એકસમયે શ્રીહરિ ગઢપુરમાં દરબારશ્રી જીવાબાપુંના દરબારગઢમાં વિરાજતા હતા, દરબારશ્રી જીવાખાચરના દરબારગઢના ઓતરાદાબારના ઓરડામાં શ્રીહરિને ઉતારો કરાવ્યો હતો.
Gujarati
એભલબાપું અને શ્રીજી મહારાજ (દૂધભાઈનો પ્રસંગ)
એકસમયે શ્રીહરિ ગઢપુરમાં દરબારશ્રી જીવાબાપુંના દરબારગઢમાં વિરાજતા હતા, દરબારશ્રી જીવાખાચરના દરબારગઢના ઓતરાદાબારના ઓરડામાં શ્રીહરિને ઉતારો કરાવ્યો હતો. જીવાબાપુંના દિકરીઓ અમુલાબાં અને અમરબાઇને શ્રીહરિ પ્રત્યે અનન્ય હેત હતું, તેઓ શ્રીહરિને નિત્યનવા થાળ કરીને અતિભાવથી જમાડતા હતા. એકદિવસે સવારમાં શ્રીહરિ નિત્યપુજાપાઠ વગેરે પરવારી રહ્યા એટલે અમુલાબાં શ્રીહરિને શિરામણી કરવા સારું ઓસરીમાં બાજોઠ ઢાળીને શ્રીહરિ ને જમવા બેસાર્યા. સવાર માં શિરામણી સારું દુધ-ચોખા સાકર અને ભાતલું બનાવ્યું હતુ. એભલબાપું, જીવાબાપું તથા ખંભાળાથી પધારેલા મુળુંખાચર પણ પોતાનો સવારનો નિત્યકર્મ પતાવીને ઓસરીમાં શ્રીહરિ સન્મુખ એ શીરામણીના દિવ્ય દર્શન કરવા બેઠા હતા. અમુલાબાં હેતે કરીને થાળ પીરસ્યો એટલે શ્રીહરિ તાંહળીમાં દુધ-ચોખાને સાકર પીરસ્યા એટલે શ્રીહરિ જમવા લાગ્યા. શ્રીહરિએ જમતા જમતા જીવાબાપુંને એ કટોરામાંથી પ્યાલો ભરીને દુધની પ્રસાદી દીધી. જીવાબાપું કહે કે “મહારાજ, ભાંતલાનો કટકો દયો, તમ દૂધ એંઠો પ્યાલો અમથી લેવાય નહી..!” આમ જીવાખાચર ને બોલ્યા જોઇને એભલબાપું અતિ મહીમાંથી તુંરત જ બોલ્યા કે “હે મહારાજ, જીવાખાચર મર ગોટા વાળે, એ દુધનો પ્યાલો મને આપો..!” શ્રીહરિ એ દૂધનો પ્યાલો એભલબાપું ને દીધો. એભલબાપું તો શ્રીહરિના હાથે ભવ-બ્રહ્માદિક દેવોને દુર્લભ એવી મહાપ્રસાદી મળી જાણીને અતિ મહીમાંથી જમી ગયા. શ્રીહરિ શિરામણી જમી રહ્યા એટલે ચળું કરીને મુખવાસ લઇને ફળીયામાં ઢોલીયાઓ ની બેઠક હતી ત્યાં સહું સાથે બીરાજ્યા. એભલબાપું, જીવાબાપું, મુળુંખાચર તેમજ સર્વસંતો-પાર્ષદો પણ સન્મુખ બેઠા. સર્વસુજાણ શ્રીહરિ તો અંતર્યામીપણે જાણતા હોવા છંતાયે એભલબાપુંને પુછ્યું કે “એભલબાપું, દૂધના પ્યાલામાં શો બાધ? જીવાબાપુંએ કેમ દૂધ ન પીધું ને તમે પીધું?” ત્યારે જીવાખાચર બોલ્યા કે “અમ કાઠીઓમાં એમ કહેવાય છે કે જે દૂધ એંઠું ખાય એ દૂધભાઈ કહેવાય..!” એ સુણીને શ્રીહરિ કહે “તો તો જીવાબાપું, અમે હવે એભલબાપું ના દુધભાઇ ઠર્યા લયો..!” આ વખતે એભલબાપું બે હાથ જોડીને બોલ્યા કે “હે પ્રભું, જે પુર્ણપુરુષોત્મનારાયણના એંઠા પ્રસાદ સારું ખુદ બ્રહ્માજી માછલું થઇને યમુનાજીમાં વાટે ઉભા હતા, એ પ્રસાદ મને તમ હાથે મળ્યો, અને તમે તે જ પરમપિતા સર્વઅવતારના અવતારી એવા પુર્ણપુરુષોત્મનારાયણ છો, તમો તો મારા પિતા છો, મારા તો આજે તમ પ્રસાદ પામીને ભવો-ભવના પાતક બળી ગયા.” શ્રીહરિ અતિ રાજી થતા થકા બોલ્યા કે “જીવાખાચરના બોલ્યા પ્રમાણે હું તમારો ભાઇ થયો ને એટલે હવે અમારે અહી કાયમ રહેવું જોઇશે, અમે હવે તમારું ને તમારા પરિવારનું દૂધભાઇ ની રૂએ કાયમ યોગ-ક્ષેમ નું વહન કરીશું.”
- વિશ્વાસું ભકતરાજ શ્રી દાદાખાચરમાંથી….
🙇🏻♂️🙏
Hindi
एभलबापू और श्रीजी महाराज (दूधभाई का प्रसंग)
एक समय श्रीहरि गढ़पुर में दरबार श्री जीवाबापू के दरबारगढ़ में विराजमान थे। श्रीहरि को जीवा खाचर के दरबारगढ़ के उत्तराभिमुख (उत्तर दिशा के) कक्ष में ठहराया गया था। जीवाबापू की पुत्रियों—अमुलाबा और अमरबाई का श्रीहरि के प्रति अनन्य प्रेम था। वे प्रतिदिन नूतन थाल बनाकर अत्यंत भाव से श्रीहरि को जिमाती थीं।
एक दिन प्रातःकाल जब श्रीहरि अपनी नित्य पूजा-अर्चना आदि से निवृत्त हुए, तब अमुलाबा ने श्रीहरि को शीरामणी (प्रातःकालीन कलेवा) कराने हेतु ओसरी (बरामदे) में बाजोट ढालकर श्रीजी महाराज को विराजित किया। प्रातःकालीन कलेवे के लिए दूध-चावल, मिश्री और भांतला (काठियावाड़ी विशेष रोटी) तैयार किया गया था। एभलबापू, जीवाबापू तथा खंभाला से पधारे मुलू खाचर भी अपनी नित्य क्रियाएँ संपन्न कर ओसरी में श्रीहरि के सम्मुख उस दिव्य शीरामणी के दर्शन करने हेतु बैठे थे।
अमुलाबा ने अत्यंत प्रेमपूर्वक थाल परोसा। श्रीहरि को काँसे की थाली में दूध-चावल और मिश्री परोसी गई, जिसे श्रीहरि प्रेम से आरोगने लगे। आरोगते-आरोगते श्रीहरि ने उस कटोरे में से एक प्याला भरकर जीवाबापू को दूध की प्रसादी दी।
जीवाबापू ने संकोच करते हुए कहा, “महाराज! मुझे तो भांतले का टुकड़ा दे दीजिए, आपका जूठा दूध का प्याला हमसे नहीं लिया जाएगा!” जीवा खाचर को इस प्रकार संकोच करते देख, एभलबापू ने श्रीहरि की अलौकिक महिमा जानकर तुरंत कहा, “हे महाराज! जीवा खाचर भले संकोच करें या टालें, वह दूध का प्याला मुझे कृपा करके दे दीजिए!” श्रीहरि ने वह दूध का प्याला एभलबापू को दे दिया।
एभलबापू तो यह जानकर कि श्रीहरि के करकमलों से यह महाप्रसादी प्राप्त होना भव-ब्रह्मादिक देवों के लिए भी अत्यंत दुर्लभ है, परम महिमा और असीम भाव से उसे ग्रहण कर गए। श्रीहरि कलेवा आरोगने के पश्चात आचमन और मुखवास लेकर आँगन में बिछे ढोलियों (खाटों) पर सभी के साथ विराजमान हुए। एभलबापू, जीवाबापू, मुलू खाचर तथा समस्त संत-पार्षद भी श्रीहरि के सम्मुख बैठे।
सर्वज्ञ श्रीहरि अंतर्यामी रूप से सब जानते हुए भी एभलबापू से बोले, “एभलबापू! दूध के प्याले में क्या बाधा थी? जीवाबापू ने दूध क्यों नहीं पिया और आपने क्यों पी लिया?”
तब जीवा खाचर बोले, “महाराज! हम काठियों में ऐसी मान्यता है कि जो किसी का जूठा दूध पीता है, वह उसका ‘दूधभाई’ बन जाता है!”
यह सुनकर श्रीहरि ने विनोदपूर्वक कहा, “तो फिर जीवाबापू! अब तो हम एभलबापू के दूधभाई बन गए, लीजिए!”
उस समय एभलबापू दोनों हाथ जोड़कर गद्गद कंठ से बोले, “हे प्रभु! जिन पूर्ण पुरुषोत्तम नारायण के जूठे प्रसाद की अभिलाषा में स्वयं ब्रह्माजी भी मछली बनकर यमुनाजी के जल में प्रतीक्षा करते रहे थे, वही पावन प्रसाद आज मुझे साक्षात् आपके करकमलों से प्राप्त हुआ है! और आप वही परमपिता, सर्व अवतारी पूर्ण पुरुषोत्तम नारायण हैं। आप तो मेरे पिता हैं। आज आपकी दिव्य प्रसादी पाकर मेरे जन्म-जन्मांतरों के समस्त पाप भस्म हो गए हैं।”
श्रीहरि अत्यंत प्रसन्न होकर बोले, “जीवा खाचर के कहे अनुसार अब तो मैं आपका भाई बन गया हूँ, इसलिए अब हमें सदैव यहीं रहना पड़ेगा। एक ‘दूधभाई’ के नाते अब हम सदा आपका और आपके पूरे परिवार का योगक्षेम (रक्षण और पोषण) वहन करेंगे।”
- ‘विश्वासी भक्तराज श्री दादा खाचर’ से….
🙏
English
Ebhal Bapu and Shriji Maharaj (The Episode of Dudhbhai)
Once, Shri Hari was gracing the Darbargadh of Darbar Shri Jiva Bapu in Gadhpur. Shri Hari had been accommodated in the north-facing room of Jiva Khachar’s Darbargadh. Jiva Bapu’s daughters, Amulaba and Amarba, harbored deep, unalloyed love for Shri Hari. Every day, they lovingly prepared fresh, sumptuous meals (thal) and served Shri Hari with immense devotion.
One morning, after Shri Hari had completed His daily morning prayers and puja, Amulaba placed a bajoth (wooden stool) in the osari (veranda) and lovingly invited Shri Hari to sit for shiramani (breakfast). For breakfast, she had prepared sweetened milk with rice, sugar, and bhatlu (a traditional roasted flatbread). Ebhal Bapu, Jiva Bapu, and Mulu Khachar, who had arrived from Khambhala, also sat in the veranda before Shri Hari to behold the divine darshan of His breakfast after finishing their morning duties. Amulaba affectionately served the thal. As the sweetened milk and rice were served in a bronze dish, Shri Hari began eating. While relishing the meal, Shri Hari filled a cup with milk from His bowl and offered it to Jiva Bapu as sacred prasad.
Jiva Bapu hesitated and said, “Maharaj, please give me a piece of bhatlu instead. I cannot accept a cup of milk tasted by You!” Seeing Jiva Khachar’s hesitation, Ebhal Bapu, possessing profound realization of Shri Hari’s divine glory, immediately spoke up, “O Maharaj! Let Jiva Khachar make his excuses; please give that cup of milk to me!” Shri Hari gladly gave the cup of milk to Ebhal Bapu.
Knowing that receiving mahaprasad directly from the divine hands of Shri Hari is extraordinarily rare even for Brahma, Shiva, and the gods, Ebhal Bapu partook of it with immense reverence and devotion. After finishing His breakfast, Shri Hari rinsed His hands and mouth, took mukhwas, and came to the courtyard, where He sat on the dholiyas (cots) with everyone. Ebhal Bapu, Jiva Bapu, Mulu Khachar, as well as all the sadhus and parshads, sat reverently before Him.
Although omniscient Shri Hari already knew everything within His heart, He playfully asked, “Ebhal Bapu, what was the objection to the cup of milk? Why did Jiva Bapu decline it, while you drank it?”
Jiva Khachar replied, “Maharaj, among us Kathis, it is customary that whoever drinks someone’s tasted milk becomes their ‘Dudhbhai’ (milk-brother)!”
Hearing this, Shri Hari smiled and said, “Well then, Jiva Bapu, now I have truly become Ebhal Bapu’s milk-brother!”
At that moment, Ebhal Bapu folded his hands in deep humility and said, “O Lord! For whose sanctified remnants of food even Lord Brahma took the form of a fish waiting in the holy Yamuna waters, that very prasad I have received directly from Your divine hands! You are that supreme Father, the source of all incarnations, Purna Purushottam Narayan Himself! You are my eternal Father. By partaking of Your sacred prasad today, the accumulated sins of my countless lifetimes have been eradicated!”
Extremely pleased, Shri Hari proclaimed, “As Jiva Khachar has spoken, since I have now become your brother, I will have to reside here forever. In the spirit of a ‘Dudhbhai’, I shall eternally care for and protect the welfare (yogakshem) of you and your entire family!”
- From ‘Vishwasu Bhaktaraj Shri Dada Khachar’…
🙏