વડતાલ ફૂલદોલ સામગ્રી માટે જોબન પગી પેટલાદ પહોંચ્યા; પોતાના વૈષ્ણવ રૂપે દર્શન આપી ઈજારદાર કાશીયાભાઈનો ભય ટાળી સામગ્રી મેળવી.
મુક્તરાજ જોબન પગીએ ગઢપુર પત્ર મોકલીને પરબ્રહ્મ શ્રીજીમહારાજને વિશાળ સંત-હરિભક્ત સમુદાય સહિત વડતાલમાં રંગોત્સવ ફૂલદોલ કરવા પધારવા ભાવભર્યું આમંત્રણ આપ્યું. મહારાજે પત્ર સ્વીકારી વડતાલ પધારવાની સ્વીકૃતિ આપી.
વડતાલમાં યોજાનારા આ વિશાળ મહોત્સવની સામગ્રી અને સીધાં-સામાનની વ્યવસ્થા કરવા માટે જોબન પગી વહેલી પરોઢે ઊંટ પર સવાર થઈ પેટલાદ જવા નીકળ્યા. તેમની સાથે રૂડીયો રખડુ અને અન્ય ૨૫-૩૦ શસ્ત્રધારી ભીલ સાથીઓ પણ જોડાયા. સૂર્યોદય થતાં આ રસાલો પેટલાદ પહોંચ્યો. મુસાફરીના થાક બાદ વિશ્રામ કરવા જોબન પગીએ ઊંટને એક ધર્મશાળા પાસે રોક્યો.
ધર્મશાળાના રખેવાળે જ્યારે જોબન પગીને પોતાના આંગણે જોયો, ત્યારે ભયના માર્યો તેના હાંજા ગગડી ગયા અને તે થરથર કાંપવા લાગ્યો! ભૂતકાળમાં જોબન પગીના નામ માત્રથી આખો ચરોતર ધ્રૂજતો હતો. જોબન પગીએ તેને સાંત્વના આપતાં કહ્યું, “ભાઈ! જરાય ડરીશ નહીં, અમે તો અહીં સંતોના ઉત્સવ સારુ આવ્યા છીએ, અમને થોડાં ગોદડાં અને નાહવા સારુ પાણીની વ્યવસ્થા કરી આપ!” રખેવાળે ગાદલાં પાથરી કૂવેથી પાણીની વ્યવસ્થા કરી આપી.
રૂડીયા રખડુ પાસે કૂવેથી જળ સિંચાવી સ્નાન કરી જોબન પગી શાંતચિત્તે પોતાની પ્રાતઃપૂજા કરવા બેઠા. કપાળમાં ઊર્ધ્વપુંડ્ર તિલક-ચાંદલો અને ગળામાં બેવડી તુલસીની કંઠી શોભતી હતી. દરમિયાન સીમમાંથી પાણી ભરીને આવતી પનિહારીઓએ જોબન પગીને જોતાં જ નગરમાં હોબાળો મચાવ્યો: “દોડો… વડતાલવાળો જોબન પગી પેટલાદમાં આવ્યો છે!” આ સાંભળતાં જ બજારની દુકાનો અને હાટો ટપોટપ બંધ થવા લાગી!
તે સમયે પેટલાદ પરગણાના ઈજારદાર (મુખ્ય વહીવટદાર) કાશીયાભાઈ પોતાના ઘરના ઓટલે બેસી દાતણ કરતા હતા. જોબન પગી આવ્યાના સમાચાર મળતાં જ તેમણે આરબ પહેરેદારોને દરવાજા મજબૂત બંધ કરી દેવા હુકમ કર્યો અને પોતે મેડી ઉપર ચડી ગયા!
જોબન પગી સાથીઓ સાથે કાશીયાભાઈની ડેલીએ પહોંચ્યા. દરવાજો બંધ જોઈ જોબન પગીએ બુલંદ સાદે પુકાર્યો: “કાશીયાભાઈ! જરાય ડરશો નહીં, હું લૂંટફાટ કરવા નથી આવ્યો! હવે તો હું ભગવાન સ્વામિનારાયણનો દાસ થયો છું! બારી ઉઘાડીને જુઓ, મારા ગળામાં તુલસીની કંઠી છે અને કપાળમાં તિલક-ચાંદલો છે! હવે તો હું માંકડ પણ મારતો નથી, માટે નિર્ભય થઈ બહાર આવો!”
કાશીયાભાઈએ બારીમાંથી જોયું તો જોબન પગીનું શાંત, વૈષ્ણવ મુખારવિંદ જોઈ તેમને સંપૂર્ણ ધરપત થઈ. તેમણે તરત ડેલી ખોલાવી, જોબન પગીને આદરપૂર્વક મેડી પર તેડી ગયા. જોબન પગીએ વડતાલમાં શ્રીજીમહારાજ પધારે છે તે ફૂલદોલ ઉત્સવ માટે અનાજ, ઘી અને સામગ્રીની સહાય માંગી. કાશીયાભાઈ બોલ્યા, “જોબનબાપા! આ સમગ્ર પેટલાદ પરગણું તમારું પોતાનું છે!” તેમણે તુરંત મહેતાને બોલાવી ગાડાં ભરીને સામગ્રી વડતાલ પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરાવી દીધી.
વિદાય વેળાએ જોબન પગીએ પ્રેમથી કહ્યું, “કાશીયાભાઈ! ધુળેટીના દિવસે ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના પ્રત્યક્ષ દર્શન કરવા સપરિવાર વડતાલ જરૂર પધારજો!”
સદગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ભક્તચિંતામણીના પ્રકરણ ૧૨૨ની કડી ૮ માં મુક્તરાજ જોબન પગીનો મહિમા ગાતાં લખ્યું છે: ‘નકી ભક્ત નારણગર બાવો, જેણે કર્યો કૂળ નો અભાવો..! પ્રેમીભક્ત પગી ધન્ય ધન્ય, જનમાં શીરોમણી જોબન..!!’
- શ્રીભક્તચિંતામણીમાંથી…
Hindi
वड़ताल फूलडोल उत्सव हेतु मुक्तराज जोबन पगी का पेटलाद गमन और इजारदार काशियाभाई को अभयदान
मुक्तराज जोबन पगी ने गढ़पुर पत्र भेजकर श्रीजीमहाराज को वड़ताल में रंगोत्सव (फूलडोल) मनाने का भावभीना आमंत्रण दिया, जिसे प्रभु ने सहर्ष स्वीकार किया।
इस महामहोत्सव हेतु रसद व सामग्री जुटाने जोबन पगी ऊँट पर सवार होकर २५-३० साथियों सहित प्रभात में पेटलाद पहुँचे। उन्होंने एक धर्मशाला में पड़ाव डाला। धर्मशाला का व्यवस्थापक जोबन पगी को देखते ही भय से थर-थर काँपने लगा! जोबन पगी ने उसे सांत्वना दी: “डरो मत भाई! हम यहाँ किसी को लूटने नहीं, केवल स्नान-विश्राम करने आए हैं।”
जोबन पगी ने कुएँ के जल से स्नान कर भाल पर तिलक-चांदलो और गले में तुलसी कंठी धारण कर शांत भाव से नित्य-पूजा की। किंतु पनिहारियों ने जोबन पगी को देख नगर में शोर मचा दिया: “वड़ताल का जोबन डाकू आया है!” सुनते ही बाजार की दुकानें धड़ाधड़ बंद होने लगीं।
पेटलाद के मुख्य अधिकारी (इजारदार) काशियाभाई ने समाचार सुनते ही द्वार बंद करा दिए और स्वयं हवेली की अटारी पर चढ़ गए। जोबन पगी हवेली पहुँचे और पुकारा: “काशियाभाई! भयभीत न हों, मैं लूटपाट करने नहीं आया! अब मैं भगवान स्वामीनारायण का अनन्य भक्त बन चुका हूँ। खिड़की से देखिए, मेरे गले में कंठी और माथे पर तिलक है! अब मैं खटमल भी नहीं मारता, निर्भय होकर द्वार खोलिए!”
खिड़की से जोबन पगी का शांत वैष्णव रूप देख काशियाभाई को ढाढ़स बँधा। उन्होंने द्वार खुलवाकर उनका भव्य सत्कार किया। जोबन पगी ने वड़ताल फूलडोल हेतु सामग्री की बात कही। काशियाभाई ने सहर्ष गाड़ियाँ भरकर सामग्री वड़ताल भिजवाने का प्रबंध किया। जोबन पगी ने उन्हें सपरिवार उत्सव में आने का निमंत्रण दिया।
भक्तचिंतामणि ग्रंथ में निष्कुलानंद स्वामी लिखते हैं: ‘प्रेमीभक्त पगी धन्य धन्य, जनमां शीरोमणी जोबन..!!’
- श्रीभक्तचिंतामणि से…
English
Muktaraj Joban Pagi’s Expedition to Petlad for the Vadtal Fuldol Festival and Bestowing Fearlessness upon Kashiyabhai
Muktaraj Joban Pagi dispatched a humble letter via Jasuji Pagi to Gadhpur, earnestly entreating Supreme Lord Shreeji Maharaj to celebrate the grand spring festival of colours (Fuldol) at Vadtal. Graciously accepting the prayer, Shreehari confirmed His arrival with a vast assembly of paramhansas and devotees.
To orchestrate the enormous quantity of grain, ghee, and provisions needed for the mammoth festival, Joban Pagi set out early the following morning atop a camel bound for Petlad. Accompanying him was Rudiyo Rakhadu and a contingent of 25-30 armed Bhil followers. Arriving in Petlad at dawn, Joban stopped at a public rest house (dharmashala).
Upon recognizing Joban Pagi—whose very name had once struck cold terror across the land—the innkeeper trembled in sheer fright! Joban gently comforted him: “Brother! Harbor not the slightest fear. We have not come to harm anyone; we only require water and bedding for our morning ablutions.” Bathing with well water, Joban sat serenely for his morning worship, adorned with the urdhvapundra tilak-chandlo on his forehead and double-stranded tulsi beads around his neck.
However, village women fetching water caught sight of Joban and ran through the streets crying: “Run! Joban Pagi of Vadtal has invaded our town!” Within minutes, shopkeepers slammed their shutters shut and streets emptied in panic!
Hearing the tumult while brushing his teeth on his veranda, Kashiyabhai, the chief tax revenue administrator (Ijardar) of the Petlad province, frantically commanded his Arab guards to bolt the massive courtyard gates and fled to the upper mansion.
Joban Pagi arrived outside Kashiyabhai’s residence. Finding the entrance barred, Joban shouted in a clear, resonant voice: “Kashiyabhai! Do not be frightened! I have not come to plunder your estate! By the supreme grace of Bhagwan Swaminarayan, I am now His humble devotee! Open your window and see: I wear the sacred tulsi kanthi and tilak-chandlo; I would not even harm an insect now! Please open the gates without fear!”
Peering through the wooden shutters, Kashiyabhai beheld Joban Pagi’s tranquil, saintly countenance and was thoroughly reassured. He ordered the gates flung open and warmly escorted Joban to his upper chamber. Joban explained that Shreeji Maharaj and thousands of devotees were arriving at Vadtal for Fuldol and requested provisions. Overflowing with respect, Kashiyabhai proclaimed, “Jobanbapa! Consider the entire province of Petlad your own!” He immediately summoned his clerks and dispatched cartloads of provisions to Vadtal.
Before departing, Joban cordially invited Kashiyabhai: “On the day of Dhuleti, please come with your entire family to Vadtal to have the direct divine darshan of Bhagwan Shree Swaminarayan!”
In Chapter 122 (verse 8) of the sacred Bhakta Chintamani, Sadguru Nishkulanand Swami extols Muktaraj Joban Pagi: ‘Premībhakta Pagī dhanya dhanya, janmā̃ shiromaṇi Joban!’
— From Shree Bhakta Chintamani