શ્રીહરિની પરાવાણી: પરમેશ્વરનાં દર્શન કરતી વખતે ચિત્ત અને દ્રષ્ટિની અનન્ય એકાગ્રતા રાખવી, આડીઅવળી ફાટેલ દ્રષ્ટિથી પ્રભુ કે સંતો ક્યારેય રાજી થતા નથી.
શ્રીજીમહારાજે લોયા ગામમાં બિરાજીને લોયા પ્રકરણના ૨જા વચનામૃતમાં ભગવાનના સાક્ષાત્ દર્શન કરવાની સાચી રીત વિશે ગંભીર ઉપદેશ આપ્યો છે:
“પરમેશ્વરનાં જ્યારે દર્શન કરવાં, ત્યારે મન સહિત દ્રષ્ટિને એકાગ્ર રાખીને કરવાં. અને પરમેશ્વરનાં દર્શન કરતો હોય ને ત્યાં કોઈ મનુષ્ય આવ્યું, અથવા શ્વાન (કૂતરો) આવ્યું કે બીજું કોઈ પશુ-પક્ષી નીકળ્યું, ત્યારે પરમેશ્વરનાં દર્શનમાંથી વૃત્તિ તોડીને આડી-અવળી કે ઊંચી-નીચી દ્રષ્ટિ કરીને તેનાં પણ ભેળાં દર્શન કરતો જાય—પછી એવી ફાટેલ દ્રષ્ટિવાળાને દેખીને પરમેશ્વર કે મોટા સંત ક્યારેય રાજી થતા નથી!”
શ્રીહરિ સમજાવે છે કે જે પરબ્રહ્મ પુરુષોત્તમ નારાયણ સર્વ સુખોના સાગર અને અક્ષરાતીત પ્રભુ છે, તેમનાં દર્શન કરતી વખતે જીવની વૃત્તિ અન્ય કોઈ ક્ષુદ્ર પ્રાકૃત પદાર્થ કે જીવ તરફ જવી ન જોઈએ. દર્શન કરતી વખતે આંખો અને મન કેવળ પ્રભુના નખશિખ સૌંદર્ય અને મૂર્તિના તેજમાં જ લીન રહેવાં જોઈએ. આવી એકાગ્ર ભક્તિથી જ પ્રભુનો પરમ રાજીપો પ્રાપ્ત થાય છે.
- શ્રીવચનામૃતમ્ લોયા ૨
Hindi
वचनामृत लोया २: प्रभु के दर्शन में एकाग्र दृष्टि और चंचल दृष्टि का त्याग
श्रीजीमहाराज ने लोया के द्वितीय वचनामृत में परमात्मा के दर्शन की वास्तविक विधि पर मार्गदर्शन किया है:
“परमेश्वर के जब दर्शन करने हों, तब मन सहित अपनी दृष्टि को पूर्ण एकाग्र रखकर करने चाहिए। यदि कोई भगवान के दर्शन कर रहा हो और उसी समय कोई मनुष्य, श्वान अथवा अन्य पशु-पक्षी आ जाए, और वह भगवान से दृष्टि हटाकर इधर-उधर या ऊपर-नीचे देखकर उन्हें भी साथ-साथ देखने लगे—तो ऐसी चंचल (फाटेल) दृष्टि वाले मनुष्य को देखकर भगवान अथवा महान संत कभी प्रसन्न नहीं होते!”
श्रीहरि स्पष्ट करते हैं कि भगवान के दिव्य स्वरूप के दर्शन करते समय चित्त की संपूर्ण एकाग्रता प्रभु के चरणारविंद और मुखारविंद में ही केंद्रित होनी चाहिए। संसार के नश्वर पदार्थों की ओर दृष्टि भटकाने से भक्ति खंडित होती है।
English
Vachanamrut Loya 2: Single-Pointed Focus during Divine Darshan and Avoiding Distractions
In the second discourse of Loya in the Vachanamrut, Shreeji Maharaj imparted profound guidance on the proper devotional discipline required when beholding the divine form of God:
“Whenever one performs darshan of God, one must do so with single-pointed concentration of the gaze united with the mind. If while beholding God, a person walks by, or a dog, bird, or animal passes near, and the devotee breaks their gaze from God to glance sideways, upwards, or downwards to view those creatures simultaneously—neither God nor the exalted saints are ever pleased with such a person possessive of wandering, fickle eyes!”
Shreehari teaches that the Supreme Being is the reservoir of all transcendental bliss. When standing before His sacred presence, a devotee’s entire sensory and mental consciousness should merge purely into the divine beauty of His divine form, completely undisturbed by mundane distractions.