તળાજા પાસે પીપરલા ગામના કાનાભગત પાલેવાળ બ્રાહ્મણ અને તેમની પત્નીની અદભુત નૈતિક પવિત્રતા: પૂછ્યા વગર તોડેલા જુવારના એક સાંઠા બદલ ઉપવાસ અને મગની ફળીની પ્રમાણિકતા.
સૌરાષ્ટ્રમાં તળાજા પાસે આવેલા પીપરલા ગામમાં કાનાભગત નામે એક પાલેવાળ બ્રાહ્મણ હરિભક્ત રહેતા હતા. સદ્ગુરુ મુક્તાનંદ સ્વામી અને યોગાનંદ સ્વામીના વિચરણથી તેઓ સત્સંગી થયા હતા. તેઓ ખેતી કરીને સાદગીપૂર્ણ જીવન જીવતા અને શ્રીહરિના પંચવર્તમાનનું છડેચોક ચુસ્ત પાલન કરતા.
એક દિવસે કાનાભગત ખેતરમાં હળ હાંકતા હતા. બપોરે તેમની પત્ની ભાથું લઈને ખેતરે જતી હતી, સાથે કેડમાં તેમનો નાનો પુત્ર વાલજી હતો. રસ્તે ચાલતાં બાળકે જીદ કરી, “માં ! મને જુવારનો એક સાંઠો ભાંગી આપ ને!” બાળકની જીદ પૂરી કરવા માતાએ રસ્તા કાંઠે આવેલા બીજાના ખેતરમાંથી માલિકને પૂછ્યા વગર જુવારનું એક રાડું (સાંઠો) ભાંગીને બાળકને રમવા આપ્યું.
ખેતરે પહોંચ્યા પછી જ્યારે કાનાભગત ઝાડની છાયામાં ભાત જમવા બેઠા, ત્યારે તેમણે પૂછ્યું, “આવતાં રસ્તે તું પેલા ખેતર પાસે કેમ વાંકી વળી હતી ?” પત્નીએ સાચું કહ્યું, “આપણા વાલજીએ જીદ કરી એટલે પેલા ખેતરમાંથી એક સાંઠો ભાંગીને આપ્યો હતો.”
આ સાંભળતાં જ કાનાભગતનું હૃદય કંપી ઊઠ્યું! શ્રીહરિની શિક્ષાપત્રીની આજ્ઞા છે કે ‘ધણીને પૂછ્યા વગર કોઈનું તણખલું પણ ન લેવું.’ કાનાભગતે કડક શબ્દોમાં કહ્યું: “કાલે વાલિયો કહેશે કે કૂવામાં પડો, તો શું તું કૂવામાં પડીશ ? ધણીની રજા વગર લીધેલું અન્ન ચોરી સમાન છે. તારા હાથનું અન્ન આજે હરામ સમાન છે! જો તું આ પાપનું પ્રાયશ્ચિત્ત કરવા એક ઉપવાસ કરે, તો જ હવે પછી તારા હાથની રસોઈ જમીશ.” તે દિવસે કાનાભગતે અન્નનો ત્યાગ કરી પોતે પણ ઉપવાસ કર્યો અને બીજા દિવસે અન્ન ગ્રહણ કર્યું!
વળી એક દિવસ કાનાભગત ગામના મંદિરે દર્શને ગયા ત્યારે એક હરિભક્તે પ્રસાદીમાં મગની લીલી ફળીઓ વહેંચી, જે કાનાભગત ઘેર લાવ્યા. તેમની પત્નીએ પૂછ્યું, “આપણા ખેતરમાં મગ નથી, તો આ કોના ખેતરમાં ખાતર પાડીને ચોરી લાવ્યા ?” કાનાભગત તુરંત મંદિરે દોડ્યા અને પેલા હરિભક્તને ઘેર તેડી લાવ્યા, જેમણે સાક્ષી આપી કે આ મારા પોતાના ખેતરની ઠાકોરજીને ધરાવેલી પ્રસાદી છે! ત્યારે જ પત્નીને સંતોષ થયો. આવાં અદત્તદાન ત્યાગી અને પરમ પ્રમાણિક દંપતી પર શ્રીહરિ સદાય અનહદ રાજી રહેતા.
- સદ્ગુરુ શ્રીઅક્ષરાનંદ સ્વામીની વાતો
Hindi
पीपरला के कानाभगत पालेवाल ब्राह्मण की परम प्रामाणिकता और एक ज्वार के डंठल का प्रायश्चित्त
सौराष्ट्र में तलाजा के समीप पीपरला गांव में कानाभगत नामक पालेवाल ब्राह्मण रहते थे। वे सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी के संग से सत्संगी बने थे और पञ्च-वर्तमान का कठोरता से पालन करते थे।
एक दिन वे खेत में हल चला रहे थे। दोपहर में उनकी पत्नी भोजन लेकर आ रही थी, साथ में छोटा बालक था। बालक की जिद पर मां ने मार्ग में किसी अन्य किसान के खेत से बिना पूछे ज्वार का एक डंठल (सांठा) तोड़कर दे दिया।
खेत में जब कानाभगत भोजन करने बैठे, तो उन्होंने मार्ग में झुकने का कारण पूछा। पत्नी ने सच बता दिया। यह सुनते ही कानाभगत धर्मभंग के भय से कांप उठे! उन्होंने कहा, “बिना स्वामी की आज्ञा के तिनका भी लेना चोरी है। मैं तुम्हारे हाथ का अन्न आज ग्रहण नहीं करूंगा। जब तुम इसका प्रायश्चित्त करने हेतु उपवास करोगी, तभी अन्न लूंगा।” उस दिन भगत ने भी उपवास किया!
एक अन्य दिन जब कानाभगत मंदिर से प्रसादी की मूंग की फलियां लाए, तो पत्नी ने पूछा, “हमारे खेत में मूंग नहीं है, आप किसकी चोरी करके लाए हैं ?” कानाभगत तुरंत मंदिर से उस भक्त को घर लाए जिसने गवाही दी कि यह उसके खेत की ठाकुरजी को अर्पित प्रसादी है! ऐसे निष्पाप और सत्यनिष्ठ दंपति पर श्रीहरि की असीम कृपा थी।
English
Kanabhagat Paleval Brahmin of Piperla: Scrupulous Honesty and Atonement for a Single Stalk
In the village of Piperla near Talaja in Saurashtra lived Kanabhagat, a devout Paleval Brahmin farmer. Introduced to Satsang by Sadguru Muktanand Swami, he lived by the strictest moral tenets of the Shikshapatri, refusing to touch even a blade of grass without the owner’s permission.
One afternoon while he was plowing his fields, his wife arrived bringing his lunch, carrying their young son Valji on her hip. On the path, the child threw a tantrum demanding a sweet stalk of sorghum (jowar). To placate the child, the mother snapped a single stalk from an adjacent field without the owner’s consent.
Under the shade of a tree, as Kanabhagat sat down to eat, he asked, “Why did you stoop near that roadside field on your way?” She innocently confessed what she had done. Kanabhagat was deeply distressed! Admonishing her, he said: “Tomorrow if the child asks you to jump into a well, will you jump? Taking anything without the owner’s permission is theft! Consuming food served by your hands today would be consuming sin! Only if you observe a complete fast in atonement shall I eat from your hands again.” Kanabhagat refused the meal and observed a strict fast himself that day.
On another evening, Kanabhagat brought home some green mung bean pods received as prasad at the mandir. Seeing them, his equally scrupulous wife challenged: “We do not grow mung in our fields; from whose farm did you unlawfully harvest these?” Kanabhagat immediately ran back to the mandir and brought the donor devotee home to testify that these were consecrated offerings from his own farm! Only then was she satisfied. Shreehari was endlessly delighted by the spotless moral integrity of this saintly couple.