સારંગપુરમાં વસ્તા ખાચરની અદ્ભુત અશ્વસવારીથી પ્રસન્ન થઈ શ્રીહરિએ વરદાન માંગવા કહ્યું; જીવા ખાચરે કાઠીઓની યુદ્ધપ્રિયતા જણાવી સારંગપુરની સમગ્ર સીમમાં જમદૂતો ક્યારેય ન પ્રવેશે તેવો અભય વરદાન માંગ્યો.
શ્રીહરિ પોતાના ભક્તોના અંતરની ભક્તિની સાથે-સાથે તેમની કલા અને કૌશલ્યના પણ પારખું હતા. ભક્તોના સદ્ગુણો પ્રગટ કરાવી પ્રભુ તેમના પર રાજી થઈ પ્રસાદીનાં વસ્ત્રો, પોતાના થાળનો પ્રસાદ અને અલૌકિક આશીર્વાદ આપતા.
એક વખત શ્રીહરિ સારંગપુરમાં વસ્તા ખાચરના દરબારગઢમાં સભા ભરીને બિરાજતા હતા. સભામાં સુરા ખાચર, સોમલા ખાચર, મોકા ખાચર, મૂળુ ખાચર, જીવા ખાચર વગેરે શૂરવીર કાઠી ભક્તો ઉપસ્થિત હતા. શ્રીહરિએ અચાનક હસીને પૂછ્યું, “દરબારો! તમારા સૌમાં સૌથી ચતુર અને તેજસ્વી ઘોડેસવારી કોણ કરી જાણે છે?” ત્યારે સૌ દરબારોએ એક અવાજે કહ્યું, “હે મહારાજ! અમારા વસ્તા ખાચર આ સમગ્ર પંથકમાં સૌથી ઉત્તમ અસવાર છે!” શ્રીહરિએ નાજા જોગિયાને તત્કાળ આજ્ઞા કરી કે ઘોડશાળમાંથી તેજસ્વી અશ્વ તૈયાર કરી લાવે.
વસ્તા ખાચરે તેજતર્રાર અશ્વ પર સવાર થઈને મેદાનમાં એવી અદ્ભુત અને હેરતઅંગેજ ઘોડેસવારીના કરતબો કરી બતાવ્યા કે આખી સભા વાહ-વાહ પોકારી ઊઠી! શ્રીજીમહારાજ તેમના કૌશલ્ય પર અત્યંત રાજી થયા અને બોલ્યા, “વસ્તા ખાચર! અમે તમારા પર ખૂબ પ્રસન્ન થયા છીએ; માટે જે વરદાન માંગવું હોય તે માંગી લ્યો!”
વસ્તા ખાચરે નમ્રતાપૂર્વક કહ્યું, “હે મહારાજ! આપની કૃપાથી દેશકાળ સુખી છે, અન્ન-ધન અને રાજપાટની કોઈ ઉપાધિ નથી. જો આપ પ્રસન્ન થયા હોવ, તો એટલો વર આપો કે અમારા સારંગપુર ગામમાં કોઈને પણ ક્યારેય જમદૂતનું તેડું ન આવે!”
બાજુમાં બેઠેલા ચતુર જીવા ખાચર તરત મર્મમાં બોલી ઊઠ્યા, “ભણું મહારાજ! અમારા વસ્તાને માંગતાં જ ન આવડ્યું!” શ્રીહરિએ પૂછ્યું, “જીવા ખાચર! તો તમારા મનમાં શું મંગાવવાનો સંકલ્પ હતો?” ત્યારે જીવા ખાચરે ખુલાસો કર્યો, “હે મહારાજ! અમે તો ક્ષત્રિય કાઠી દરબારો રહ્યા! અમારે તો ઘડી-બે ઘડીમાં ઘોડે ચડીને બહાર નીકળવાનું થાય. ગામ-ગરાસ કે ગાયોની રક્ષા કાજે ધિંગાણાં (યુદ્ધો) ખેલાય, ત્યારે અમારું મૃત્યુ ઘરમાં ખાટલા પર ન થાય; ગામની સીમમાં કે રણમેદાનમાં શહીદ થવાનું થાય! માટે કૃપા કરીને એવો વર આપો કે સારંગપુર ગામમાં તો નહીં જ, પણ ગામની સમગ્ર સીમ-પાદરમાં પણ કોઈને જમનું તેડું ન આવે!”
જીવા ખાચરની સમયસૂચકતા અને ક્ષાત્રભાવ જોઈ શ્રીજીમહારાજ અત્યંત પ્રસન્ન થયા. શ્રીહરિએ ‘તથાસ્તુ’ કહીને વરદાન આપ્યું કે, સારંગપુર ગામમાં કે ગામની સીમમાં કાળ-જમદૂતો ક્યારેય પ્રવેશી શકશે નહીં! ત્યાં દેહત્યાગ કરનાર સૌ જીવોને પ્રભુનું ધામ પ્રાપ્ત થાય છે.
- સદગુરુ શ્રી પ્રસાદાનંદ સ્વામીની વાતોમાંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
सारंगपुर में वस्ता खाचर की अश्व-परीक्षा और सीमा तक भी यमदूतों के न आने का वरदान
श्रीहरि अपने भक्तों के हृदय के अनुराग के साथ-साथ उनके शौर्य, कला और कौशल के भी सच्चे पारखी थे। भक्तों के सद्गुणों को प्रकट कराकर प्रभु उन्हें प्रसादी के वस्त्र, थाल का प्रसाद और अमोघ आशीर्वाद प्रदान करते थे।
एक बार श्रीहरि सारंगपुर में वस्ता खाचर के दरबारगढ़ में विराजमान थे। सभा में सुरा खाचर, सोमला खाचर, मोका खाचर, मूलू खाचर, जीवा खाचर आदि शूरवीर काठी दरबार उपस्थित थे। श्रीहरि ने कौतुकवश पूछा, “दरबारो! आप सभी में सबसे कुशल और चतुर अश्वारोही (घुड़सवार) कौन है?” सभी ने एक स्वर में कहा, “हे प्रभु! हमारे वस्ता खाचर इस संपूर्ण क्षेत्र में सर्वश्रेष्ठ घुड़सवार हैं!” श्रीजी महाराज ने तुरंत नाजा जोगिया को अश्वशाला से उत्तम अश्व सुसज्जित कर लाने का आदेश दिया।
वस्ता खाचर ने अश्व की पीठ पर बैठकर मैदान में ऐसी अद्भुत और हैरतअंगेज घुड़सवारी के करतब दिखाए कि पूरी सभा चकित रह गई। श्रीजी महाराज उनके कौशल से अत्यंत प्रसन्न हुए और बोले, “वस्ता खाचर! हम आप पर परम प्रसन्न हैं; अतः जो वरदान चाहें, माँग लीजिए!”
वस्ता खाचर ने करबद्ध होकर कहा, “हे प्रभु! आपकी कृपा से सब संपन्न है, कोई चिंता नहीं है। यदि आप प्रसन्न हैं, तो बस इतना वरदान दीजिए कि हमारे सारंगपुर गाँव में किसी भी जीव को कभी यमदूतों का बुलावा न आए!”
पास बैठे चतुर जीवा खाचर तुरंत मुस्कुराकर बोले, “महाराज! हमारे वस्ता को तो ठीक से माँगना ही नहीं आया!” श्रीहरि ने पूछा, “जीवा खाचर! तो आपके मन में क्या विचार था?” जीवा खाचर ने स्पष्ट किया, “हे नाथ! हम तो काठी क्षत्रिय हैं! हमें तो कभी भी घोड़ों पर सवार होकर सीमा की रक्षा हेतु निकलना पड़ता है। भूमि और गौ-रक्षा हेतु जब युद्ध होता है, तो हमारी मृत्यु घर में खाट पर नहीं, अपितु रणक्षेत्र या गाँव की सीमा पर होती है! अतः ऐसा वरदान दीजिए कि सारंगपुर गाँव में ही नहीं, अपितु सारंगपुर की पूरी सीमा (सीवान) में भी किसी को यमदूतों का भय न रहे!”
जीवा खाचर की इस क्षात्र-बुद्धि और दूरदर्शिता पर प्रसन्न होकर श्रीजी महाराज ने ‘तथास्तु’ कहकर वरदान दिया कि सारंगपुर गाँव अथवा उसकी सीमा के भीतर किसी भी प्राणी को यमदूत स्पर्श नहीं कर सकेंगे, अपितु सबको प्रभु के दिव्य धाम की प्राप्ति होगी!
- सद्गुरु श्री प्रसादानंद स्वामी की बातों से… 🙇🏻♂️🙏
English
Horsemanship in Sarangpur: Vasta and Jiva Khachar’s Boon to Bar the Messengers of Death
Shreehari was an exquisite connoisseur of not only the pure devotion of His followers but also their practical arts and martial skills. He frequently celebrated their virtues, rewarding them with sanctified garments, consecrated food, and divine boons.
On one occasion, Shreehari was holding court in the Darbargadh of Vasta Khachar in Sarangpur. Renowned Kathi chieftains including Sura Khachar, Somla Khachar, Moka Khachar, Mulu Khachar, and Jiva Khachar were in attendance. With a radiant smile, Shreehari asked the assembly, “O Darbars! Tell Us, who among you is the most accomplished master of horsemanship?” In unison, the chieftains replied, “O Maharaj! Vasta Khachar is undisputedly the finest equestrian in all of Kathiawad!” Shreehari immediately commanded Naja Jogiya to bridle a spirited steed from the royal stables.
Mounting the swift stallion, Vasta Khachar galloped into the open maidān, executing breathtaking maneuvers, swift turns, and acrobatic riding feats that held the entire assembly spellbound. Deeply delighted by his prowess, Shreeji Maharaj declared, “Vasta Khachar! We are exceedingly pleased with you; ask for any boon you desire!”
Vasta Khachar folded his hands humbly and said, “O Maharaj! By Your divine grace, our crops are fertile, our realm is peaceful, and we lack nothing. If You are truly pleased, grant this one boon: may no soul in our village of Sarangpur ever be visited by the dreadful messengers of death (Yamadutas)!”
Sitting nearby, the shrewd chieftain Jiva Khachar interjected with rustic humor: “Alas, Maharaj! Our Vasta did not know how to make a proper request!” Shreehari inquired, “Jiva Khachar, what better boon had you conceived?” Jiva Khachar explained with martial clarity: “O Lord! We are warrior Kathis by blood! At a moment’s notice, we must mount our steeds to defend our honor, lands, or cattle. When battles erupt, a true warrior rarely dies peacefully in bed at home; our lives are offered on the village outskirts, in pastures, or upon open battlegrounds! Therefore, grant that not only within the settlement of Sarangpur, but across its entire outlying perimeter and grazing lands, no messenger of death shall ever set foot!”
Pleased by Jiva Khachar’s sharp intellect and protective spirit toward all beings, Shreeji Maharaj smiled warmly and proclaimed, “Tathastu! So be it!” The Lord blessed the land so that neither in the village of Sarangpur nor anywhere within its outskirts could Yamadutas ever tread, ensuring divine liberation for all who breathe their last upon that hallowed soil.
- From the Discourses of Sadguru Prasadanand Swami… 🙇🏻♂️🙏