ભાડેરના ચોરે શ્રીહરિ સન્મુખ દ્રષ્ટિ પડતાં જ ખેડૂતને સમાધિમાં અક્ષરધામનું દર્શન થયું; વર્ષો બાદ જેઠા મહારાજના વચને નિશ્ચય થતાં અંતકાળે મહારાજ તેડવા પધાર્યા.
એક સમયે સર્વાવતારી શ્રીહરિ ગામ ભાડેરમાં પધાર્યા હતા. ગામના જાહેર ચોરામાં સહુ મુમુક્ષુઓ અને નગરજનો સન્મુખ દિવ્ય સભા ભરીને પ્રભુ બિરાજમાન હતા અને સહુને ધર્મ, જ્ઞાન તથા વૈરાગ્યનો અમૃત ઉપદેશ આપતા હતા.
તે સમયે ગામનો એક ભોળો ખેડૂત પોતાનું સાંતી જોડીને કઢાહ ઉપર ચડાવીને ખેતરે જવા નીકળ્યો. ચોરા પાસેથી પસાર થતાં તેણે સભામાં બિરાજેલા સંતો-હરિભક્તોને ઉચ્ચ સ્વરે “રામ… રામ…” કહીને વંદન કર્યા. જેવી એ ખેડૂતની દ્રષ્ટિ સિંહાસન સમાન આસને બિરાજેલા શ્રીહરિ સન્મુખ થઈ અને પ્રભુનાં નયનરમ્ય અલૌકિક સ્વરૂપનું દર્શન થયું, કે તત્ક્ષણ એને ઊંડી સમાધિ થઈ ગઈ!
સમાધિ અવસ્થામાં એ ખેડૂતનો જીવ દિવ્ય અક્ષરધામમાં પહોંચી ગયો. ત્યાં તેણે સુવર્ણ સિંહાસન પર તેજોમય પરબ્રહ્મ શ્રીહરિને અનંત કોટિ મુક્તોની સભા વચ્ચે બિરાજેલા દીઠા. એ દિવ્ય સુખથી તેના અંતરમાં અગાધ શાંતિ અને શીતળતા વ્યાપી ગઈ. તે સમયે સભામાં બેઠેલા પ્રતાપસિંહ રાજાએ આ ખેડૂતને ચોરા વચ્ચે સ્થિર-સ્તબ્ધ સમાધિમાં જોયો, એટલે શ્રીજીમહારાજને વિનંતી કરી: “હે મહારાજ! આ ખેડૂતને સમાધિમાંથી જગાડો, એના બળદો ચાલ્યા જાય છે!”
શ્રીજીમહારાજે ખેડૂત તરફ અમૃતમય દ્રષ્ટિ કરી, એટલે ખેડૂત તુરંત સમાધિમાંથી જાગૃત થયો અને પ્રભુના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કર્યા. એના બળદો ચાલતાં ચાલતાં ગામના ગોંદરે પહોંચી ગયેલા, તેથી તે દોડીને બળદો પાસે ગયો અને ખેતરે પહોંચ્યો. બપોરે ખેતીકામ પરવારીને ઝાડની છાયામાં વિશ્રાંતિ લેવા બેઠો અને જેવી આંખો મીંચી, કે તરત જ શ્રીહરિની નયનરમ્ય મોહિની મૂર્તિ અંતરમાં પ્રગટ દેખાવા લાગી! ત્યારે તે આશ્ચર્યચકિત થઈ મનોમન બોલ્યો: “આ સરજુદાસજી તો ખરેખરા ચમત્કારી સમર્થ સંત છે!”
કેટલાક વર્ષો વીત્યા બાદ સંવત ૧૯૫૬ (ઓગણોતેરા) નો ભયંકર દુષ્કાળ પડ્યો. અનાજ અને ઘાસચારાની અછતને કારણે ખેડૂત પોતાનાં ઢોરઢાંખર લઈને કાઠિયાવાડના ગીર પ્રદેશમાં હિજરત કરી ગયો અને દુષ્કાળ પૂર્ણ થયા પછી પણ ત્યાં જ સ્થાયી થઈ ખેતી કરવા લાગ્યો.
એક દિવસ એ ગામમાં ગોંડલના જેઠા મહારાજ (ગોર) પધાર્યા. રાત્રિના સમયે ફળિયામાં સગડીનું તાપણું કરી કણબી પરિવારના છોકરાઓ અને બહેનો આગળ તેઓ શ્રીજીમહારાજના અલૌકિક મહિમાની વાતો કરતા હતા: “આ કળિયુગમાં સાક્ષાત્ પૂર્ણ પુરુષોત્તમ નારાયણ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ પ્રગટ થયા છે. એમના સાધુઓ અને હરિભક્તો અષ્ટ પ્રકારે બ્રહ્મચર્ય અને પંચવર્તમાનનું અખંડ પાલન કરે છે. જે જીવ એમનો આશરો લે છે, તેનો આ લોક અને પરલોકમાં શાશ્વત મોક્ષ થાય છે!”
ખાટલામાં સૂતેલા એ વૃદ્ધ ખેડૂત બાપા આ વાતો સાંભળીને જાગ્યા અને બોલ્યા: “એલા, રાત ઘણી વીતી ગઈ છે, હવે સૂઈ જાઓ!” સૌ પોતપોતાને બિછાને ગયા. થોડી વારે ખેડૂત બાપા લઘુશંકા કરી જેઠા મહારાજ પાસે તાપણા પાસે આવીને બેઠા અને પૂછ્યું: “મહારાજ! આપ કોણ છો અને કોની વાત કરતા હતા?”
જેઠા મહારાજે કહ્યું: “હું તમારો ગોર જેઠો છું અને પ્રગટ શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનનો સત્સંગી છું.”
ત્યારે વૃદ્ધ ખેડૂતે વર્ષો જૂની સ્મૃતિ વાગોળતાં કહ્યું: “મહારાજ! વર્ષો પહેલાં અમે ભાડેર ગામે રહેતા ત્યારે સરજુદાસ નામે એક સંત પધારેલા. એક દિવસ હું સાંતી લઈને વાડીએ જતો હતો ત્યારે ચોરા પાસે એમનાં દર્શન થતાં જ મને સમાધિ થઈ ગયેલી અને એમણે મને પોતાનું પરમ ધામ દેખાડેલું! હું તો ત્યાં થોડીક વાર જ રહ્યો હતો, પરંતુ મને હજારો વર્ષ સુધી પરમ સુખ ભોગવ્યું હોય તેવો દિવ્ય આનંદ થયેલો! એ ધામની શોભાનું તો વર્ણન થઈ શકે તેમ નથી! ત્યાર પછી હું જ્યારે જ્યારે ઢોર ચરાવવા રાફડે ચડીને બેસતો ત્યારે મને એ સરજુદાસની મૂર્તિ નજરે દેખાતી. આજે પણ જ્યારે એ મૂર્તિને સંભારું છું ત્યારે એ પ્રત્યક્ષ ભાસે છે! એ સરજુદાસ તો બહુ ચમત્કારી હતા!”
આ સાંભળી જેઠા મહારાજે હર્ષભેર જણાવ્યું: “બાપા! જે સરજુદાસે તમને સમાધિ કરાવી હતી, એ જ સાક્ષાત્ સર્વાવતારી ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ છે! તમે એ જ દિવ્ય મૂર્તિનું અખંડ ધ્યાન અને સ્મરણ રાખજો.” જેઠા મહારાજ થોડા દિવસ રહીને ગોંડલ ગયા.
ત્યારબાદ વૃદ્ધ ખેડૂત બાપાનો અંતકાળ નજીક આવ્યો ત્યારે તેમને શ્રીહરિનું વચન અને મૂર્તિ સાંભરી આવ્યા. તે જ ક્ષણે પ્રભુ શ્રી સ્વામિનારાયણ દિવ્ય તેજના અંબાર વચ્ચે પ્રગટ દર્શન આપવા પધાર્યા! પથારીમાં સૂતાં સૂતાં ખેડૂત બાપા હર્ષના આંસુ સાથે બોલ્યા: “જુઓ, મને પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ તેડવા આવ્યા છે, હું એમના શાશ્વત અક્ષરધામમાં જાઉં છું!” આમ કહી દેહત્યાગ કરી તેઓ પ્રભુના અક્ષરધામમાં સિધાવ્યા.
- શ્રીહરિચરિત્રચિંતામણીમાંથી…
Hindi
भाडेर गाँव के चौरे पर किसान को समाधि, छप्पनिये अकाल की स्मृति और अंतकाल में श्रीहरि का धामगमन दर्शन
एक समय सर्वावतारी श्रीहरि गाँव भाडेर में पधारे। गाँव के सार्वजनिक चौरे पर मुमुक्षुओं के सम्मुख दिव्य सभा आयोजित थी, जहाँ प्रभु धर्म, ज्ञान और वैराग्य का अमृतोपदेश दे रहे थे।
उसी समय गाँव का एक सीधा-सादा किसान अपना हल-बैल लेकर खेत की ओर निकला। चौरे के पास से गुजरते हुए उसने सभा में उपस्थित प्रभु और संतों को उच्च स्वर में “राम… राम…” कहा। जैसे ही उसकी दृष्टि सिंहासनारूढ़ श्रीहरि पर पड़ी और प्रभु के नयनरम्य स्वरूप का दर्शन हुआ, उसे तुरंत ही गहरी समाधि लग गई!
समाधि अवस्था में वह किसान दिव्य अक्षरधाम में पहुँचा, जहाँ उसने स्वर्ण सिंहासन पर कोटि-कोटि मुक्तों के मध्य तेजोमय श्रीहरि को विराजमान देखा। इस दिव्य दर्शन से उसके अंतःकरण में असीम शीतलता और शांति छा गई। सभा में बैठे राजा प्रतापसिंह ने किसान को चौरे पर समाधिस्थ देखा, तो प्रार्थना की: “हे महाराज! इस किसान को समाधि से जगाइए, इसके बैल आगे चले गए हैं!”
श्रीजीमहाराज ने कृपा दृष्टि की, तो किसान तुरंत समाधि से जाग उठा और प्रभु के चरणों में साष्टांग दंडवत किए। वह दौड़कर गाँव की सीमा से अपने बैलों को खेत ले गया। दोपहर को काम समाप्त कर वृक्ष की छाँव में विश्राम करते हुए उसने जैसे ही आँखें मूँदीं, श्रीहरि की मनमोहक मूर्ति पुनः हृदय में प्रत्यक्ष प्रकट हो गई! वह विस्मय से बोला: “यह सरजूदासजी तो बड़े चमत्कारी संत हैं!”
कुछ वर्षों पश्चात संवत १९५६ (छप्पनिये) का भीषण अकाल पड़ा। चारे और अन्न के अभाव में वह किसान अपने मवेशी लेकर सौराष्ट्र के गीर क्षेत्र में चला गया और अकाल समाप्त होने पर वहीं बसकर खेती करने लगा।
एक दिन उस गाँव में गोंडल के जेठा महाराज (पुरोहित) पधारे। रात्रि में अलाव तापते हुए वे कृषक परिवार के बालकों और स्त्रियों को श्रीजीमहाराज की महिमा सुना रहे थे: “इस कलियुग में साक्षात् पूर्ण पुरुषोत्तम नारायण भगवान श्री स्वामिनाथन प्रकट हुए हैं। उनके संत अष्ट प्रकार के ब्रह्मचर्य और पंचवर्तमान का दृढ़ पालन करते हैं। जो उनका आश्रय लेता है, उसका मोक्ष निश्चित है!”
खाट पर लेटे वृद्ध किसान ने यह सुनकर पूछा: “महाराज! आप किसकी चर्चा कर रहे हैं?” जेठा महाराज ने परिचय देकर बताया कि वे भगवान स्वामीनारायण के सत्संगी हैं। तब वृद्ध किसान ने पुरानी स्मृति सुनाते हुए कहा: “वर्षों पूर्व भाडेर में सरजूदास नामक संत ने मुझे हल चलाते समय समाधि कराकर अपना परम धाम दिखाया था! उस धाम का सुख तो अकथनीय था। उसके बाद जब भी मैं ध्यान करता, मुझे वही मूरति दिखती थी।”
जेठा महाराज ने प्रसन्न होकर कहा: “बापा! वे सरजूदास ही साक्षात् सर्वावतारी श्री स्वामीनारायण भगवान हैं! आप उन्हीं का नित्य स्मरण कीजिए।”
जब उस वृद्ध किसान का अंतिम समय आया, तो उसने प्रभु की दिव्य मूर्ति का स्मरण किया। उसी क्षण श्रीजीमहाराज दिव्य प्रकाश के साथ उसे लेने पधारे। वृद्ध किसान परिजनों से बोला: “मुझे साक्षात् स्वामीनारायण भगवान लेने आए हैं, मैं उनके अक्षरधाम जा रहा हूँ!” ऐसा कहकर उसने देहत्याग किया और प्रभु के धाम में प्रविष्ट हुआ।
- श्रीहरिचरित्रचिंतामणि से…
English
Samadhi of a Passing Farmer at Bhader Village, Remembrance in the Famine, and Divine Liberation into Akshardham
On one auspicious occasion, Supreme Lord Shreehari visited the village of Bhader. Seated upon the platform at the village square (choro), Maharaj was discoursing on dharma, spiritual wisdom (gyan), and detachment (vairagya) to an assembly of eager spiritual aspirants.
At that moment, a humble village farmer was heading out to his fields, driving his pair of oxen harnessed to a plough. Passing by the assembly, he offered a loud, respectful greeting: “Ram… Ram!” As his eyes met the enchanting divine form of Shreehari seated before him, he instantly entered into a deep state of samadhi right in the middle of the path!
In this trance, the farmer’s soul transcended the physical realm and reached the divine abode of Akshardham. There, he beheld Supreme Lord Shreehari seated resplendently upon a golden throne surrounded by millions of liberated souls (muktas). Boundless peace and divine coolness permeated his heart. King Pratapsinh, who was seated in the assembly, observed the motionless farmer in samadhi and prayed: “O Maharaj! Kindly awaken this farmer from samadhi, for his oxen have wandered ahead!”
Shreeji Maharaj cast His compassionate glance upon the farmer, who awakened instantly and fell prostrate at the Lord’s holy feet in loving reverence. Rushing toward the outskirts of the village, he caught up with his cattle and proceeded to his farmland. After completing his morning work, he sat beneath the shade of a tree to rest. The moment he closed his eyes, the enchanting divine murti of Shreehari manifested vividly within his heart! Astonished, he thought to himself, “This holy ascetic Sarjudasji possesses truly miraculous powers!”
Years later, the catastrophic famine of Samvat 1956 (known as the Ognotero famine) struck Gujarat. Faced with severe scarcity of fodder and grain, the farmer migrated with his livestock to the Gir forest region of Saurashtra, where he eventually settled and continued farming after the famine subsided.
One night, Brahmin priest Jetha Maharaj of Gondal visited the settlement. Sitting around a fire, Jetha Maharaj was narrating the supreme glory of Lord Swaminarayan to the youth and women of the household: “In this age of Kali, the Supreme Purushottam Bhagwan Shree Swaminarayan has manifested on earth! His sadhus strictly observe the five vows and eightfold celibacy. Whosoever takes refuge in Him attains eternal liberation in Akshardham!”
Hearing these words from his cot, the elderly farmer sat up and inquired about the speaker. Jetha Maharaj introduced himself as their family priest and a staunch devotee of Lord Swaminarayan. The farmer then shared his profound experience: “Decades ago, when we lived in Bhader village, an ascetic named Sarjudas granted me samadhi while I was driving my plough! He showed me His divine abode, where I felt as if I had experienced thousands of years of uninterrupted bliss! Ever since, whenever I closed my eyes in contemplation, that same divine form would appear before me.”
Jetha Maharaj joyfully declared: “O respected elder! That very ascetic Sarjudas is none other than the Supreme Lord Shree Swaminarayan Himself! Hold firmly to His divine image in your heart.”
When the farmer’s final hour arrived, he remembered the Lord with unswerving faith. Instantly, Lord Swaminarayan manifested before him amidst a brilliant shower of divine light. Joyfully announcing to his weeping family, “Behold! Lord Swaminarayan has arrived in person to escort me to His eternal abode of Akshardham!”, the blessed devotee cast off his mortal frame and attained supreme liberation.
— From Shri Hari Charitra Chintamani