સંવત ૧૮૭૮ના માગશર વદિ ૧૪ના દિને શ્રીજીમહારાજે દેશદેશાંતરના સર્વ સત્સંગીઓ જોગ લખેલો આજ્ઞાપત્ર: અનન્ય પતિવ્રતાની ભક્તિ અને એકાંતિક ઉપાસનાનું રહસ્ય.
સંવત ૧૮૭૮ના માગશર વદિ ૧૪ના રોજ શ્રીજીમહારાજે ગઢપુરમાં બિરાજીને દેશદેશાંતરના સર્વ સત્સંગી બાઈ-ભાઈઓ જોગ એક વિશેષ પત્ર લખાવ્યો:
‘લિખાવિત સ્વામી શ્રીસહજાનંદજી મહારાજના સર્વ પરમહંસ તથા સર્વ સત્સંગી બાઈ-ભાઈ નારાયણ વાંચજો. બીજું અમારી આજ્ઞા એમ છે જે, શ્રીકૃષ્ણનારાયણ એવા જે પુરુષોત્તમ ભગવાન તેના અવતાર આ પૃથ્વી પર ધર્મના સ્થાપન અર્થે તથા બ્રહ્મચર્ય, અહિંસાદિક ધર્મ, આત્મનિષ્ઠા, વૈરાગ્ય અને માહાત્મ્યસહિત ભક્તિ એ ચાર ગુણે સંપન્ન એવા પોતાના એકાંતિક ભક્તોની રક્ષા અર્થે થાય છે. તે અવતારને વિષે પતિવ્રતા સ્ત્રીના જેવી અનન્ય નિષ્ઠા રાખવી; જેમ સીતાજીને શ્રીરામચંદ્રજી વિષે નિર્દોષ નિષ્ઠા હતી તેમ રાખવી. અને એવા ભગવાનની હેતપૂર્વક માનસીપૂજા કરવી તથા નવધા ભક્તિ કરવી.
અને જો ભગવાન પ્રકટ ન હોય તો તેમની પ્રતિમાની ચંદન, પુષ્પ, તુલસી આદિક સામગ્રીથી પૂજા કરવી, પણ ભગવાન સિવાય અન્ય કોઈ દેવની ઉપાસના ન કરવી. જો અન્ય દેવની ઉપાસના કરીએ તો મોટો દોષ લાગે છે, પતિવ્રતાપણું નષ્ટ થાય છે અને વેશ્યાના જેવી ભક્તિ થાય છે! માટે સીતા અને રુક્મિણી જેવી અનન્ય ભક્તિ કરવી. સિદ્ધગતિને પામેલા સાધુનું પણ ધ્યાન ન કરવું અને સર્વેએ પોતપોતાના વર્ણાશ્રમધર્મમાં દ્રઢ રહેવું.
આ અમારી આજ્ઞાને જે પુરુષ પાળશે તેને નારદજી જેવી દ્રઢ ભક્તિ થશે, અને જે સ્ત્રી પાળશે તેને લક્ષ્મીજી તથા રાધિકાજી જેવી ભક્તિ પ્રાપ્ત થશે. અને જે આ વચન નહીં માને તેની ભક્તિ વેશ્યા જેવી વ્યર્થ થશે.’
આવો દિવ્ય સિદ્ધાંતપત્ર લખાવી શ્રીહરિએ સમગ્ર સત્સંગમાં અનન્ય ઉપાસનાની અચળ ધજા રોપી દીધી.
- વચનામૃતમ્ ગઢડા મધ્ય ૧૯
Hindi
वचनामृत गढडा मध्य १९: श्रीजीमहाराज का देश-देशांतर के भक्तों के नाम दिव्य पत्र और पतिव्रता भक्ति
संवत १८७८ मार्गशीर्ष कृष्णा चतुर्दशी के दिन श्रीजीमहाराज ने गढपुर में देश-देशांतर के समस्त सत्संगी स्त्री-पुरुषों के नाम एक अत्यंत महत्वपूर्ण आज्ञापत्र लिखवाया:
‘स्वामी श्रीसहजानंदजी महाराज के सर्व परमहंस तथा समस्त सत्संगी भाई-बहन जय स्वामिनारायण बांचें। हमारी आज्ञा है कि पुरुषोत्तम भगवान के जो अवतार धर्म-स्थापना, ब्रह्मचर्य, अहिंसा, आत्मनिष्ठा, वैराग्य और माहात्म्ययुक्त भक्ति से संपन्न एकांतिक भक्तों की रक्षा हेतु होते हैं, उनमें पतिव्रता स्त्री जैसी अनन्य निष्ठा रखें—जैसे सीताजी की श्रीराम के प्रति निर्दोष निष्ठा थी। ऐसे प्रभु की मानसिक पूजा और नवधा भक्ति करें।
यदि भगवान प्रकट न हों तो उनकी पवित्र प्रतिमा का विधिपूर्वक पूजन करें, किंतु भगवान के अतिरिक्त अन्य किसी देवी-देवता की उपासना कदापि न करें। अन्य देवों की उपासना से पतिव्रता-धर्म नष्ट होकर वेश्या जैसी भक्ति हो जाती है! सिद्ध पुरुषों का भी ध्यान न करें, केवल साक्षात परमात्मा का ही ध्यान करें।
जो पुरुष इस आज्ञा का पालन करेंगे, उन्हें नारदजी जैसी और जो स्त्रियां पालन करेंगी, उन्हें रुक्मिणी, लक्ष्मी व राधाजी जैसी भक्ति प्राप्त होगी।’
इस पत्र द्वारा श्रीजीमहाराज ने संपूर्ण सत्संग में विशुद्ध पातिव्रत्य भक्ति की सुदृढ़ नींव रखी।
English
Vachanamrut Gadhada Middle 19: Shreeji Maharaj’s Encyclical Letter and Single-Minded Devotion
On the auspicious day of Magshar Vadi 14, Samvat 1878, Shreeji Maharaj issued a historic divine encyclical letter to all sadhus and householder devotees residing across all regions:
‘Written by Swami Shree Sahajanandji Maharaj: May all Paramhansas and all male and female Satsangis read Our loving greetings. Our supreme command is this: The divine incarnations of Shree Purushottam Narayan manifest on this earth to re-establish righteousness and safeguard His righteous devotees endowed with brahmacharya, ahimsa, spiritual self-knowledge, detachment, and devotion coupled with divine knowledge. Towards that supreme Lord, one must maintain unswerving, single-minded fidelity akin to a devoted, chaste wife (pativrata)—just as Sita Mata harbored faultless fidelity towards Lord Ramachandra. One must offer loving mental worship and ninefold devotion to Him alone.
When the Lord is not visibly manifest in human form, one should devoutly worship His consecrated sacred murti with sandal paste, fragrant flowers, and holy tulsi leaves. Never worship any other deities, for worshipping lesser gods destroys single-minded fidelity and degrades devotion to that of an unchaste courtesan! Do not meditate even upon spiritually accomplished siddha ascetics, but meditate purely upon God.
Whosoever among men strictly follows this command shall attain supreme devotion akin to Sage Narad; and women who follow it shall attain sublime devotion akin to Lakshmiji and Radhikaji. Those who transgress this command will render their devotion barren.’
Through this sacred ordinance, Shreehari anchored the eternal doctrine of unadulterated, exclusive devotion to the Supreme Being.