બગસરાના સાથવારા ભક્તોને શ્રીહરિએ ભાવી ૧૮૬૯ના દુષ્કાળ સામે ચેતવી અનાજ સંગ્રહવાની આજ્ઞા કરી તેમનું જીવન રક્ષણ કર્યું.
એક વખત અમરેલી પાસેના બગસરા ગામના સાથવારા હરિભક્ત વેલાભાઈ, રૂડાભાઈ અને ડોસાભાઈ તથા હામાપુરના કરશનભાઈ ગઢપુર શ્રીહરિના દર્શને જવા નીકળ્યા. ગઢપુર પહોંચી દરબારગઢમાં ઢોલિયા પર બિરાજમાન શ્રીહરિના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કર્યા.
વેલાભગત અને ડોસાભગતે પોતાની વાડીમાં પકવેલાં ચીભડાં, કાકડી, કારેલાં, તુરિયાં, દૂધી અને ગલકાંનાં ઉત્તમ બીજ શ્રીહરિના ચરણે ભેટ મૂક્યાં. શ્રીહરિએ પ્રસન્ન થઈ એ બીજ પ્રેમમૂર્તિ સચ્ચિદાનંદ સ્વામીને આપતાં કહ્યું, “સ્વામી! આ બધાં ઉત્તમ બીજ પીપળાવાડીમાં વાવજો.” રૂડાભગતે શ્રીહરિને ઓઢાડવા લાવેલો ચોફાળ ધરાવ્યો, જે મહારાજે મુળજી બ્રહ્મચારીને આપતાં કહ્યું, “આ તમારે શિયાળાની ટાઢમાં ઓઢવા થશે.” હામાપુરના કરશનભગતે એક મણ મોટા લીલા દાણાવાળા બાજરાની પોટલી ધરી. શ્રીહરિએ તે બાજરો મોટીબાને સોંપ્યો અને કહ્યું, “અમારા થાળ માટે આ બાજરો દળીને રોજ ગરમાગરમ રોટલા બનાવજો.”
ચારેય ભક્તોના નિષ્કપટ ભાવથી પ્રસન્ન થઈ શ્રીહરિએ તેમને પાસે બેસારી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રનો મહિમા સમજાવતાં કહ્યું: “ભક્તો! આ કળિયુગમાં ‘સ્વામિનારાયણ’ મહામંત્ર અતિ બળવાન છે; એ મંત્રના સ્મરણથી કાળાનાગનું ઝેર પણ ઊતરી જાય છે!” વેલાભગતે પ્રભુના આ વચનને હૃદયમાં ગાંઠ વાળી લીધું (અને ભવિષ્યમાં જ્યારે તેમને સર્પદંશ થયો ત્યારે મહામંત્રના પ્રભાવથી શ્રીહરિએ તેમનું રક્ષણ કર્યું હતું).
ચાર-પાંચ દિવસ રોકાઈને જ્યારે ભક્તો વિદાય લેવા આવ્યા ત્યારે શ્રીહરિએ તેમની આજીવિકા વિશે પૃચ્છા કરી. વેલાભાઈ અને ડોસાભાઈએ જણાવ્યું કે તેઓ શાકભાજીની વાડી કરીને ગુજરાન ચલાવે છે અને તેમની પાસે બબ્બે જોડ વઢીયારા બળદો છે. શ્રીહરિએ આજ્ઞા કરી: “તમે બંને તમારા બળદો તરત વેચીને રોકડા રૂપિયા કરી લેજો, સસ્તા નાની વાછરડાં-ખૂંટિયાંની જોડી લઈ લેજો અને વધેલા રૂપિયાનું અનાજ ખરીદીને સંગ્રહ કરી લેજો!”
રૂડાભગતે કહ્યું કે તેઓ સીમમાંથી ઘાસના ભારા લાવીને ગુજરાન ચલાવે છે. શ્રીહરિએ કહ્યું: “આજથી બધું ઘાસ એકઠું કરીને સંઘરી રાખજો, અને અષાઢ મહિનામાં દુષ્કાળનાં એંધાણ દેખાય ત્યારે જ વેચજો. અત્યારે ઘરમાં જે કાંઈ ઘરેણાં હોય તે વેચીને અનાજ ભરી રાખજો!” તેમજ કરશનભગતને પોતાના ૫૦ પશુઓમાંથી માત્ર ૪ ઉત્તમ દૂઝણાં રાખી બાકીનાં વેચી અનાજ લઈ રાખવા આજ્ઞા કરી.
ગામલોકોના વિરોધ છતાં આ ચારેય ભક્તોએ શ્રીહરિની આજ્ઞાનું અક્ષરશઃ પાલન કર્યું. સંવત ૧૮૬૯માં જ્યારે ગુજરાતમાં કારમો ઓગણોતેરો દુષ્કાળ પડ્યો ત્યારે આ ભક્તો પાસે અનાજ અને ઘાસની કોઈ તંગી ન રહી! શ્રીહરિની અગમચેતીથી તેમનું અને તેમના પરિવારોનું રક્ષણ થયું, જેનાથી ગામલોકો પણ શ્રીહરિના પૂર્ણ પુરુષોત્તમપણાને સ્વીકારવા લાગ્યા.
- શ્રીહરિચરિત્રચિંતામણીમાંથી…
Hindi
बगसरा के साथवारा भक्तों की भेंट, महामंत्र की महिमा और भावी अकाल से श्रीहरि द्वारा रक्षा
बगसरा गाँव के साथवारा भक्त वेलाभगत, रूड़ाभगत और डोसाभगत तथा हामापुर के करशनभगत गढ़पुर में श्रीहरि के दर्शन करने आए। वेलाभगत और डोसाभगत ने अपनी बाड़ी के ककड़ी, करेला, तोरई और लौकी के उत्तम बीज प्रभु चरणों में अर्पित किए। श्रीहरि ने प्रसन्न होकर वे बीज सच्चिदानंद स्वामी को दिए और पीपल की बाड़ी में बोने को कहा। रूड़ाभगत ने चोफाल (दुपट्टा) भेंट किया जो महाराज ने मुलजी ब्रह्मचारी को दिया। करशनभगत ने उत्तम बाजरे की पोटली भेंट की, जो महाराज ने मोटीबा को देकर रोज रोटला बनाने की आज्ञा दी।
श्रीहरि ने भक्तों को स्वामीनारायण महामंत्र की महिमा समझाते हुए कहा, “इस कलिकाल में ‘स्वामीनारायण’ महामंत्र अत्यंत समर्थ है, इसके स्मरण से काले नाग का विष भी उतर जाता है!” वेलाभगत ने यह वचन हृदय में धारण कर लिया।
विदाई के समय श्रीहरि ने उनके व्यवसाय के बारे में पूछा। वेलाभगत और डोसाभगत के पास उत्तम कीमती बैल थे। श्रीहरि ने आज्ञा दी: “अपने बैल तुरंत बेच दो, सस्ते छोटे बछड़े ले लो और शेष रुपयों से पर्याप्त अन्न खरीद कर रख लो!” रूड़ाभगत घास बेचते थे, उन्हें महाराज ने सारा घास संग्रह करके रखने और आषाढ़ में अकाल के समय बेचने तथा गहने बेचकर अनाज भरने को कहा। करशनभगत को भी ५० पशुओं में से केवल ४ रखकर शेष बेचकर अन्न संग्रह करने की आज्ञा दी।
भक्तों ने संसार की परवाह किए बिना प्रभु की आज्ञा का पालन किया। जब संवत १८६९ का भीषण अकाल पड़ा, तो इन चारों परिवारों के पास अन्न और चारे की कोई कमी न रही। प्रभु की दूरदर्शिता देखकर सभी की निष्ठा दृढ़ हो गई।
- श्रीहरिचरित्रचिंतामणि से…
English
Bagasara Devotees Offer Vegetable Seeds to Shreehari, Glory of the Mahamantra, and Divine Famine Forewarnings
Devotees Velabhai, Rudabhai, and Dosabhai of the Sathwara community from Bagasara, alongside Karshanbhagat of Hamapur, journeyed to Gadhpur to obtain the darshan of Supreme Lord Shreehari. Prostrating before Maharaj seated upon His cot, Velabhai and Dosabhai offered prime seeds of gourds, cucumbers, and bitter melons harvested from their farms. Delighted, Shreehari handed the seeds to Sachchidanand Swami to sow in the Piplavadi orchards. Rudabhai presented a cotton shawl, which Maharaj graciously gave to Mulji Brahmachari for the cold winter. Karshanbhagat brought a bag of lush green pearl-millet (bajro), which Maharaj gave to Motiba with instructions to grind it daily for His sanctified rotlas.
Pleased by their pure devotion, Shreehari sat them close and revealed the immense power of the divine chant: “Devotees! In this age, the ‘Swaminarayan’ Mahamantra is so profoundly powerful that its devout chanting can neutralize even the lethal venom of a black cobra!” Velabhai engraved this divine truth into his heart (and in later years, when bitten by a deadly serpent, he was miraculously saved by chanting this Mahamantra).
When the devotees sought Maharaj’s blessings to return home, Shreehari enquired about their livelihoods. Velabhai and Dosabhai shared that they maintained vegetable farms with two pairs of sturdy oxen worth 100 rupees each. Maharaj gave a specific command: “Sell your valuable oxen immediately for cash, purchase young inexpensive calves instead, and use the surplus money to purchase and store grain!”
Rudabhai explained that he sustained his family by gathering wild grass from the fields. Shreehari advised: “Collect and store all that grass without selling it now; sell it only in Ashadh when severe drought signs manifest. Furthermore, sell whatever gold jewelry you have at home and stock up on grain!” Karshanbhagat, who owned 50 cattle, was instructed to retain only 4 milch cows for milk and sell the rest immediately to secure food grains.
Despite ridicule from skeptical villagers, all four devotees carried out Shreehari’s instructions to the letter. When the catastrophic famine of Samvat 1869 struck the land, while others suffered acute starvation, these devotees possessed abundant grain and fodder! Witnessing Shreehari’s prophetic foresight and unfailing protection, the entire region acknowledged His supreme divinity.
— From Shree Haricharitramrut Chintamani