સારંગપુર નજીક સમઢીયાળાના સોની હરિભાઈને શ્રીકષ્ટભંજન દેવ સાથે પ્રત્યક્ષ વાતો થતી. પૂર્વજન્મમાં રામાનંદ સ્વામીની નિષ્કપટ સેવાથી સત્સંગ મળ્યો હતો. હનુમાનજીના જણાવ્યા મુજબ ૨૦મે દિવસે ૧૪ વખત તાણ આવી અને શ્રીહરિ દિવ્યદેહે અક્ષરધામ તેડી ગયા.
સારંગપુર પાસે આવેલા સમઢીયાળા ગામમાં સોની હરિભાઈ નામે એક પરમ ભક્ત રહેતા હતા. તેમને શરીરમાં વાઈ (તાણ-ખેંચ)નો વ્યાધિ હતો. દર પંદર-વીસ દિવસે એક વખત તેમને શરીરે અસહ્ય તાણ આવતી હતી. હરિભાઈ સારંગપુર બિરાજમાન શ્રીકષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજી મહારાજની અનન્ય ભાવથી સેવા કરતા અને હનુમાનજી તેમના પર અતિ પ્રસન્ન હતા. હરિભાઈને જ્યારે તાણ આવવાની હોય, ત્યારે કષ્ટભંજનદેવ તેમને સ્વપ્નમાં કે પ્રત્યક્ષ અગાઉથી જાણ કરી દેતા કે: “હરિભાઈ! અમુક સમયે તને તાણ આવશે!” એટલું જ નહીં, આજુબાજુના ગામડાઓમાં કોઈ વિમુખ કે કુસંગી મરે અને તેને યમદૂતો લઈ જતા હોય તો હરિભાઈ અગાઉથી કહી દેતા કે: “આજે ફલાણા ભાઈને યમના દૂતો લઈ ગયા છે!” આવી એમની અંતર્દ્રષ્ટિ હતી.
સમય જતાં હરિભાઈની વૃદ્ધાવસ્થા થઈ અને દેહત્યાગનો સમય નજીક આવ્યો. તે વખતે અંતકાળના વીસ દિવસ અગાઉ શ્રીકષ્ટભંજન હનુમાનજીએ તેમને પ્રત્યક્ષ દર્શન આપીને કહ્યું: “હરિભાઈ! આજથી વીસમે દિવસે તને એક સાથે વીસ વખત તાણ આવશે અને તારો આ પંચભૌતિક દેહ પડશે!” હરિભાઈએ કરજોડીને પ્રાર્થના કરી: “હે કષ્ટભંજનદેવ! આ તાણની સંખ્યામાં થોડીક છૂટછાટ થાય તો કૃપા કરો!” હનુમાનજીએ કહ્યું: “સારું, વીસને બદલે ચૌદ વખત તાણ આવશે!”
તે સમયે અન્ય હરિભક્તોએ હનુમાનજીને આશ્ચર્યપૂર્વક પ્રશ્ન કર્યો: “હે કષ્ટભંજનદેવ! હરિભાઈ આટલા મોટા ભક્ત છે, છતાં તેમને આવો કષ્ટદાયક તાણનો રોગ શા પાપે આવ્યો? અને તેમને આવો ઉત્તમ સત્સંગ શા પુણ્યે પ્રાપ્ત થયો?” ત્યારે કષ્ટભંજનદેવે રહસ્ય ખોલતાં કહ્યું: “હરિભાઈ પૂર્વજન્મમાં એક વાણિયા હતા. તેમણે વ્યાપારમાં અનેક લોકો સાથે કપટ અને દગો કર્યો હતો. તે પાપકર્મના ફળરૂપે આ જન્મમાં તેમને શરીરે તાણનો રોગ ભોગવવો પડ્યો છે. પરંતુ તે જ પૂર્વજન્મમાં તેમણે એક વખત સદગુરુ શ્રી રામાનંદ સ્વામીની નિષ્કપટ ભાવે અનન્ય સેવા કરી હતી! તે મોટા સંતની સેવાનું એવું અમોઘ પુણ્ય ફળ્યું કે એમને આ જન્મમાં સાક્ષાત પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ભગવાન સ્વામિનારાયણનો સર્વોપરી સત્સંગ પ્રાપ્ત થયો!” આ સાંભળી સૌ હરિભક્તો સંતસેવાના મહિમાથી સ્તબ્ધ થઈ ગયા.
વીસમો દિવસ આવ્યો ત્યારે હનુમાનજીના વચન મુજબ હરિભાઈને એક પછી એક ચૌદ વખત તાણ આવી. ત્યારબાદ હરિભાઈએ સૌ સ્નેહીજનો અને સત્સંગીઓને પોતાની પાસે બોલાવીને નિર્ભય વાણીમાં કહ્યું: “સાક્ષાત શ્રીજીમહારાજ મને તેડવા આવી પહોંચ્યા છે અને હું એમની સાથે અક્ષરધામમાં જાઉં છું!” એમ કહી સૌને હાથ જોડી ‘જય શ્રી સ્વામિનારાયણ’ કહી હસતાં મુખે દેહત્યાગ કર્યો અને દિવ્ય દેહ ધારણ કરી અક્ષરધામ સિધાવ્યા.
- શ્રીહરિચરિત્ર ચિંતામણી ભાગ ૩, વાત ૪૮૪ માંથી…
Hindi
समढियाला के सोनी हरिभाई की कष्टभंजनदेव के प्रति भक्ति और पूर्वजन्म के संस्कार से अक्षरधाम गमन
सारंगपुर के समीप समढियाला गाँव में सोनी हरिभाई नामक एक अनन्य हरिभक्त निवास करते थे। उनके शरीर में आक्षेप (मृगी/दौरे पड़ना) का पुराना रोग था। प्रत्येक पंद्रह-बीस दिनों में एक बार उनके शरीर में तीव्र दौरा पड़ता था। हरिभाई सारंगपुर में प्रतिष्ठित श्रीकष्टभंजनदेव हनुमानजी महाराज की अनन्य निष्ठा से सेवा करते थे और हनुमानजी उन पर परम प्रसन्न थे। जब कभी उन्हें दौरा पड़ने वाला होता, तो कष्टभंजनदेव उन्हें पहले से ही सचेत कर देते थे: “हरिभाई! अमुक समय पर तुम्हें दौरा आएगा!” इतना ही नहीं, समीपवर्ती गाँवों में जब किसी पापी अथवा विमुख का देहांत होता और यमदूत उसे ले जाते, तो हरिभाई पहले ही बता देते थे: “आज अमुक व्यक्ति को यमराज के दूत ले गए हैं!” ऐसी उनकी अंतर्दृष्टि थी।
समय बीतने पर जब हरिभाई की वृद्धावस्था आई और देहावसान का समय निकट आया, तब अंतकाल से बीस दिन पूर्व श्रीकष्टभंजनदेव ने उन्हें प्रत्यक्ष दर्शन देकर कहा: “हरिभाई! आज से बीसवें दिन तुम्हें एक साथ बीस बार दौरे पड़ेंगे और तुम्हारा देहांत हो जाएगा!” हरिभाई ने हाथ जोड़कर विनय की: “हे कष्टभंजनदेव! यदि दौरों की संख्या में कुछ कमी हो सके तो कृपा करें!” हनुमानजी ने कहा: “ठीक है, बीस के स्थान पर चौदह बार दौरे आएँगे!”
उस समय उपस्थित हरिभक्तों ने हनुमानजी से आश्चर्यपूर्वक पूछा: “हे देव! हरिभाई इतने निष्ठावान भक्त हैं, फिर उन्हें ऐसा कष्टकारी रोग किस पाप के कारण मिला? और उन्हें ऐसा अलौकिक सत्संग किस पुण्य से प्राप्त हुआ?” तब कष्टभंजनदेव ने रहस्योद्घाटन करते हुए कहा: “हरिभाई पूर्वजन्म में एक वैश्य (व्यापारी) थे। उन्होंने व्यापार में कई लोगों के साथ छल-कपट किया था। उस दुष्कर्म के फलस्वरुप इस जन्म में उन्हें यह रोग भोगना पड़ा। किंतु उसी पूर्वजन्म में उन्होंने एक बार सद्गुरु श्री रामानन्द स्वामी की निष्कपट भाव से सेवा की थी! उस महान संत की निष्काम सेवा का ऐसा फल मिला कि उन्हें इस जन्म में साक्षात पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान स्वामिनारायण का सर्वोपरि सत्संग प्राप्त हुआ!” यह सुनकर सभी भक्त संत-सेवा की महिमा से चमत्कृत हो गए।
बीसवें दिन हनुमानजी के वचनानुसार हरिभाई को क्रमशः चौदह बार दौरे पड़े। तदनंतर हरिभाई ने सभी सगे-संबंधियों और भक्तों को समीप बुलाकर स्पष्ट वाणी में कहा: “साक्षात श्रीजी महाराज मुझे लेने आ पहुँचे हैं और मैं उनके साथ अक्षरधाम जा रहा हूँ!” ऐसा कहकर सभी को ‘जय श्री स्वामिनारायण’ कहकर हँसते-हँसते देह त्याग कर दिव्य रूप से अक्षरधाम को प्रयाण किया।
- श्रीहरिचरित्र चिंतामणि भाग ३, वार्ता ४८४ से…
English
The Devotion of Soni Haribhai of Samdhiyala to Kashtbhanjandev and His Ascension to Akshardham
In the village of Samdhiyala near Sarangpur, there lived a devoted goldsmith named Soni Haribhai. He suffered from a severe chronic ailment characterized by recurring physical seizures (taan). Every fifteen to twenty days, a violent convulsive seizure would overtake his body. Haribhai served Shri Kashtbhanjandev Hanumanji Maharaj of Sarangpur with pure, unswerving devotion, earning the special grace of the deity. Whenever a seizure was imminent, Kashtbhanjandev would alert him in advance: “Haribhai! At such-and-such time, a seizure will strike you!” Furthermore, whenever an irreligious, non-devout person died in nearby villages and was carried away by the messengers of death (yamadoots), Haribhai could clairvoyantly perceive it and announce: “Today, the messengers of Yama have taken away so-and-so!” Such was his spiritual perception.
With the passage of time, as Haribhai advanced in age and his mortal life approached its end, Kashtbhanjandev manifested before him twenty days prior to his demise and revealed: “Haribhai! On the twentieth day from today, you will experience twenty convulsive seizures in succession, after which your mortal body will fall!” Haribhai prayed with folded hands: “O Kashtbhanjandev! If possible, please graciously reduce the number of seizures!” Hanumanji conceded: “Very well, instead of twenty, fourteen seizures shall occur!”
Curious devotees present there asked Hanumanji in astonishment: “O Kashtbhanjandev! Haribhai is such an ardent devotee; what past sin caused him to suffer such an agonizing ailment? And by what virtue did he attain this supreme Satsang?” Kashtbhanjandev unveiled the karmic mystery: “In his previous birth, Haribhai was a merchant. In his commercial dealings, he deceitfully cheated many people. As the karmic retribution for that deceit, he was fated to endure these seizures in this lifetime. However, during that same previous life, he once served Sadguru Shri Ramanand Swami with pure, guileless devotion! The unfailing merit accrued from serving that great Satpurush was so profound that in this life he obtained the supreme fellowship of supreme Purushottam Bhagwan Swaminarayan!” Hearing this, all the devotees were filled with profound awe at the supreme fruit of serving a Satpurush.
On the twentieth day, exactly as foretold by Hanumanji, fourteen seizures occurred in succession. Following the ordeal, Haribhai summoned his family and fellow devotees, announcing with serene clarity: “Lord Shriji Maharaj Himself has arrived to escort me, and I am departing with Him to Akshardham!” Uttering ‘Jai Shri Swaminarayan’ to all with a peaceful countenance, he discarded his mortal coil, assumed a luminous spiritual form, and ascended to the eternal bliss of Akshardham.
- From Shri Hari Charitra Chintamani, Part 3, Discourse 484…