અમદાવાદમાં નરનારાયણ દેવ મંદિર મહોત્સવ વખતે નગરશેઠ હિમાશાના માતા અમૃતબાં કાંકરિયા દર્શને આવ્યા. શ્રીહરિએ તેમને ૨૪ તીર્થંકરોના દિવ્ય દર્શન કરાવ્યા. અમૃતબાંએ પાલખી સેવા અને અન્નદાનની સેવા સ્વીકારી સત્સંગી થયા.
અમદાવાદ નગરમાં શ્રી નરનારાયણ દેવનું ભવ્ય શિખરબદ્ધ મંદિર તૈયાર થઈ ચૂક્યું હતું અને મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ નિમિત્તે શ્રીહરિ સ્વયં અમદાવાદ પધાર્યા હતા. તે સમયે અમદાવાદના સુપ્રસિદ્ધ અને અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત નગરશેઠ હિમાશાના ઘરે ચંપા નામની એક સત્સંગી નોકરાણી સેવા કરતી હતી. ચંપા નિત્ય શેઠના માતુશ્રી અમૃતબાંને શ્રીહરિના દિવ્ય ઐશ્વર્ય, અલૌકિક લીલાઓ અને કરુણાની વાતો સંભળાવતી હતી.
ચંપાના મુખેથી પ્રભુનો મહિમા સાંભળી શ્રાવક (જૈન) ધર્મ પાળતાં વૃદ્ધ અમૃતબાંના અંતરમાં દર્શન કરવાની તીવ્ર ઝંખના જાગી: “ચંપા! તું જેમની આટલી સ્તુતિ કરે છે તેવા ભગવાન સ્વામિનારાયણના મારે અચૂક દર્શન કરવા છે!” ચંપાએ કહ્યું: “બાં! શુભ સંકલ્પમાં વિલંબ શા માટે? સ્વામિનારાયણ ભગવાન અત્યારે કાંકરિયા તળાવના કાંઠે સમસ્ત શહેરના બ્રાહ્મણોની મહાચોરાસી કરાવી રહ્યા છે, આપણે ત્યાં જ દર્શને જઈએ!”
અમૃતબાંએ નોકર લખાને બોલાવી તાત્કાલિક પોતાનો ભવ્ય રથ અને એક અતિ સુંદર પાલખી તૈયાર કરાવી. અમૃતબાં અને ચંપા રથમાં બેસી કાંકરિયા પહોંચ્યા. ત્યાં હજારો માણસોની મેદની વચ્ચે ચંપાએ શ્રીહરિના અંગરક્ષક કુબેરસિંહ ચોપદાર મારફત સંદેશો મોકલાવ્યો કે: “નગરશેઠ હિમાશાના પૂજ્ય માતુશ્રી અમૃતબાં પ્રભુના દર્શન કરવા પધાર્યા છે.”
શ્રીહરિ તે વખતે બ્રાહ્મણોની ચોરાસીની કામગીરીનું નિરીક્ષણ કરતા હતા. સમાચાર મળતાં જ ભક્તવત્સલ શ્રીહરિ અમૃતબાંનો નિર્મળ ભાવ જાણી તુરંત રથ પાસે પધાર્યા. અમૃતબાં રથમાંથી નીચે ઉતર્યા અને જેવી શ્રીહરિના તેજોમય મુખારવિંદ પર નજર ઠરી, ત્યાં તો સાક્ષાત જૈન ધર્મના ચોવીસેય તીર્થંકરો શ્રીહરિના દિવ્ય સ્વરૂપમાં સમાયેલા અને દર્શન આપતા પ્રતીત થયા! અમૃતબાં આ અલૌકિક સાક્ષાત્કાર જોઈ દિગ્મૂઢ બની ગયા! આંખોમાંથી હર્ષાશ્રુ વહેવા લાગ્યા અને બે હાથ જોડી સાષ્ટાંગ પ્રણામ કર્યા.
અમૃતબાં બોલ્યા: “હે પ્રભુ! આજે આપના દર્શન પામી મારા ચક્ષુઓ ધન્ય થયા! આપ મારી આ પંદરસો રૂપિયાની ભેટ સ્વીકારો અને આ પાલખીમાં બિરાજો, જેથી સમગ્ર સભા આપના દર્શન કરી શકે અને અમારી પાલખી પણ પાવન થાય!” ભક્તના નિર્મળ પ્રેમવશ શ્રીહરિ પાલખીમાં બિરાજ્યા અને સૌને દર્શન આપ્યા.
આ પ્રસંગ પછી અમૃતબાં ચુસ્ત સત્સંગી બન્યા. એક વખત સાધુઓ રતનપોળના નાકે ભિક્ષા માંગવા આવ્યા અને “નારાયણ હરે સચ્ચિદાનંદ પ્રભો"નો સાદ કર્યો. અમૃતબાંએ ઝરૂખેથી સાંભળી તરત માણસ મોકલી કહેવડાવ્યું: “સંતો! હવેથી તમારે ક્યાંય ભિક્ષા માંગવા જવાની જરૂર નથી; જ્યાં સુધી રોકાઓ ત્યાં સુધી સર્વે સંતોને સીધું-સામાન અમારા તરફથી જ નિયમિત પહોંચશે!” એક સંબંધીએ પૂછ્યું કે ‘આપણે શ્રાવક થઈને સ્વામિનારાયણના સાધુઓને કેમ સીધું આપો છો?’ ત્યારે અમૃતબાંએ ગૌરવથી કહ્યું: “ભાઈ! એ સ્વામિનારાયણ ભગવાને જ મને સાક્ષાત ચોવીસ તીર્થંકરો રૂપે દર્શન આપ્યા છે! મેં પૂર્ણ પરીક્ષા કરીને જ એમનો આશરો લીધો છે!”
- અમદાવાદનો મહિમામાંથી…
Hindi
अहमदाबाद में सेठ हिमाशा की माताजी अमृतबाँ को २४ तीर्थंकरों के रूप में दर्शन और पालकी सेवा
अहमदाबाद नगर में श्री नरनारायण देव का नवनिर्मित शिखरबद्ध मंदिर तैयार हो चुका था और मूर्ति-प्रतिष्ठा महोत्सव के पावन अवसर पर श्रीहरि स्वयं पधारे थे। उस समय नगर के परम प्रतिष्ठित एवं धनाढ्य नगरसेठ हिमाशा के घर चंपा नामक एक सत्संगी सेविका कार्य करती थी। चंपा नित्य सेठ की माताजी अमृतबाँ को श्रीहरि के दिव्य ऐश्वर्य और पावन चरित्रों की कथाएँ सुनाया करती थी।
चंपा के मुख से प्रभु की महिमा सुनकर जैन धर्म का पालन करने वाली वृद्धा अमृतबाँ के हृदय में दर्शन की तीव्र उत्कंठा जाग्रत हुई: “चंपा! तू जिनकी इतनी प्रशंसा करती है, उन भगवान स्वामिनारायण के दर्शन मुझे अवश्य करने हैं!” चंपा बोली: “बाँ! शुभ कार्य में विलंब कैसा? स्वामिनारायण भगवान इस समय कांकरिया तालाब के तट पर समस्त नगर के ब्राह्मणों की महाचौरासी करा रहे हैं, हम वहीं दर्शनार्थ चलते हैं!”
अमृतबाँ ने सेवक लखा को बुलाकर अपना भव्य रथ और एक अत्यंत सुंदर पालकी तैयार कराई। अमृतबाँ और चंपा रथ में बैठकर कांकरिया पहुँचीं। हज़ारों की भीड़ में चंपा ने श्रीहरि के अंगरक्षक कुबेरसिंह चोपदार के माध्यम से संदेश भेजा कि: “नगरसेठ हिमाशा की पूज्य माताजी अमृतबाँ दर्शन हेतु उपस्थित हुई हैं।”
श्रीहरि उस समय अन्नदान की व्यवस्था देख रहे थे। संदेश पाते ही भक्तवत्सल प्रभु तुरंत रथ के समीप पधारे। अमृतबाँ ने रथ से उतरकर ज्यों ही श्रीहरि के मुखारविंद पर दृष्टि डाली, त्यों ही उन्हें श्रीहरि के दिव्य स्वरूप में साक्षात जैन धर्म के चौबीसों तीर्थंकरों के दर्शन हुए! यह अलौकिक दृश्य देखकर अमृतबाँ स्तब्ध रह गईं! नयनों से प्रेमाश्रु बहने लगे और उन्होंने करबद्ध होकर साष्टांग प्रणाम किया।
अमृतबाँ बोलीं: “हे प्रभु! आज आपके दर्शन पाकर मेरे नेत्र पावन हो गए! आप मेरी पंद्रह सौ रुपये की यह सेवा स्वीकार कीजिए और इस पालकी में विराजिए, जिससे हमारी पालकी भी पवित्र हो और सभी को आपके दर्शन हों!” भक्त के विशुद्ध भाव को मान देकर श्रीहरि पालकी में विराजे।
इसके पश्चात अमृतबाँ अनन्य सत्संगी बन गईं। एक बार जब संत रतनपोल में भिक्षाटन हेतु आए, तो अमृतबाँ ने झरोखे से देखकर सेवक भेजकर कहलवाया: “संतो! अब आपको भिक्षा माँगने की आवश्यकता नहीं है; आपके लिए सम्पूर्ण राशन-सामग्री हमारे घर से ही नियमित भेजी जाएगी!” किसी सम्बन्धी द्वारा शंका करने पर अमृतबाँ ने निर्भीक स्वर में कहा: “भगवान स्वामिनारायण ने ही मुझे चौबीस तीर्थंकरों के रूप में प्रत्यक्ष दर्शन दिए हैं! मैंने पूर्ण निश्चय करके ही उनका आश्रय ग्रहण किया है!”
- अहमदाबाद का महिमा से…
English
Amrutba of Ahmedabad Experiences the Divine Darshan of 24 Tirthankaras in Shri Hari and Offers Palanquin Service
In the city of Ahmedabad, the magnificent pinnacled shrine of Shri Nara-Narayana Dev was completed, and Lord Swaminarayan personally graced the city for the historic idol installation festival. In the household of the city’s eminent and wealthy merchant, Nagarsheth Himasha, there served a devout Satsangi maidservant named Champa. Daily, while performing her household chores, Champa narrated the wondrous glory, divine exploits, and supreme compassion of Lord Swaminarayan to the elderly matriarch of the family, Amrutba.
Hearing these glowing accounts, the pious Jain matriarch Amrutba felt an ardent yearning to behold the Lord: “Champa! I must personally behold this divine Bhagwan Swaminarayan whom you praise with such fervent devotion!” Champa replied: “Respected Mother! Why delay an auspicious resolution? Right now, Bhagwan Swaminarayan is camped along the banks of Kankaria Lake hosting a colossal traditional feast (choryasi) for thousands of Brahmins; let us proceed there immediately!”
Amrutba summoned her attendant Lakha, ordering her ornate royal carriage and an exquisitely carved, covered palanquin (palkhi) to be readied. Amrutba and Champa arrived at Kankaria Lake. Amidst the swirling multitude of thousands, Champa dispatched word through Shri Hari’s royal mace-bearer, Kubersinh Chopdar: “The venerable mother of Nagarsheth Himasha, Amrutba, has arrived yearning for the Lord’s sacred darshan.”
Shri Hari was actively supervising the immense preparations for the feast. Upon receiving the message, the compassionate Lord immediately walked towards her carriage. Stepping down, Amrutba cast her eyes upon Shri Hari’s radiant, bewitching countenance. In a transcendent epiphany, she beheld the divine forms of all twenty-four Jain Tirthankaras luminously revealed within the singular divine form of Lord Swaminarayan! Utterly spellbound by this supernatural revelation, tears of devotional ecstasy streamed from her eyes, and she prostrated herself with folded hands.
Amrutba prayed: “O Lord! Today my eyes have achieved the ultimate fulfillment of human life! Please accept this humble offering of fifteen hundred silver rupees and sanctify this palanquin by ascending it, so that the entire assembly may behold Your glory and our carriage may be consecrated!” Yielding to her pure devotional offering, Shri Hari mounted the palanquin, granting celestial darshan to the vast gathering.
Following this divine encounter, Amrutba became an ardent follower of the Swaminarayan faith. Once, when sadhus walked through the Ratanpol lane calling out for alms, Amrutba spotted them from her balcony and dispatched a servant with a message: “Holy sadhus! From this day forth, you need never seek alms elsewhere; as long as you reside in Ahmedabad, all provisions and rations shall be delivered directly from our home!” When an orthodox relative questioned why a Jain family was feeding Swaminarayan monks, Amrutba proclaimed fearlessly: “Brother! Bhagwan Swaminarayan personally revealed Himself to me in the divine forms of the twenty-four Tirthankaras! It is only after absolute conviction that I surrendered my soul to His refuge!”
- From Ahmedabad no Mahima…