સારંગપુરના પુંજાભાઈ કુંભારને ગઢપુરમાં શ્રીજીમહારાજનાં ચરણકમળમાંથી પ્રગટતા દિવ્ય તેજનાં દર્શન થતાં તમામ વાસનાઓ બળીને ભસ્મ થઈ ગઈ અને પાછળથી સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામીની આજ્ઞાથી ગઢપુરમાં રહી અક્ષરધામ સિધાવ્યા.
સારંગપુર ગામના પુંજાભાઈ કુંભાર સ્વભાવે થોડા આકરા હતા, પરંતુ સારંગપુરના ગામધણી જીવા ખાચરના સહવાસથી તેઓ સત્સંગી બન્યા હતા. સારંગપુરમાં સંતોના અવારનવાર સમાગમથી તેમણે સ્વામિનારાયણ ભગવાનના સર્વોપરી સ્વરૂપનો યથાર્થ મહિમા જાણ્યો હતો.
એક વખત સારંગપુરથી જીવા ખાચરે સંતો સારુ માટીના વાસણો પહોંચાડવા માટે પુંજાભાઈ કુંભારને ગઢપુર મોકલ્યા. પુંજાભાઈ ગધેડાઓ પર માટીનાં વાસણો લાદી ગઢપુર આવ્યા અને દાદા ખાચરના દરબારમાં વાસણો ઉતારી અક્ષર ઓરડીમાં શ્રીજીમહારાજના દર્શનાર્થે ગયા. તે સમયે મહારાજ અક્ષર ઓરડીમાં ઢોલિયા પર પોઢેલા હતા અને શ્રી રઘુવીરજી મહારાજ ઢોલિયા પાસે બેઠા હતા. અક્ષર ઓરડીની બારીમાંથી મહારાજનાં ચરણારવિંદનાં દર્શન થતાં હતાં. પુંજાભાઈ બારી પાસે બહાર ઊભા રહીને એકચિત્તે પ્રભુનાં ચરણકમળ નિહાળવા લાગ્યા.
એ સમયે પુંજાભાઈને અદ્ભુત દિવ્ય અનુભૂતિ થઈ! શ્રીજીમહારાજનાં ચરણારવિંદમાંથી સૂર્ય-ચંદ્ર જેવા અગણિત તેજનો મહાસાગર ઊમટતો દેખાયો! ચરણકમળનાં સોળ દિવ્ય ચિહ્નો અકળ પ્રકાશથી ઝળહળવા લાગ્યાં. પુંજાભાઈ તો આશ્ચર્યચકિત થઈ એ અલૌકિક તેજપુંજને અનિમેષ નયને જોઈ જ રહ્યા. આવો દિવ્ય તેજનો સમૂહ લગભગ અડધો કલાક (બે ઘડી) સુધી અખંડ રહ્યો, ત્યારબાદ તે તેજ ધીમે ધીમે મહારાજનાં ચરણકમળમાં જ સમાઈ ગયું. થોડી વારે મહારાજ જાગ્યા અને બારીમાંથી હાથ જોડી ઊભેલા પુંજાભગતને ઇશારો કરી અંદર બોલાવ્યા. પુંજાભગત ગદ્ગદ કંઠે પ્રભુ સન્મુખ ઊભા રહ્યા. શ્રીહરિએ તેમના સામું કરુણાસભર દ્રષ્ટિપાત કર્યો; તે ક્ષણથી જ પુંજાભાઈના અંતઃકરણમાંથી તમામ વિષય-વાસનાઓ બળીને ભસ્મીભૂત થઈ ગઈ!
આ અલૌકિક દર્શનનું મનન કરતાં કરતાં પુંજાભાઈ સારંગપુર આવ્યા અને બાર વર્ષ સુધી સાંખ્યયોગી જેવું અખંડ બ્રહ્મચર્ય પાળી ભજન કર્યું. મહારાજના અંતર્ધાન પછી તેઓ વારંવાર ગઢપુર દર્શને આવતા અને અક્ષર ઓરડીની તે બારી પાસે ઊભા રહી ભાવવિભોર થઈ એ દિવ્ય ક્ષણને યાદ કરતા. એક વખત સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામીએ તેમને કહ્યું, “ભગત! હવે સંસાર છોડી સંતો ભેગા કેમ રહેતા નથી?” પુંજાભગતે કહ્યું, “સ્વામી! મારો સ્વભાવ આકરો છે, સંતો સાથે નભી ન શકાય એટલે ઘેર રહું છું.” નિત્યાનંદ સ્વામીએ તેમના મસ્તક પર હાથ મૂકી આશીર્વાદ આપ્યા, “ભગત! હિંમત રાખો, બધું પાર પડી જશે!” સ્વામીની આજ્ઞાથી પુંજાભગત ત્યાગી થઈ ગઢપુરમાં દાદાના દરબારમાં સંતોની સેવા કરતાં કરતાં અંતે અક્ષરધામ પામ્યા.
સદગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ‘શ્રીભક્તચિંતામણી’ના પ્રકરણ ૧૧૫ની કડી ૧૬માં સારંગપુરના પુંજાભાઈ કુંભારનો મહિમા ગાતાં લખ્યું છે: સઇ ભગો ગોપાલ સુતાર, ગર લીલાધર પૂંજો કુંભાર..!!
- શ્રીહરિચરિત્ર ચિંતામણિ અને શ્રીભક્તચિંતામણીમાંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
सारंगपुर के पूंजाभाई कुम्हार को अक्षर ओरड़ी में चरणारविंद के अलौकिक तेज के दर्शन और गढपुर सेवा
सारंगपुर के पूंजाभाई कुम्हार स्वभाव से कुछ उग्र थे, किंतु जींवा खाचर के संग से सत्संगी बने थे और श्रीहरि की महिमा को भली-भाँति जानते थे।
एक बार जींवा खाचर ने उन्हें संतों के लिए मिट्टी के बर्तन लेकर गढपुर भेजा। बर्तन दरबार में रखकर पूंजाभाई अक्षर ओरड़ी की खिड़की के पास दर्शन हेतु खड़े हुए। अंदर श्रीजी महाराज शयन कर रहे थे और उनके चरणारविंद खिड़की से दिखाई दे रहे थे। पूंजाभाई एकटक चरणों के दर्शन करने लगे।
तभी उन्हें अलौकिक दर्शन हुए! श्रीहरि के चरणारविंदों से सूर्य-समान दिव्य तेजपुंज प्रस्फुटित होने लगा। चरणों के समस्त सोलह चिह्न प्रकाश से जगमगा उठे। लगभग आधा घंटा तक वह अलौकिक प्रकाश छाया रहा और फिर पुनः चरणों में समा गया। जागने पर श्रीहरि ने पूंजाभाई को अंदर बुलाकर करुणा दृष्टि से देखा। उस दृष्टिमात्र से पूंजाभाई के अंतःकरण की समस्त विषय-वासनाएँ भस्म हो गईं!
पूंजाभाई ने बारह वर्षों तक निष्काम भाव से भजन किया। श्रीहरि के महाप्रयाण के बाद वे गढपुर आकर उस खिड़की के पास अश्रु बहाते। सद्गुरु नित्यानंद स्वामी के आशीर्वाद से उन्होंने वैराग्य धारण किया और गढपुर दरबार में संतों की सेवा करते हुए अक्षरधाम प्राप्त किया।
सद्गुरु निष्कुलानंद स्वामी ने ‘भक्त चिंतामणि’ में पूंजा कुम्हार का यशोगान किया है।
- श्रीहरिचरित्र चिंतामणि से… 🙇🏻♂️🙏
English
Punjabhai Kumbhar of Sarangpur: Vision of Transcendental Radiance from Shrihari’s Holy Feet and Devotional Service in Gadhpur
Punjabhai Kumbhar (potter) of Sarangpur possessed a somewhat fiery temperament, but through his association with local chieftain Jiva Khachar, he embraced Satsang and recognized the supreme divinity of Bhagwan Swaminarayan.
Once, Jiva Khachar sent Punjabhai to Gadhpur with donkey-loads of earthen pots for the monastic community. After safely unloading the pottery in Dada Khachar’s courtyard, Punjabhai walked to the Akshar Ordi for darshan. Shreeji Maharaj was resting upon a cot inside, and His lotus feet were visible through the open window. Punjabhai stood outside near the window, gazing intently at the sacred feet.
Suddenly, an extraordinary divine vision unfolded! A blinding ocean of transcendental light began radiating from Shrihari’s lotus feet! All sixteen divine auspicious marks on His soles shone with dazzling brilliance. Spellbound, Punjabhai stood rooted to the spot as this divine effulgence illuminated the surroundings uninterruptedly for two ghadis (nearly half an hour) before dissolving back into the holy feet. Upon awakening, Maharaj gestured for Punjabhai to enter. As Punjabhai stood trembling with spiritual emotion, Shrihari cast a compassionate glance upon him. That single divine glance instantly incinerated all worldly desires from Punjabhai’s heart forever!
Meditating on this divine experience, Punjabhai lived an ascetic, celibate life in Sarangpur for twelve years, dedicated to unbroken prayer. Long after Shrihari’s departure for Akshardham, Punjabhai visited Gadhpur, weeping with devotion whenever he stood before that sacred window. Later, upon the affectionate reassurance of Sadguru Nityanand Swami, he renounced home completely, resided in Dada’s court serving the holy ascetics, and peacefully attained the supreme abode of Akshardham.
Sadguru Nishkulanand Swami celebrated the spiritual greatness of Punjabhai Kumbhar in verse 16 of chapter 115 of the sacred Bhakta Chintamani.
- From Shree Hari Charitra Chintamani and Bhakta Chintamani… 🙇🏻♂️🙏