અમદાવાદના નગરશેઠના લાખોના કારોબાર સંભાળતા નૃસિંહભાઈ મુનિમ વડતાલ દર્શને આવ્યા; સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ તેમના માતુશ્રી પાનબાઈનો સ્નેહ સંભારી સાંખ્યજ્ઞાનનો એવો ઉપદેશ આપ્યો કે આભૂષણો ત્યજી પરમ વૈરાગ્ય પામ્યા.
ગાંધીનગર પાસેના માણસા ગામના વતની નૃસિંહભાઈ બ્રાહ્મણ શ્રીહરિના અનન્ય નિષ્ઠાવાન ભક્ત હતા. તેઓ અમદાવાદના પ્રસિદ્ધ નગરશેઠ હેમાભાઈ હઠીભાઈની પેઢીએ મુખ્ય મુનિમ તરીકે સેવા આપતા હતા. સત્સંગી હોવાથી તેઓ ધર્મ-નિયમ અને પંચવર્તમાનનું અણિશુદ્ધ પાલન કરતા. પેઢીમાં લાખો રૂપિયાનો દૈનિક વહીવટ હતો, પરંતુ નૃસિંહભાઈની અણીશુદ્ધ પ્રામાણિકતા પર શેઠને એટલો અતૂટ ભરોસો હતો કે તેમણે તિજોરીની તમામ ચાવીઓ મુનિમજીને જ સોંપી રાખી હતી! તેઓ નિત્ય પરોઢિયે કાલુપુર મંદિરે શ્રી નરનારાયણ દેવની મંગળા આરતીના દર્શન અચૂક કરતા.
એક વખત નૃસિંહભાઈને વડતાલ જઈ શ્રી હરિકૃષ્ણ મહારાજ અને શ્રી લક્ષ્મીનારાયણ દેવના દર્શન કરવાનો તીવ્ર સંકલ્પ થયો. તેમણે મનમાં વિચાર્યું કે, “મને અમદાવાદ નરનારાયણ ગાદીમાં તો સૌ ઓળખે છે, પણ વડતાલ દક્ષિણ દેશ ગાદીમાં કોઈ ઓળખતું નથી; માટે કોઈ સરભરા કરાવ્યા વિના દર્શન કરી તુરંત પાછા વળી જઈશ.”
તેઓ ઘોડાગાડી જોડી વડતાલ પહોંચ્યા. મંદિરમાં દર્શન કરી સભામાં બેઠા જ્યાં સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીની અમૃતવાણીમાં કથાવાર્તા ચાલતી હતી. અચાનક સભા વચ્ચે ગોપાળાનંદ સ્વામી બોલી ઊઠ્યા, “તમે માણસાવાળા નૃસિંહભાઈ ખરા ને! શેઠ હેમાભાઈની પેઢીના મુખ્ય મુનિમ છો તે જ ને? તમારાં માતુશ્રી પાનબાઈ કુશળ છે ને?” સભામાં પોતાનું નામ, ગામ અને પદોન્નતિ સાંભળી નૃસિંહભાઈ સ્તબ્ધ થઈ ગયા! સ્વામીએ શ્રી હરિકૃષ્ણ મહારાજને ધરાવેલો પ્રસાદીનો મોટો ગુલાબનો હાર મંગાવી નૃસિંહભાઈને પહેરાવ્યો અને ભાવભર્યો આદર આપ્યો. નૃસિંહભાઈએ આશ્ચર્યથી પૂછતાં સ્વામીએ કહ્યું, “વર્ષો પૂર્વે હું, સ્વયં શ્રીજીમહારાજ અને કાનડાનંદ સ્વામી માણસા તમારા ઘરે પધાર્યા હતા, અને તમારાં માતુશ્રી પાનબાઈના હેતને વશ થઈ અમે ખીચડી આરોગી હતી!”
ગોપાળાનંદ સ્વામીએ સ્વયં સાથે રહીને નૃસિંહભાઈને વડતાલના તમામ પ્રસાદીનાં પવિત્ર સ્થાનોના દર્શન કરાવ્યા અને ધર્મધુરંધર આચાર્યશ્રી રઘુવીરજી મહારાજ સાથે પરિચય કરાવ્યો. આચાર્યશ્રીએ તેમને સન્માનપૂર્વક ઉતારો આપી ચાર-પાંચ દિવસ રોકી રાખ્યા.
નૃસિંહભાઈ વિધુર હોવા છતાં રાજદરબારી શૈલીમાં મોંઘા ઘરેણાં અને કિનખાબનાં વસ્ત્રો પહેરવાના શોખીન હતા. સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ ચાર દિવસ સુધી સભામાં સાંખ્યજ્ઞાન, દેહની ક્ષણભંગુરતા અને ભગવાનના માહાત્મ્યની એવી અદ્ભુત વાતો કરી કે નૃસિંહભાઈના અંતરમાંથી સંસારનો મોહ સાવ ઊડી ગયો! તેમણે સોના-ચાંદીના તમામ ઘરેણાં ઉતારી નાખ્યા, રેશમી વસ્ત્રો ત્યજી સાદાં શ્વેત ધોતિયાં ધારણ કર્યાં અને પૂર્ણ વૈરાગ્ય ધારણ કર્યો.
પાંચમા દિવસે વિદાય લેતી વખતે ગોપાળાનંદ સ્વામીએ રાજી થઈ તેમના મસ્તક પર હાથ મૂકી આશીર્વાદ આપ્યા: “આજથી તમારા અંતરમાંથી કામ-ક્રોધાદિક સર્વ વિકારો નાશ પામશે અને શ્રીહરિના દિવ્ય સ્વરૂપમાં તમારી અખંડ વૃત્તિ રહેશે!” નૃસિંહભાઈએ આજીવન અખંડ ભજન કર્યું. અંતકાળે જ્યારે તેઓ અક્ષરધામ સિધાવ્યા, ત્યારે માણસાના અનેક સત્સંગીઓએ અને અન્ય વૈષ્ણવોએ પણ તેમને દિવ્ય વિમાનમાં બેસી અક્ષરધામમાં જતા પ્રત્યક્ષ નિહાળ્યા!
- શ્રી સહજાનંદ સ્વામી ચરિત્રમાંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
माणसा के नृसिंहभाई मुनीम को वडताल में गोपालनंद स्वामी का सत्संग और सांख्यज्ञान
गांधीनगर के समीप माणसा गाँव के निवासी नृसिंहभाई ब्राह्मण श्रीहरि के अनन्य निष्ठावान भक्त थे। वे अहमदाबाद के प्रसिद्ध नगरसेठ हेमाभाई हठीभाई की पेढ़ी (फर्म) में प्रधान मुनीम के पद पर कार्यरत थे। सत्संगी होने के कारण वे धर्म-नियम और पंचवर्तमान का निष्कलंक पालन करते थे। व्यापार में लाखों रुपयों का दैनिक लेन-देन था, किंतु नृसिंहभाई की ईमानदारी पर सेठ का इतना अटूट विश्वास था कि उन्होंने तिजोरी की सभी कुंजियाँ मुनीमजी को ही सौंप रखी थीं! वे नित्य प्रातः कालूपुर मंदिर में श्री नरनारायण देव की मंगला आरती के दर्शन अवश्य करते थे।
एक बार नृसिंहभाई के मन में वडताल जाकर श्री हरिकृष्ण महाराज एवं श्री लक्ष्मीनारायण देव के दर्शन करने की उत्कट इच्छा हुई। उन्होंने मन में विचार किया, “अहमदाबाद में तो सब मुझे पहचानते हैं, किंतु वडताल में मुझे कोई नहीं जानता; अतः बिना किसी सत्कार की इच्छा के दर्शन कर तुरंत लौट आऊंगा।”
वे बग्घी जोड़कर वडताल पहुंचे। दर्शनोपरांत वे सभा में बैठे जहां सद्गुरु गोपालनंद स्वामी की अमृतमयी कथा चल रही थी। सहसा सभा के मध्य गोपालनंद स्वामी ने पुकारकर कहा, “आप माणसा वाले नृसिंहभाई हैं न? सेठ हेमाभाई के प्रधान मुनीम हैं वही न? आपकी पूज्या माता पानबाई सकुशल हैं न?” भरी सभा में अपना नाम, परिचय और कुल का विवरण सुनकर नृसिंहभाई स्तब्ध रह गए! स्वामी ने श्री हरिकृष्ण महाराज का प्रसादी गुलाब का बड़ा हार मंगाकर उन्हें पहनाया और अत्यंत सत्कार किया। नृसिंहभाई के पूछने पर स्वामी ने स्मरण कराया, “वर्षों पूर्व मैं, साक्षात् श्रीजी महाराज और कानड़ानंद स्वामी माणसा में आपके गृह पधारे थे, और आपकी माताजी के वात्सल्य के वश होकर हमने प्रेमपूर्वक खिचड़ी पाई थी!”
गोपालनंद स्वामी ने स्वयं साथ रहकर उन्हें वडताल के सभी प्रसादी तीर्थों के दर्शन कराए और आचार्य श्री रघुवीरजी महाराज से भेंट कराई। आचार्यश्री ने उन्हें उत्तम कक्ष में ठहराकर चार-पांच दिन रोका।
नृसिंहभाई विधुर होने पर भी आभूषण और बहुमूल्य वस्त्र पहनने के शौकीन थे। सद्गुरु गोपालनंद स्वामी ने चार दिनों तक नित्य सांख्यशास्त्र और संसार की नश्वरता का ऐसा अलौकिक उपदेश दिया कि मुनीमजी के अंतःकरण से सांसारिक आसक्ति सदा के लिए लुप्त हो गई! उन्होंने समस्त आभूषण उतार दिए, रेशमी वस्त्र त्यागकर सादा श्वेत परिधान धारण किया और पूर्ण वैराग्य को प्राप्त हुए।
विदाई के समय गोपालनंद स्वामी ने उनके मस्तक पर हस्तकमल रखकर आशीर्वाद दिया: “आज से आपके अंतःकरण से समस्त विकार नष्ट होंगे और श्रीहरि की दिव्य मूर्ति में आपकी अखंड वृत्ति रहेगी!” नृसिंहभाई ने आजीवन अनन्य भजन किया। देहावसान के समय माणसा के अनेक सत्संगियों और वैष्णवों ने उन्हें दिव्य विमान में बैठकर परमधाम जाते साक्षात् देखा!
- श्री सहजानंद स्वामी चरित्र से… 🙇🏻♂️🙏
English
Nrusinhbhai Munim of Mansa: Gopalanand Swami’s Satsang in Vadtal and the Awakening of Detachment
In the town of Mansa near Gandhinagar lived Nrusinhbhai Brahmin, a staunch and virtuous devotee of Bhagwan Swaminarayan. He served as the chief accountant and manager (munim) of the illustrious merchant Sheth Hemabhai Hathibhai in Ahmedabad. Adhering strictly to moral rectitude and the five vows, Nrusinhbhai managed transactions worth millions of rupees daily. His integrity was so unimpeachable that the merchant entrusted him with the keys to all the subterranean vaults and treasures! Without fail, Nrusinhbhai began each dawn with the mangala darshan of Bhagwan Nar-Narayan Dev at the Kalupur temple.
Once, Nrusinhbhai conceived an earnest yearning to visit Vadtal to behold the deities Shree Harikrishna Maharaj and Shree Lakshmi-Narayan Dev. He reasoned inwardly: “In the northern diocese of Ahmedabad, everyone recognizes me, but in Vadtal no one knows me. I shall take darshan unobtrusively and quietly return without causing anyone trouble.”
Hitching his carriage, he arrived in Vadtal. After prostrating before the sanctum deities, he sat in the open assembly where Sadguru Gopalanand Swami was delivering a profound spiritual discourse. Suddenly, in the middle of the assembly, Gopalanand Swami paused, looked directly at him, and announced: “Are you not Nrusinhbhai of Mansa? The chief manager of Sheth Hemabhai’s firm? Is your pious mother Panbai doing well?” Hearing his identity, hometown, and family details revealed publicly, Nrusinhbhai was awestruck! Swami called for a magnificent rose garland consecrated by Shree Harikrishna Maharaj, adorned Nrusinhbhai with it, and extended warm hospitality. When Nrusinhbhai asked how Swami remembered him, Swami smiled: “Years ago, Shreeji Maharaj, myself, and Kandanand Swami visited your house in Mansa, where we partook of hot khichdi served with boundless love by your mother Panbai!”
Sadguru Gopalanand Swami personally guided Nrusinhbhai across all the holy sanctified sites of Vadtal and introduced him to Acharya Raghuvirji Maharaj. The Acharya accommodated him with high honor and urged him to stay for several days.
Although a widower, Nrusinhbhai was accustomed to aristocratic luxuries, adorning himself with gold necklaces, diamond rings, and opulent brocades. Over the next four days, Gopalanand Swami delivered mesmerizing discourses on Samkhya philosophy—the fleeting unreality of worldly pleasures and the supreme glory of God. Swami’s words shattered Nrusinhbhai’s subtle attachments. He removed every trace of jewelry, discarded his silk garments, adopted simple hand-spun white cotton dhoti, and attained exalted spiritual detachment.
Upon his departure on the fifth day, Gopalanand Swami placed both hands upon his head in benediction: “From this day forth, all base desires shall be extinguished within you, and your consciousness shall remain permanently anchored upon Shreehari’s divine form!” For the rest of his earthly tenure, Nrusinhbhai lived immersed in unbroken remembrance. When his final hour arrived, numerous villagers and Vaishnava neighbors in Mansa visibly beheld celestial aerial chariots escorting Nrusinhbhai’s liberated soul to the eternal realm of Akshardham.
- From the Biography of Bhagwan Shri Sahjanand Swami… 🙇🏻♂️🙏