ગઢપુરમાં જીવા ખાચરના કારભારી દેવજી ગોસાળિયાનો સત્સંગ પ્રત્યે દ્વેષ, છોકરાઓને મહારાજની ચાખડીઓ અને પાર્ષદોના જોડાના અવાજ ચીંધવાની ટેવ અને અંતકાળે અનાયાસ કલ્યાણ.
ગામ ગઢપુરમાં દેવજી ગોસાળિયો નામે એક વણિક ગૃહસ્થ જીવા ખાચરનો મુખ્ય કારભારી હતો. તે સત્સંગનો ઘોર દ્વેષી હતો અને જીવા ખાચરના મનમાં શ્રીહરિ પ્રત્યે વિરોધના અંકુરો વાવવામાં તેનો મોટો હાથ હતો. તે એટલો દ્વેષ રાખતો કે શ્રીજીમહારાજ સામે ક્યારેય આંખ ઊંચી કરીને જોતો પણ નહીં!
જ્યારે જ્યારે શ્રીજીમહારાજ જીવા ખાચરના દરબારગઢમાં પધારતા, ત્યારે દેવજી ગોસાળિયો પોતાના છોકરાઓને પણ નીચું જોવરાવીને બેસાડી દેતો જેથી તેઓ મહારાજનું મોં ન જુએ. પરંતુ જ્યારે શ્રીજીમહારાજ સંતો અને પાર્ષદો સાથે બજારમાં છેટે પહોંચી જતા, ત્યારે પાછળથી તે પોતાના છોકરાઓને આંગળી ચીંધીને કહેતો: “જો બેટા ! પેલા ચમ-ચમ કરતા જોડાનો અવાજ આવે છે તે રતનજી, મિયાંજી અને ભગુજી પાર્ષદ જાય છે; અને પેલો ટપક-ટપક અવાજ આવે છે તે પેલો ચાખડીઓવાળો (શ્રીજીમહારાજ) જાય છે!”
તે ક્યારેય મુખમાંથી ‘સ્વામિનારાયણ’ કે ‘ભગવાન’ શબ્દ ન બોલતો, પરંતુ માત્ર પગના જોડા અને ચાખડીઓના અવાજની આંગળી ચીંધીને ઓળખાણ આપતો.
આશ્ચર્યની વાત એ બની કે જ્યારે તે દેવજી ગોસાળિયાનો અંતસમય આવ્યો, ત્યારે સાક્ષાત્ શ્રીજીમહારાજે તેને અક્ષરધામમાં તેડી લીધો! મુક્તોએ પૂછ્યું, “હે પ્રભુ ! આ તો આપનો કટ્ટર દ્વેષી હતો, છતાં આપે આનું કલ્યાણ કેમ કર્યું ?” ત્યારે કરુણાનિધાન શ્રીહરિએ હસીને કહ્યું: “તેણે ભલે દ્વેષભાવે પણ નિત્ય અમારા પાર્ષદોના જોડાના અને અમારી ચાખડીઓના પગરવનું સ્મરણ કરીને પોતાના બાળકોને અમારી ઓળખાણ કરાવી હતી! અમારા સંબંધવાળી વસ્તુના આટલા સ્મરણથી પણ અમે તેને અક્ષરધામનું સુખ આપ્યું છે.” પ્રભુ પોતાના દ્વેષી ઉપર પણ આવો અસીમ કરુણાવરસાદ વરસાવે છે!
Hindi
गढपुर के देवजी गोसालिया का द्वेषभाव, खड़ाऊं और पदचाप के श्रवण से कल्याण
गढपुर में जीवा खाचर का मुख्य कारभारी देवजी गोसालिया सत्संग से अत्यंत द्वेष रखता था। वह इतना विरोधी था कि कभी श्रीजीमहाराज के मुखारविंद की ओर आंख उठाकर भी नहीं देखता था।
जब महाराज जीवा खाचर के दरबार में पधारते, तो देवजी अपने बालकों के सिर भी नीचे झुका देता ताकि वे दर्शन न कर सकें। किंतु जब महाराज संतों व पार्षदों सहित बाजार में आगे निकल जाते, तब वह पीछे से बालकों को उंगली दिखाकर कहता: “देखो बालको ! जो चम-चम जूतों की आवाज आ रही है, वे रतनजी, मियांजी और भगुजी जा रहे हैं; और जो टपक-टपक खड़ाऊं की ध्वनि आ रही है, वह खड़ाऊं वाला जा रहा है!”
वह कभी मुख से ‘स्वामिनारायण’ नहीं कहता था, केवल जूतों और खड़ाऊं की ध्वनि से पहचान कराता था।
किंतु जब देवजी का अंत समय आया, तब दयालु श्रीहरि ने उसका भी परम कल्याण कर दिया! जब संतों ने कारण पूछा, तब प्रभु बोले: “इसने भले ही द्वेषवश, किंतु प्रतिदिन हमारे पार्षदों के जूतों और हमारी खड़ाऊं की पदचाप का स्मरण कर बालकों को दिखाया था! हमारे संबंध के मात्र इतने स्मरण से भी हमने इसका कल्याण कर दिया।” प्रभु का ऐसा अगाध वात्सल्य है!
English
Devji Gosaliyo of Gadhpur: Hostility Overcome by Footsteps and Wooden Sandals of Shreehari
In the town of Gadhada, Devji Gosaliyo, a bania manager in the court of Jiva Khachar, was fiercely antagonistic towards the Satsang fellowship. His malice was so profound that he refused to look directly upon the divine face of Shreeji Maharaj.
Whenever Shreeji Maharaj visited Jiva Khachar’s court, Devji forced his young children to bow their heads downward to prevent them from catching even a glimpse of the Lord. However, after Maharaj and His attendants had passed into the bazaar, Devji would point from behind and remark to his children: “Listen, children! Those making the rhythmic ‘cham-cham’ creaking leather sounds are the shoes of attendants Ratanji, Miyaji, and Bhaguji; and that distinct ’tapak-tapak’ clicking sound is made by the wooden sandals (chakhadio) of that Man Himself!”
He stubbornly avoided uttering the holy name ‘Swaminarayan’, referring to Maharaj solely through the clicking sound of His wooden sandals.
Remarkably, when Devji Gosaliyo passed away, compassionate Shreeji Maharaj personally granted him liberation! When perplexed devotees inquired how such a persistent critic attained salvation, merciful Shreehari explained with a smile: “Though motivated by hostility, he daily remembered the footsteps of Our attendants and the rhythmic sound of My sacred wooden sandals, pointing them out to his offspring! Through that indirect association with My lotus feet alone, I have redeemed his soul!” Such is the unfathomable, unconditional compassion of the Almighty.