શ્રીહરિ ગઢપુરમાં અણવાણે પગે ચાલ્યા ત્યાંથી પુંજા શેઠે ચરણરજ ફાળિયામાં ભરી લીધી; દાદા ખાચરે ૨૦૦ વીઘા અર્પ્યા અને લાડુબાંએ ઢોરો માટે ગૌચરની જગ્યા સાચવી.
પરબ્રહ્મ શ્રીજીમહારાજે ગઢપુરમાં દરબાર દાદા ખાચરના દરબારગઢમાં ભવ્ય શિખરબદ્ધ શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજનું મંદિર નિર્માણ કરી દેવની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરી.
એક દિવસ મુક્તરાજ દાદા ખાચર દરબારગઢમાં શ્રીહરિ સન્મુખ સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરી બેઠા. શ્રીજીમહારાજે સ્નેહથી કહ્યું: “દાદા ખાચર! અમે મંદિરમાં શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજને પધરાવ્યા તો ખરા, પરંતુ દેવને દરરોજ રાજભોગ-થાળ ધરાવવા અને મંદિરના નિભાવ માટે કાયમી આજીવિકાની જરૂર પડે!” પોતાનું સમગ્ર રાજ્ય, દરબારગઢ અને સર્વસ્વ પ્રભુના ચરણોમાં હોમી દેનાર પરમ ત્યાગી દાદા ખાચરે બે હાથ જોડી કહ્યું: “હે મહારાજ! મારું જે કાંઈ છે તે આપનું જ છે! આપ જે આજ્ઞા કરો તે કરવા હું તત્પર છું.” શ્રીહરિએ કહ્યું: “દાદા! દેવના થાળ સારુ થોડી જમીન અર્પણ કરો, જેથી તેમાં થતું અનાજ-કઠોળ ગોપીનાથજી મહારાજના નિત્ય થાળમાં વપરાય!” દાદા ખાચરે હર્ષભેર કહ્યું: “ભલે મહારાજ! મારા હિસ્સાની જમીનમાંથી આપ જેટલી માંગો તેટલી બધી આપવા હું તૈયાર છું.”
બીજે દિવસે વહેલી સવારે શ્રીજીમહારાજ દાદા ખાચર, પાર્ષદ ભગુજી અને સુંદરીયાણા ગામના મુક્તરાજ પુંજા શેઠ વગેરે સાથે રાધાવાડી પધાર્યા. ત્યાંથી શ્રીહરિ અડતાળાના માર્ગે પોતાના પાવન ચરણોમાં જોડા (મોજડી) પહેર્યા વગર સાવ ઉઘાડા પગે (અણવાણે) ચાલવા લાગ્યા! શ્રીહરિ ખેતરો અને સીમાડાઓ વટાવતાં વટાવતાં અણવાણે પગે છેક ઉગામડીના માર્ગ સુધી ચાલ્યા.
તે સમયે સુંદરીયાણાના મહાન ભક્ત પુંજા શેઠ પ્રભુની પાછળ પાછળ ચાલતા હતા. સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મને પોતાના કોમળ કમળ જેવા ચરણોથી ઉઘાડા પગે કાંકરા-ધૂળમાં ચાલતા જોઈ પુંજા શેઠનું હૃદય ભક્તિભાવથી છલકાઈ ઊઠ્યું! તેમણે આ અવસરને પોતાનું પરમ અહોભાગ્ય માન્યું. શ્રીહરિ જ્યાં જ્યાં પગલું મૂકતા, ત્યાં ત્યાંથી પુંજા શેઠ પોતાના માથા પર બાંધેલા ફાળિયા (ખેસ) માં પ્રભુના ચરણકમળની સ્પર્શ થયેલી મહાપ્રસાદીની પવિત્ર ધૂળ (ચરણરજ) એકઠી કરતા ગયા!
સીમાડે ઊભા રહી શ્રીજીમહારાજે દાદા ખાચર તરફ જોઈ સંકેત કર્યો: “દાદા! અહીંથી આટલી જમીન શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજના મંદિરને અર્પણ કરી દો!” દાદા ખાચરે તે જ ક્ષણે ૨૦૦ વીઘા ફળદ્રુપ જમીન શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજના ચરણોમાં અર્પણ કરી દીધી!
ત્યારબાદ શ્રીહરિ દરબારગઢ પાછા પધાર્યા. પ્રભુને અણવાણે પગે ચાલીને થાકેલા આવેલા જોઈ માતુશ્રી લાડુબાંએ શીતળ જળનો કળશિયો લાવી શ્રીહરિના ચરણ ધોયા અને જળપાન કરાવતાં પૂછ્યું: “હે મહારાજ! આપ સવારના ક્યાં પધાર્યા હતા?” શ્રીહરિએ મલકાઈને જણાવ્યું: “લાડુબાં! ગોપીનાથજી મહારાજના કાયમી થાળ-ખર્ચ માટે દાદા ખાચરે ૨૦૦ વીઘા જમીન અર્પણ કરી છે!”
આ સાંભળી પરમ વિવેકી લાડુબાં બોલ્યાં: “હે પ્રભુ! એ તો અતિશય રૂડું અને ઉત્તમ કાર્ય થયું! આ દરબારગઢ, ગામ-ગરાસ અને અમે સૌ આપનાં જ છીએ; આપ જેમાં રાજી થાઓ એમાં જ અમારું પરમ કલ્યાણ છે! પરંતુ હે મહારાજ! કાલ સવારે દાદાની ગાયો અને ઢોરઢાંખર ચરવા ક્યાં જશે? માટે અડતાળા અને ઉગામડી માર્ગ વચ્ચે થોડી જમીન દાદાના ઢોરોના ગૌચર (ચરિયાણ) માટે રહેવા દો તો સારું!” લાડુબાંનો આ નિર્દોષ અને ગૌસેવાયુક્ત વિવેક જોઈ શ્રીહરિ ખૂબ પ્રસન્ન થયા અને કહ્યું: “લાડુબાં! આપનું કહેવું સોળ આની સત્ય છે!” શ્રીહરિએ બંને માર્ગો વચ્ચે એક મોટો ખૂણો પડતર રાખી દાદા ખાચરના ઢોરો માટે ગૌચર તરીકે સુરક્ષિત રાખ્યો.
આમ, દાદા ખાચરનું અપ્રતિમ દાન અને લાડુબાંનો ગૌચર વિવેક સત્સંગ ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત થઈ ગયા.
- શ્રીસ્વામિનારાયણ ભગવાનના દિવ્ય લીલાચરિત્રોમાંથી…
Hindi
गढ़पुर में दादा खाचर का २०० बीघा भूमिदान, पूंजा सेठ की चरणरज भक्ति और लाडूबां का गौचर विवेक
गढ़पुर में गोपीनाथजी मंदिर के नित्य भोग हेतु श्रीजीमहाराज के कहने पर दादा खाचर ने जितनी भूमि चाहें उतनी लेने की प्रार्थना की।
श्रीहरि नंगे पाँव चलकर राधावाड़ी से उगामडी मार्ग तक गए और २०० बीघा भूमि मंदिर हेतु निश्चित की। पीछे चलते पूंजा सेठ ने प्रभु की पवित्र चरणरज अपने साफे में समेट ली।
दरबार लौटने पर लाडूबां ने जल पिलाकर पूछा। भूमिदान की बात सुनकर लाडूबां ने कहा: “सब आपका ही है, किंतु गायों के चरने हेतु कुछ भूमि छोड़ दें।” श्रीजी ने प्रसन्न होकर अड़ताला-उगामडी के बीच का कोना गौचर हेतु सुरक्षित रखा।
- श्रीस्वामीनारायण चरित्र से…
English
Dada Khachar’s 200-Bigha Land Grant in Gadhada, Punja Sheth Collecting Holy Footdust, and Laduba’s Grazing Wisdom
In the royal court of Darbar Dada Khachar in Gadhpur, Supreme Lord Shreeji Maharaj constructed the glorious pinnacled mandir of Shri Gopinathji Maharaj and consecrated the divine deities amidst grand celebrations.
One day, Muktaraj Dada Khachar prostrated before Shreehari. Maharaj conversed affectionately: “Dada Khachar! We have consecrated Shri Gopinathji Maharaj in the temple, but an enduring source of revenue is required to fund the daily offerings (rajbhog-thal) and temple maintenance!” Having already surrendered his entire ancestral principality, palace, and wealth at Shreehari’s feet, pure-hearted Dada Khachar replied with folded hands: “O Maharaj! Everything I possess belongs entirely to You; command whatever You desire and I shall fulfill it!” Shreehari said: “Dada! Grant a tract of land for Thakorji’s daily food offerings, so that the grain harvested from it may sustain Gopinathji Maharaj’s kitchen perpetually!” Dada Khachar joyfully offered: “Indeed, Maharaj! Take as many bighas from my share of the estate as Your heart desires!”
The following morning, Shreeji Maharaj walked toward Radhavadi accompanied by Dada Khachar, Parshad Bhaguji, and devout householder Punja Sheth of Sundariyana. From there, along the trail to Adtala, Shreehari removed His footwear and began walking completely barefoot upon the rough country path! Trudging across fields and furrows, Maharaj walked barefoot all the way to the Ugamedi road.
Walking reverently behind Maharaj was Punja Sheth of Sundariyana. Seeing the tender, lotus-like feet of the Supreme Lord treading unprotected across thorns and pebbles for the sake of the mandir, Punja Sheth’s heart surged with profound reverence! Regarding this as the supreme blessing of his existence, at every step where Shreehari planted His holy feet, Punja Sheth bent down and scooped up the sanctified footdust (charanraj) into his cotton turban sash (faliyu) with deep devotion!
Pausing along the boundary line, Shreeji Maharaj pointed across the expanse: “Dada! Deed this parcel of land to the mandir of Shri Gopinathji Maharaj!” Without a moment’s hesitation, Dada Khachar deeded two hundred bighas of prime arable land to Shri Gopinathji Maharaj on the spot!
When Shreehari returned to the Darbargadh, seeing the Lord arriving fatigued and barefoot, revered elder sister Laduba rushed forward with a bronze pitcher of cool water, washed His holy feet, and offered Him a drink, asking: “O Maharaj! Where had You traveled since dawn?” Shreehari smiled warmly: “Laduba! Dada Khachar has generously gifted two hundred bighas of land to ensure perpetual thal offerings for Gopinathji Maharaj!”
Hearing this, wise Laduba remarked: “O Lord! That is truly a noble and auspicious deed! This palace, estate, and our very lives are Your property; our ultimate salvation lies solely in Your pleasure! However, O Maharaj, where shall Dada’s cattle and cows graze from tomorrow? Pray reserve a portion between the Adtala and Ugamedi trails as pastureland (gauchar) for the livestock!” Deeply touched by Laduba’s compassionate discernment and care for the cows, Shreehari smiled: “Laduba! Your counsel is entirely just!” Maharaj immediately designated a generous corner parcel between the two roads as protected pastureland for Dada Khachar’s cattle.
Thus, Dada Khachar’s selfless generosity and Laduba’s thoughtful wisdom became immortalized in the annals of Satsang history.
— From the Divine Pastimes of Bhagwan Shree Swaminarayan