એકવખત ગોંડલ દરબારશ્રી ભાણાબાપુંએ શ્રીહરિના કૃપાપાત્ર એવા જેઠામહારાજની કથા પુર્ણ થતા દર્શન કરતી વખતે સુચિતાર્થ માં પુછ્યુ કે “આપણા ગોંડલની ગાદી કેમ તપતી નથી..?”
Gujarati
ગોંડલના જેઠામહારાજ અને ગોંડલ મંદિરનો ઇતિહાસ
એકવખત ગોંડલ દરબારશ્રી ભાણાબાપુંએ શ્રીહરિના કૃપાપાત્ર એવા જેઠામહારાજની કથા પુર્ણ થતા દર્શન કરતી વખતે સુચિતાર્થ માં પુછ્યુ કે “આપણા ગોંડલની ગાદી કેમ તપતી નથી..?” તે સમયે અતિ પવિત્ર ને ભોળા એવા જેઠા મહારાજે દરબારશ્રીને કહ્યુ કે “હમણા ઉનાળો આવશે ને વૈશાખ તપશે એટલે આંખોય પંથક તપશે, જો દરબારગઢમાં માથેથી નળિયા ઉતારી નંખાવો તો તો એથીય વધારે તપશે..!” આમ વાત વાતમાં રમુજ કરી. દરબારશ્રી ભાણાબાપું કહે કે “જેઠા મહારાજ હું તો ગોંડલ રાજસીંહાસને કેમ કોઇ રાજા લાંબો સમય ટકતા નથી, એ કહું છું.” તે સમયે સ્પષ્ટ વક્તા એવા જેઠા મહારાજ બોલ્યા કે “દરબાર, તમે ને પુરોય રાજપરિવાર સત્સંગ તો ગુરુદેવ રામાનંદ સ્વામી વખત થી કરો છો, પરંતું ગામમાં સંતોને શ્રીહરિને કાયમી રહેવાનું મંદિર તો કરાવતા નથી, જો રાજખર્ચે મંદિર કરાવો તો ગોંડલની ગાદી તપે…!” આમ વાત કરતા જ ગોંડલ ના રાજા ભાણાબાપુંને સત્ય વાત સમજાણી અને સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીને તેડાવીને રાજખર્ચે પાકકું હરિમંદિર અને ધર્મશાળા પણ કરાવી. આદિ આચાર્ય શ્રી રઘુવિરજીમહારાજને ગોંડલ તેડાવીને વાજતે ગાજતે ઉત્સવ મનાવતા થકા એમના વરદ હસ્તે દેવોની મુર્તિપ્રતિષ્ઠા વિધી થયો.
ગોપાળસ્વામી વળી ભૂપ પાસ, વિશેષ કીધું વચન પ્રકાશ..! તમે હરિમંદિર તો કરાવો, સુસંતને ઉતરવા ઠરાવો…! સુતાર કચ્છી જન દેવરામ, નિવાસથી દક્ષિણ દીશ ઠામ..! જગ્યા હતી મંદિર ત્યાં કરાવ્યું, ભક્તો તણાં અંતર માંહિ ભાવ્યું…! ભાણાજીયે ભાવ ભલો સજીને, આચાર્યજી શ્રીરઘુવીરજીને..! તેડાવી તેની સજી સારી સેવા, આ લોકમાં લાભ અલભ્ય લેવા…! ગુણાતીતાનંદ મુનીન્દ્ર પાસ, વાતો સુણી ચિત્ત ધરી હુલાસ..!
એકવખત સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી ગોંડલ પધાર્યા હતા. જેઠામહારાજ વગેરે સહુ ભકતો સ્વામીનો સમાગમ વગેરે કરતા. બે દિવસ થયા પરંતુ ગોંડલ દરબારશ્રી ભાણાબાપું દર્શને આવ્યા નહી, એટલે જેઠા મહારાજે એમને સમાચાર મોકલાવ્યા કે ‘સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી પોતે પધાર્યા છે તો રાજના કાજમાંથી સમય કાઢીને દર્શને પધારજો..!’ આ સમાચાર મળતા જ દરબારશ્રી જવા તૈયાર થયા પરંતું નીકળતા જ કોઇને છીંક આવી, એટલે સત્સંગ નો દ્વેષી એવો કારભારી કહે કે અપશુકન થયા હવે ન જવાય..! બીજેદિવસે ફરીને જવા તૈયાર થયા પરંતુ બિલાડી આડી ઉતરી એટલે ફરીને તેઓને રોક્યા.
જેઠામહારાજને મનમાં થયું કે બે દિવસ થયા સંતો આવ્યાના સમાચાર તો મોકલાવ્યા પણ દરબારશ્રી કેમ નહી આવ્યા હોય, કાંઇ માંદગી તો નહી હોયને..! આમ લાચારીને તેઓ ખુદ જ દરબારશ્રીને મળવા રાજદરબાર માં આવ્યા ને ખબરઅંતર પુછ્યા. ભાણાબાપું બોલ્યા કે “તમારા સમાચાર મળતા જે સ્વામીના દર્શને બે વખત જવા નીસર્યા પરંતું બેઉ વખત અપશુકન થયા એટલે દર્શને આવી ન શકયો.” આમ વાત સાંભળતા જ સ્પષ્ટ ને નીડર વક્તા એવા જેઠા મહારાજ બોલ્યા કે “સાંભળો દરબાર, તમે થોડા તમારા દિકરા ની જાન જોડીને જાઓ છો, તમો તો શ્રીહરિના પરમએકાંતિક સંતના દર્શને જાવ છો, તમને આ સંસાર ના કોઇપણ અપશુકન નડે જ નહી. જો આવડા મોટા સંત આંગણે પધાર્યા હોય અને એના દર્શન ન કરીએ એ જ જીવનમાં મોટા અપશુંકન કહેવાય.” દરબારશ્રી ભાણાભાઇ ને પોતાની ભૂલ્ય સમજાણી અને જેઠામહારાજ સાથે જ તેઓ સ્વામીના દર્શન-સમાગમ કરવા પધાર્યા. આમ, જેઠામહારાજ સત્ય હિતની વાત કરવામાં કોઇની શેહશરમ રાખતા નહી.
- શ્રીહરિલીલામૃત કળશ ૧ વિશ્રામ ૮માંથી….
🙇🏻♂️🙏
Hindi
गोंडल के जेठामहाराज और गोंडल मंदिर का इतिहास
एक समय गोंडल दरबार श्री भाणा बापू ने श्रीहरि के कृपापात्र जेठामहाराज की कथा की समाप्ति पर दर्शन करते हुए संकेत रूप में पूछा, “हमारे गोंडल की गद्दी तपती क्यों नहीं (अर्थात् राज्यसिंहासन पर प्रतापी स्थिरता क्यों नहीं रहती)?” उस समय अत्यंत पवित्र और सरल हृदय जेठामहाराज ने दरबार श्री से कहा, “अभी ग्रीष्म ऋतु आएगी और वैशाख का महीना तपेगा, तो पूरा क्षेत्र तपेगा! यदि दरबारगढ़ की छत के खपरैल (नलिया) उतरवा दें, तो और भी अधिक तपेगा…!” इस प्रकार उन्होंने हँसी-मज़ाक में बात कही। दरबार श्री भाणा बापू बोले, “जेठामहाराज, मैं तो यह पूछ रहा हूँ कि गोंडल के राजसिंहासन पर कोई राजा लंबे समय तक क्यों नहीं टिकता?” तब स्पष्टवक्ता जेठामहाराज बोले, “दरबार! आप और आपका पूरा राजपरिवार गुरुदेव रामानंद स्वामी के समय से सत्संग करते आ रहे हैं; परंतु गाँव में संतों और श्रीहरि के नित्य निवास के लिए कोई पक्का मंदिर तो बनवाते नहीं! यदि आप राजकोष से मंदिर बनवाएँ, तो गोंडल की गद्दी अवश्य तपेगी (स्थिर और प्रतापी बनेगी)!” यह सुनते ही गोंडल के राजा भाणा बापू को यथार्थ बात समझ में आ गई। उन्होंने सद्गुरु गोपालानंद स्वामी को आमंत्रित किया और राजकोष से एक भव्य पक्का हरिमंदिर तथा धर्मशाला का निर्माण करवाया। तत्पश्चात प्रथम आचार्य श्री रघुवीरजी महाराज को गोंडल पधराकर, गाजे-बाजे और धूमधाम से उत्सव मनाते हुए उनके पावन कर-कमलों द्वारा देवों की मूर्ति-प्रतिष्ठा संपन्न करवाई।
गोपालस्वामी ने नृप के पास, विशेष रूप से वचन किया प्रकाश…!
“आप यहाँ हरि मंदिर बनवाइए, सत्संतों के ठहरने का स्थान ठहराइए…!”
कच्छी सुतार भक्त देवराम, जिनके आवास की दक्षिण दिशा का ठाम…!
स्थान था वहाँ मंदिर बनवाया, सब भक्तों के मन को अति भाया…!
भाणाजी ने सुंदर भाव सजाकर, आचार्य श्रीरघुवीरजी को बुलाकर…!
की उनकी उत्तम सेवा-परिचर्या, इस लोक में अलभ्य लाभ लिया…!
गुणातीतानंद मुनींद्र के पास, कथा-वार्ता सुन मन में भरा हुलास…!
एक बार सद्गुरु गोपालानंद स्वामी गोंडल पधारे। जेठामहाराज आदि सभी भक्तगण स्वामी के समागम और सत्संग का लाभ ले रहे थे। दो दिन बीत गए, परंतु गोंडल दरबार श्री भाणा बापू दर्शन के लिए नहीं आए। इसलिए जेठामहाराज ने उन्हें संदेश भिजवाया कि “सद्गुरु गोपालानंद स्वामी स्वयं पधारे हैं, अतः राज-काज से थोड़ा समय निकालकर अवश्य दर्शन करने पधारें!” यह समाचार पाते ही दरबार श्री चलने को तैयार हुए, परंतु जैसे ही निकलने लगे, किसी को छींक आ गई। सत्संग से द्वेष रखने वाले कारभारी (दीवान) ने तुरंत कहा कि अपशकुन हो गया है, अब नहीं जाना चाहिए! दूसरे दिन वे पुनः जाने को तैयार हुए, परंतु सामने से बिल्ली रास्ता काट गई, तो कारभारी ने फिर उन्हें रोक दिया।
जेठामहाराज के मन में विचार आया कि संतों के आगमन का समाचार भेजे दो दिन हो गए, फिर भी दरबार श्री क्यों नहीं आए? कहीं कोई अस्वस्थता तो नहीं है! इस चिंता में वे स्वयं दरबार श्री से मिलने राजदरबार पहुँचे और कुशल-क्षेम पूछी। भाणा बापू बोले, “आपका संदेश मिलते ही मैं दो बार स्वामी के दर्शन के लिए निकला, परंतु दोनों ही बार अपशकुन हो गए, इसलिए मैं दर्शन के लिए नहीं आ सका।” यह सुनते ही स्पष्ट और निर्भीक वक्ता जेठामहाराज बोले, “सुनिए दरबार! आप कोई अपने पुत्र की बारात लेकर तो नहीं जा रहे हैं! आप तो साक्षात् श्रीहरि के परमहंस, परम एकांतिक संत के दर्शन करने जा रहे हैं। आपको इस संसार का कोई भी अपशकुन तनिक भी स्पर्श नहीं कर सकता! यदि इतने बड़े महान संत हमारे आँगन में पधारें और हम उनके दर्शन न करें, तो जीवन में इससे बड़ा अपशकुन और क्या हो सकता है!” दरबार श्री भाणा बापू को तुरंत अपनी भूल समझ में आ गई और वे जेठामहाराज के साथ ही स्वामी के दर्शन और समागम का लाभ लेने पधारे।
इस प्रकार, जेठामहाराज सत्य और हितकारी बात कहने में किसी का भी संकोच या लोकलाज नहीं रखते थे।
- श्रीहरिलीलामृत कलश १ विश्राम ८ से…
🙏
English
Jetha Maharaj of Gondal and the History of Gondal Mandir
Once, after the conclusion of a spiritual discourse by Shri Hari’s beloved devotee Jetha Maharaj, the ruler of Gondal, Darbar Shri Bhana Bapu, subtly asked while taking darshan, “Why does our throne of Gondal not stay radiant and enduring (why does it not establish long-lasting stability)?” At that time, the pure and innocent Jetha Maharaj humorously replied, “Summer will soon arrive, and when the scorching month of Vaishakh blazes, the entire region will heat up! And if you remove the roof tiles of the Darbargadh, it will heat up even more…!” Thus, he made a witty remark. Darbar Shri Bhana Bapu clarified, “Jetha Maharaj, what I mean is: why does no ruler reign upon the throne of Gondal for long?” Then, the forthright speaker Jetha Maharaj said plainly, “Darbar, you and your entire royal lineage have practiced Satsang since the divine days of Gurudev Ramanand Swami; yet you have not built a permanent mandir in this town for Shri Hari and the holy saints to reside! If you build a mandir at royal expense, the throne of Gondal will surely remain steady and prosperous…!” Hearing this candid counsel, King Bhana Bapu of Gondal realized the profound truth. He invited Sadguru Gopalanand Swami and constructed a sturdy, magnificent Hari Mandir along with a guesthouse (dharmashala) at royal expense. Then, inviting the first Acharya, Shri Raghuvirji Maharaj, to Gondal, the installation (murti pratishtha) ceremony of the divine deities was ceremoniously performed by his holy hands amidst joyous fanfare and grand celebrations.
Gopalanand Swami also presented his divine counsel before the king…!
“Build a Hari Mandir here, and establish a sacred place for noble saints to reside…!”
In the area south of the residence of Devram, the devout Kutchi artisan…!
There was open land where the mandir was built, bringing boundless joy to the devotees’ hearts…!
Bhanaji, filled with heartfelt devotion, invited Acharya Shri Raghuvirji Maharaj…!
He rendered sublime service unto him, attaining rare and priceless spiritual merits in this world…!
And sitting before the great sage Gunatitanand Swami, he listened to divine discourses with an ecstatic heart…!
On another occasion, Sadguru Gopalanand Swami arrived in Gondal. Jetha Maharaj and the devotees spent their days enjoying the spiritual association and divine discourses of Swami. Two days passed, but Darbar Shri Bhana Bapu did not come for darshan. Hence, Jetha Maharaj sent him word: “Sadguru Gopalanand Swami himself has graced our town; please take some time away from royal affairs and come for his holy darshan!” Upon receiving this message, the Darbar prepared to leave, but just as he stepped out, someone sneezed. A minister (karbhari) hostile to Satsang promptly warned that an omen had occurred and that he should not proceed! The next day, the Darbar prepared to go again, but a black cat crossed his path, so the courtier restrained him once more.
Jetha Maharaj wondered: “Two days have passed since I sent word of the saints’ arrival, yet why has the Darbar not come? Could he be unwell?” Concerned, he personally went to the royal palace to inquire about his well-being. Bhana Bapu explained, “Upon receiving your message, I set out twice for Swami’s darshan, but both times ill omens occurred, preventing me from coming.” Hearing this, the frank and fearless Jetha Maharaj spoke boldly: “Listen, Darbar! You are not heading out with a wedding procession for your son! You are going for the darshan of a param ekantik sant of Shri Hari; no worldly ill omen can ever touch or obstruct you. In fact, if such an exalted saint has arrived at your doorstep and you fail to have his darshan, that itself is the greatest ill omen in life!” Darbar Shri Bhanabhai instantly realized his folly and immediately accompanied Jetha Maharaj to receive the divine darshan and spiritual company of Swami.
Thus, Jetha Maharaj never hesitated or showed partiality when it came to speaking the beneficial truth.
- From Shri Harililamrut Kalash 1, Vishram 8…
🙏