જામનગરથી ગઢપુર ચાલીને આવેલા કડિયા ઓધા, ઉકા અને ભાણા ભક્તનો થાળ જમ્યા વિના શ્રીહરિ અક્ષરઓરડીમાં પોઢી જતાં, ભાણા ભગતે ‘તેં તો મારી દુબળાઈ ન જાણી શામળા’ પદ ગાઈ પ્રભુને જગાડી થાળ જમાડ્યો.
જામનગરમાં ઓધાભાઈ, ઉકાભાઈ અને ભાણાભાઈ નામે કડિયા જ્ઞાતિના શ્રીજીમહારાજના અતિ નિર્દોષ અને પ્રેમી ભક્તો રહેતા હતા. તેઓ આર્થિક રીતે અત્યંત ગરીબ હતા, છતાં તેમની ભક્તિ અને ભાવના ઉચ્ચ કોટિની હતી.
એક વખત આ ત્રણેય ભક્તો જામનગરથી પગપાળા ચાલીને ગઢપુર શ્રીજીમહારાજના દર્શને આવ્યા. તે જમાનામાં જામનગરથી ગઢપુર વચ્ચે ૨૦૦ કિલોમીટરનું વિકટ અંતર કાપતાં રસ્તામાં વન્ય પશુઓ અને લૂંટારાઓનો ભય વેઠવો પડતો હતો. ગઢપુર પહોંચીને ત્રણેય ભક્તોએ અડધો-અડધો રૂપિયો કાઢી દોઢ રૂપિયાની રકમ ભેગી કરી અને મુળજી બ્રહ્મચારીને વિનંતી કરી કે ‘આ દોઢ રૂપિયામાંથી સામગ્રી લાવી શ્રીજીમહારાજ માટે સુંદર થાળ બનાવી આપો!’ તે દિવસે પવિત્ર એકાદશી હોવા છતાં ભક્તોના અનન્ય ભાવને જોઈ શ્રીહરિએ થાળ જમવાની સંમતિ આપી અને બ્રહ્મચારીજીએ ભાવથી થાળ તૈયાર કર્યો.
પરંતુ થાળ તૈયાર થયા પછી જ્યારે બ્રહ્મચારીજી મહારાજને બોલાવવા ગયા, ત્યારે શ્રીજીમહારાજે મનુષ્યલીલા કરતાં થાળ જમવાની ના પાડી દીધી અને જમ્યા વગર જ અક્ષર ઓરડીમાં જઈને ઢોલિયા પર પોઢી ગયા! આ જોઈ ગરીબ કડિયા ભક્તોનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. તેઓ અક્ષર ઓરડીની સન્મુખ બેસી ગયા અને ભાણા ભગતે ભક્તકવિ નરસિંહ મહેતાનું કરુણ પદ ગદ્ગદ કંઠે ગાવાનું શરૂ કર્યું: તેં તો મારી દુબળાઈ ન જાણી, શામળા! તું તો સૂતો છો સોડ તાણી રે…!
પોતાના અકિંચન ભક્તનો આવો પ્રેમસભર આર્તનાદ સાંભળી ભક્તવત્સલ શ્રીહરિ ઢોલિયા પર સુઈ ન શક્યા! પ્રભુ તુરંત બેઠા થઈ ગયા અને બ્રહ્મચારીને સાદ કરી કહ્યું, “લાવો! લાવો! આ પ્રેમી ભક્તોનો થાળ તો અમારે જમવો જ પડશે!” શ્રીજીમહારાજે પ્રેમપૂર્વક અક્ષર ઓરડીની ઓસરીએ બેસી થાળ આરોગ્યો અને ત્રણેય ભક્તોને પોતાના હાથે ખોબલે-ખોબલે પ્રસાદી આપી કૃતાર્થ કર્યા.
સદગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ‘શ્રીભક્તચિંતામણી’ના પ્રકરણ ૧૧૬ની કડી ૨૨માં જામનગરના આ ભક્તોનો મહિમા ગાતાં લખ્યું છે: કડિયો ભક્ત ઓધો ઉકો જાણો, જીવો જેરામ ડાયો પ્રમાણે..! એહ આદિ જે સુંદર ભક્ત, ભજે હરિ રહે નવેનગર..!!
- શ્રીહરિચરિત્ર ચિંતામણિ અને શ્રીભક્તચિંતામણીમાંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
जामनगर के कड़िया ओधा और उका भक्त का थाल: नरसिंह मेहता के पद पर श्रीहरि का जागना
जामनगर में ओधाभाई, उकाभाई तथा भाणाभाई नामक कड़िया (राजगीर) समाज के गरीब किंतु अनन्य प्रेमी भक्त रहते थे।
वे २०० किलोमीटर पैदल चलकर गढपुर पहुँचे। तीनों ने आठ-आठ आने (कुल डेढ़ रुपया) एकत्र कर मूलजी ब्रह्मचारी से श्रीहरि के लिए थाल बनाने की प्रार्थना की। एकादशी होने पर भी प्रभु ने सहमति दी और थाल तैयार हुआ।
किंतु भोजन के समय लीला करते हुए श्रीहरि ने मना कर दिया और अक्षर ओरड़ी में जाकर सो गए। भक्तों का हृदय टूट गया। वे ओरड़ी के सामने बैठकर रोने लगे और भाणा भगत ने नरसिंह मेहता का प्रसिद्ध पद गाया: “तें तो मारी दुबलाई न जाणी, शामळा! तूं तो सूतो छो सोड ताणी रे…!”
अपने अनन्य भक्त का यह आर्तभाव सुनकर करुणासिंधु श्रीहरि शयन न कर सके! वे तुरंत उठ खड़े हुए और बोले, “लाओ! लाओ! इन प्रेमी भक्तों का थाल हमें अवश्य आरोगना होगा!” प्रभु ने प्रेम से थाल आरोगकर अपने हाथों से तीनों को प्रसादी दी।
सद्गुरु निष्कुलानंद स्वामी ने ‘भक्त चिंतामणि’ में जामनगर के इन भक्तों की महिमा गाई है।
- श्रीहरिचरित्र चिंतामणि से… 🙇🏻♂️🙏
English
Kadia Odha and Uka of Jamnagar: The Ekadashi Food Offering and Shrihari Awakening to Narsinh Mehta’s Devotional Hymn
In Jamnagar lived three exceptionally humble mason devotees named Odhabhai, Ukabhai, and Bhanabhai. Though economically impoverished, they were spiritually wealthy, possessing pure, childlike affection for Bhagwan Swaminarayan.
They undertook an arduous 200-kilometer pilgrimage on foot to Gadhpur across perilous wild terrain. Arriving at Dada Khachar’s court, each pooled half a rupee, raising one and a half silver rupees, and requested Mulji Brahmachari to prepare a food offering (thal) for Shreeji Maharaj. Even though it was the sacred fasting day of Ekadashi, Maharaj graciously consented, and the meal was lovingly prepared.
However, manifesting an enigmatic human pastime, when the meal was ready, Shrihari declined to eat and retired to sleep inside the Akshar Ordi, pulling a quilt over His face! Devastated that their offering was rejected, the three simple masons sat outside the open door in tears. Bhanabhai began singing the poignant devotional hymn of saint-poet Narsinh Mehta in a voice choked with emotion: “Thou hast not understood my destitution, O Shamalia! While I weep in sorrow, Thou sleepest covered beneath Thy quilt…!”
Hearing the heart-wrenching plea of His guileless devotees, the Lord of Compassion could sleep no longer! Rising instantly, Shrihari called out, “Bring the food! Bring the food! We cannot possibly refuse the loving offering of these pure souls!” Sitting upon the veranda, Shreeji Maharaj relished the thal with boundless joy and personally distributed sanctified morsels to all three mason devotees with His own hands.
Sadguru Nishkulanand Swami celebrated the devotion of these Jamnagar devotees in verse 22 of chapter 116 of the sacred Bhakta Chintamani.
- From Shree Hari Charitra Chintamani and Bhakta Chintamani… 🙇🏻♂️🙏