yes, Maharaj! He is an ascetic (vairagi) from our village!”
Shriji Maharaj quipped with delightful spiritual wit: “Vakabhai! He is truly a ‘Vairagi’! First, waking up at 4 AM every morning with intense attachment (raag) to churn the milk of four buffaloes; and secondly, donning the robes of renunciation (vairagya)! Combining these two attachments (raags), he is indeed a confirmed ‘Vairagi’!”
Saying this, through His divine transcendent power, Shri Hari instantly manifested a living vision before Bhavanagar’s eyes—vividly revealing the four buffaloes’ churning pots in motion, with rich yellow lumps of fresh butter separating before his very gaze!
Stunned beyond measure by this miraculous revelation of his secret thoughts, Bhavanagar Bavaji collapsed prostrate at Shri Hari’s lotus feet, trembling with devotion: “O Maharaj! Before leaving Vavdi, I privately harbored this secret challenge in my heart that if You are truly God, You must demonstrate the churning of my four buffaloes’ buttermilk! You have fulfilled the deepest unspoken resolve of my soul! Not an iota of doubt remains regarding Your absolute Godhead! Please accept me into Your holy refuge and initiate me as a Satsangi!”
Pleased with his surrender, Shri Hari conferred the moral vows upon him and tied the sacred kanthi. Over time, Bhavanagar evolved into an exalted ekantik devotee. He donated his residential house in Vavdi to the fellowship to be consecrated as a temple, ultimately ascending to the eternal abode of Akshardham.
- From the discourses of Sadguru Brahmachari Shri Aksharanand Swami…