માળીયા હાટીનામાં સંતોની નિષ્કપટ સેવા કરનાર મકન ભટ્ટને પ્રભુએ એકાદશીએ અને એમનાં ધર્મપત્નીને બીજના દિવસે સાક્ષાત્ રથમાં અક્ષરધામ તેડી લીધાં.
સૌરાષ્ટ્રના માળીયા હાટીના ગામે જૂનાગઢ મંદિરની વિશાળ વાડી હતી. સદ્ગુરુ શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી તથા સંતમંડળ વિચરણ કરતાં કરતાં અવારનવાર એ વાડીએ પધારતા. વાડીમાં સંત ભગવાનદાસ સ્વામી કાયમ નિવાસ કરતા, જેથી સ્થાનિક ભક્તોને અખંડ સત્સંગનું પોષણ મળતું રહેતું.
મંદિરની બિલકુલ અડોઅડ મકન ભટ્ટ નામે એક પવિત્ર, સાલસ અને સદાચારી બ્રાહ્મણ રહેતા હતા. તેઓ વિધિવત સત્સંગી નહોતા, પરંતુ પૂર્વજન્મના મુમુક્ષુ સંસ્કારને કારણે ગામમાં પધારતા સાધુ-સંતો પ્રત્યે તેમના અંતરમાં અગાધ ભાવ હતો. જ્યારે જ્યારે સંતો પધારતા અને કથાવાર્તા થતી, ત્યારે મકન ભટ્ટ કથા સાંભળવા અચૂક પહોંચી જતા. સંતોનું નિર્લોભી, પંચવર્તમાનયુક્ત અને કંચન-કામિનીના ત્યાગવાળું નિર્મળ જીવન જોઈ તેઓ મનોમન વિચારતા: “આ કળિયુગમાં આવા સાચા સંતો મેં ક્યાંય જોયા નથી!” તેઓ નિત્ય પોતાના ઘેરથી સંતો માટે તાજી છાશ અને ઘરનું સ્વાદિષ્ટ અથાણું પહોંચાડતા.
મકન ભટ્ટની આવી નિષ્કપટ અને અહંકારરહિત સેવાથી પૂર્ણ પુરુષોત્તમ શ્રીજીમહારાજ અતિશય પ્રસન્ન થયા. એક રાત્રે મકન ભટ્ટ પોતાની ઓસરીમાં સૂતા હતા, ત્યારે શ્રીહરિએ દિવ્ય તેજના અંબાર વચ્ચે પ્રગટ થઈ તેમને જગાડ્યા અને હસીને કહ્યું: “ભટ્ટજી! અમે તમારા પર અત્યંત રાજી થયા છીએ, આજે તમે જે માંગો તે વરદાન આપીએ!” સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મના દિવ્ય દર્શનથી ગદગદ થયેલા મકન ભટ્ટે હાથ જોડી યાચના કરી: “હે પ્રભુ! જો આપ મારા પર પ્રસન્ન થયા હો, તો આવતી પવિત્ર એકાદશીના દિવસે મને આપના અક્ષરધામમાં લઈ જાઓ!” શ્રીહરિએ “તથાસ્તુ” કહી આશીર્વાદ આપ્યા.
અડધી રાત્રે પતિને કોઈની સાથે વાત કરતા સાંભળી ઓરડામાંથી તેમનાં પત્ની બહાર આવ્યાં અને પૂછ્યું: “આ મધ્યરાત્રે તમે કોની સાથે વાતો કરો છો?” મકન ભટ્ટે હર્ષભેર કહ્યું: “જો, સાક્ષાત્ ભગવાન સ્વામિનારાયણે મને દર્શન આપ્યાં અને વરદાન માંગવાનું કહ્યું, તો મેં આવતી એકાદશીએ પ્રભુના અક્ષરધામમાં જવાનું વચન માંગી લીધું!” પત્નીએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું: “એ તો પ્રભુની મોટી કૃપા કહેવાય! પણ એમણે તમને કયા પુણ્યના પ્રતાપે અક્ષરધામ આપવાનું વચન આપ્યું?” મકન ભટ્ટે કહ્યું: “હું મંદિરે સંતોને નિત્ય છાશ અને અથાણું પહોંચાડતો, એ સેવાથી રાજી થઈને પ્રભુએ આ વરદાન આપ્યું છે.”
ત્યારે પત્નીએ નિર્દોષ ભાવે કહ્યું: “અરે! એ છાશ અને અથાણું તો હું જાતે બનાવતી હતી! તો પ્રભુ મને કેમ ભૂલી જાય? તમે મહારાજને પ્રાર્થના કરો કે મને પણ તમારી સાથે જ અક્ષરધામ લઈ જાય, જેથી આપણે બંને સાથે જ પ્રભુના ધામમાં જઈએ!” મકન ભટ્ટે પુનઃ પ્રગટ થયેલા શ્રીહરિને હાથ જોડી વિનંતી કરી: “હે પ્રભુ! મારું ઘરનું માણસ પણ સાથે જ ધામમાં આવવા તૈયાર થયું છે, આપ એના પર પણ કૃપા કરો!”
દંપતીનો આવો નિર્મળ, નિષ્કપટ અને વૈરાગ્યયુક્ત ભાવ જોઈ શ્રીજીમહારાજ અતિ પ્રસન્ન થઈ બોલ્યા: “ગામમાં બ્રાહ્મણોની વસ્તી બહુ ઓછી છે, તેથી બંનેને એકસાથે નહીં તેડી જઈએ. એકાદશીના દિવસે મકન ભટ્ટને તેડી જઈશું અને બીજના દિવસે તમારાં પત્નીને અક્ષરધામ લઈ આવીશું!” આમ વચન આપી પ્રભુ અંતર્ધ્યાન થયા.
એકાદશીના પાવન દિવસે મકન ભટ્ટે ગામના સર્વે હરિભક્તોને ઘેર બોલાવી કહ્યું: “આજે રાત્રે શ્રીજીમહારાજ મને પોતાના અક્ષરધામમાં તેડી જવાના છે, માટે સૌ પ્રેમપૂર્વક કીર્તન-ભજન કરો!” રાત્રિના બરાબર દસ વાગ્યે દિવ્ય રથ લઈને શ્રીહરિ સર્વે મુક્તો સાથે પધાર્યા. મકન ભટ્ટ તથા ઉપસ્થિત સૌને પ્રભુના દિવ્ય દર્શન થયાં. મકન ભટ્ટ “હું શ્રીહરિના ધામમાં જાઉં છું” કહી દેહત્યાગ કરી અક્ષરધામમાં સિધાવી ગયા.
ત્યારબાદ વચન મુજબ બરાબર બીજના દિવસે શ્રીહરિ પુનઃ પધાર્યા અને મકન ભટ્ટના પત્નીને પણ દિવ્ય રથમાં બેસાડી અક્ષરધામ લઈ ગયા! એક સામાન્ય છાશ-અથાણાંની નિષ્કામ સેવાથી શ્રીહરિએ આખા દંપતીનો કલ્યાણ-ઉદ્ધાર કરી દીધો.
- શ્રીહરિચરિત્રચિંતામણીમાંથી…
Hindi
माळिया हाटीना में विप्र मकन भट्ट की छाछ-अचार की सेवा, महाराज का वचन और दंपती का अक्षरधाम गमन
माळिया हाटीना में जूनागढ़ मंदिर की वाड़ी के समीप विप्र मकन भट्ट रहते थे। वे सत्संगी नहीं थे, किंतु संतों के त्यागमय जीवन से प्रभावित होकर नित्य छाछ और घर का आचार संतों को पहुँचाते थे।
इस निष्कपट सेवा से प्रसन्न होकर श्रीहरि ने मध्यरात्रि में दर्शन देकर वरदान माँगने को कहा। मकन भट्ट ने एकादशी के दिन अक्षरधाम ले जाने की प्रार्थना की। पत्नी ने सुना तो कहा: “छाछ-आचार तो मैं बनाती थी, मुझे भी साथ ले चलें!” श्रीहरि ने कहा कि गाँव में विप्र कम हैं, अतः मकन भट्ट एकादशी को और पत्नी दूज (बीज) को धाम आएँगी।
एकादशी को रात्रि दस बजे श्रीजीमहाराज दिव्य रथ लेकर आए और मकन भट्ट अक्षरधाम सिधारे। दूज के दिन प्रभु ने उनके पत्नी को भी धाम में बुला लिया।
- श्रीहरिचरित्रचिंतामणि से…
English
Makan Bhatt of Maliya Hatina: Pure Service of Buttermilk and Pickles, and Divine Liberation for the Pious Couple
In the village of Maliya Hatina in Saurashtra stood a vast orchard belonging to the Junagadh mandir. Sadguru Gunatitanand Swami and visiting sadhus frequently graced this garden during their spiritual tours. Sadguru Bhagwandas Swami resided there permanently, providing steady spiritual nourishment to the local fellowship.
Adjoining the temple orchard lived a pious, gentle Brahmin named Makan Bhatt. Although he had not formally taken initiation into the satsang, his past spiritual inclinations drew him irresistibly toward the sadhus. Whenever kathas were conducted, Makan Bhatt sat reverently in the assembly. Beholding the sadhus’ strict adherence to moral vows and total detachment from wealth and lust, he often reflected: “In this age of spiritual darkness, I have never seen such truly unblemished ascetics!” Living next door, he made it a daily practice to send fresh buttermilk and homemade pickles to the sadhus’ kitchen.
Delighted by Makan Bhatt’s pure, selfless service, Supreme Lord Shreeji Maharaj appeared before him in a brilliant aura of divine light one night while he lay resting on the veranda, and gently awakened him: “O Bhattji! We are exceedingly pleased with your devotion; ask for whatever boon your heart desires!” Overcome with divine ecstasy, Makan Bhatt folded his hands: “O Lord! If You are truly pleased with me, kindly escort me to Your eternal abode of Akshardham on the upcoming Ekadashi!” Shreehari blessed him with the words “So be it!”
Hearing her husband conversing at midnight, his wife stepped out and inquired: “With whom are you conversing at this late hour?” Makan Bhatt replied joyfully: “Behold, Lord Swaminarayan manifested in person and granted me a boon to depart for Akshardham on the coming Ekadashi!” Astonished, she asked: “What great merit earned you such an extraordinary benediction?” Makan Bhatt explained: “It is solely because I sent buttermilk and pickles to His holy sadhus every day!”
The wife innocently protested: “Good heavens! I was the one who churned the buttermilk and prepared those pickles! Why should I be left behind? Pray to the Lord to take me along with you so that we may enter Akshardham together!” Makan Bhatt earnestly prayed to Shreehari, who manifested once again: “O Lord! My wife is eager to accompany me to Your abode; kindly bestow Your grace upon her as well!”
Pleased by their guileless devotion and detachment, Shreeji Maharaj smiled: “Because the Brahmin population in this village is small, We shall not take you both simultaneously. Makan Bhatt shall enter Akshardham on Ekadashi, and his wife shall follow on the auspicious day of Beej (the second day of the new moon)!”
On the sacred day of Ekadashi, Makan Bhatt summoned all the village devotees: “Tonight Lord Shreeji Maharaj is coming to escort me to Akshardham; please sing devotional hymns!” At precisely ten o’clock at night, Shreehari arrived with a radiant celestial chariot and an entourage of liberated souls. Beheld by all present, Makan Bhatt joyfully cast off his mortal frame and ascended to Akshardham.
True to the Lord’s promise, on the day of Beej, Shreehari returned and escorted Makan Bhatt’s pious wife to Akshardham in that same celestial chariot! Through the humble, loving offering of simple buttermilk and pickles, the Supreme Lord liberated both husband and wife eternally.
— From Shri Hari Charitra Chintamani