જેતપુરમાં દશેરા પર્વે ચામુંડા માતા સમક્ષ પાડાના બલિદાનની પરંપરાને શ્રીહરિએ રોકી, ક્ષત્રિય રાજાઓને સદા માટે પશુબલિ ત્યાગ કરાવી અહિંસામય ધર્મની સ્થાપના કરી.
એક સમયે દશેરાના આગલા દિવસે શ્રીજીમહારાજ સંતો સાથે જેતપુર ગામના ગોંદરે ભાદર નદીના કાંઠે પધાર્યા. જ્યાં ગુરુદેવ રામાનંદ સ્વામી સ્નાન કરતા તે પવિત્ર ભૂમિને શ્રીહરિ તથા મુક્તાનંદ સ્વામી, નિષ્કુળાનંદ સ્વામી વગેરે સંતોએ મસ્તક ટેકવી પ્રણામ કર્યા. જેતપુરના રાજાએ ભવ્ય સામૈયું કરી શ્રીહરિને સુવર્ણ તોરણો, કિંમતી વસ્ત્રો, રત્નજડિત આભૂષણો અને માણકી ઘોડીને સોનાની ઝાંઝર ભેટ ધર્યાં.
દશેરાના દિવસે શમીપૂજન બાદ ગામમાં વિશાળ સવારી નીકળી. જેતપુર દરબારની વર્ષો જૂની કુળપરંપરા મુજબ વર્ષભર પાળીને પુષ્ટ કરેલા નિર્દોષ પાડાને ચામુંડા માતાજી સમક્ષ તલવારના એક ઝાટકે વધેરવાની હરીફાઈ યોજાતી હતી. શ્રીહરિ હાથી પરથી નીચે ઊતરી જ્યાં પાડો બાંધેલો હતો ત્યાં પહોંચ્યા.
શ્રીહરિએ રાજા અને ક્ષત્રિય દરબારોને ગંભીર અવાજે ટકોર કરી: “તમે અમારા શિષ્ય કહેવાવ છો અને આ અબોલ પશુનો વધ કરવામાં તમારી બહાદુરી માનો છો? કોઈ દેવી-દેવતા નિર્દોષ જીવની હત્યા અને રક્ત-માંસથી ક્યારેય પ્રસન્ન થતાં નથી; દેવો તો ઘી, દૂધ અને ધાન્યના સાત્વિક હોમથી જ તૃપ્ત થાય છે. જો તમારે ખરી બહાદુરી બતાવવી હોય તો એક ઝાટકે જંગલી વાઘનું માથું કેમ નથી વાઢતા? ઘાસ-પાન ખાતા નિર્દોષ પાડાને શા માટે હણો છો? રજપૂતોની તલવાર દીન-દુઃખિયાંની રક્ષા માટે હોય, આવા અબોલ જીવ લેવા માટે નહીં!”
શ્રીહરિએ દ્રઢ સંકલ્પ જાહેર કરતાં કહ્યું, “એક નિર્દોષ જીવની હત્યાને કારણે અમે પૂર્વે મેઘપુરનું પાણી હરામ કર્યું હતું; જો તમે આ નિર્દોષ પાડાનો વધ કરશો, તો અમે આજથી જેતપુરનું અન્ન-જળ હરામ કરીશું અને ક્યારેય જેતપુરમાં પગ નહીં મૂકીએ!”
આ વ્રજવાણી સાંભળી જેતપુરના રાજા તથા ગોંડલ, અંજાર અને લખતરના ઉપસ્થિત સર્વે ક્ષત્રિય દરબારોના હાથમાંથી તલવારો ખરી પડી. સૌએ શ્રીહરિના ચરણોમાં પડી ક્ષમા માગતાં પ્રતિજ્ઞા લીધી: “હે પ્રભુ! આજથી અમે કોઈ પણ દેવી-દેવતા સમક્ષ પશુબલિ નહીં ચડાવીએ અને સદા અહિંસા ધર્મનું પાલન કરીશું.” શ્રીહરિએ સૌના માથે હાથ મૂકી આશીર્વાદ આપ્યા. આમ, જેતપુરમાં શ્રીહરિએ સદીઓ જૂની હિંસક પ્રથાનો સદા માટે અંત આણ્યો.
- શ્રીહરિકૃષ્ણાયનમાંથી…
Hindi
જેતપુરમાં દશેરાએ પાડાના બલિદાનનો શ્રીહરિ દ્વારા નિષેધ અને અહિંસાની અમર પ્રતિજ્ઞા
दशहरा की पूर्वसंध्या पर श्रीहरि संतों सहित जेतपुर में भादर नदी के तट पर पधारे, जहाँ गुरु रामानंद स्वामी नित्य स्नान करते थे। जेतपुर के राजा ने स्वर्ण तोरण और बहुमूल्य वस्त्राभूषणों से प्रभु का भव्य स्वागत किया।
दशहरा के पावन पर्व पर राजसी परंपरा के अनुसार चामुंडा देवी के सम्मुख एक बलिष्ठ पाड़े (भैंसे) की तलवार के एक झटके से बलि देने की क्रूर प्रथा प्रचलित थी। श्रीहरि गजराज से उतरकर सीधे उस स्थान पर पहुँचे जहाँ पाड़ा बँधा था।
श्रीहरि ने गर्जना करते हुए राजा और दरबारों से कहा: “तुम हमारे शिष्य कहलाते हो और इस मूक पशु की हत्या में अपनी वीरता समझते हो? कोई भी देवी-देवता रक्त और मांस से तृप्त नहीं होता; वे केवल घृत, दुग्ध और अन्न की सात्विक आहुतियों से ही प्रसन्न होते हैं। यदि वास्तव में क्षत्रिय पराक्रम दिखाना है तो किसी हिंसक बाघ से युद्ध करो, घास चरने वाले निरपराध पशु पर तलवार क्यों चलाते हो? क्षत्रियों की तलवारें निर्बलों की रक्षा हेतु हैं, हत्या हेतु नहीं!”
प्रभु ने अंतिम चेतावनी दी: “यदि इस निर्दोष पशु की बलि दी गई, तो हम आज ही जेतपुर का जल त्याग देंगे और यहाँ कभी पुनः चरण नहीं रखेंगे!”
प्रभु की वज्रवाणी सुनकर राजा और सभी राजपूतों ने अपनी तलवारें प्रभु चरणों में डाल दीं और अश्रुपूर्ण नेत्रों से प्रतिज्ञा की कि आज के पश्चात वे कभी किसी देवी-देवता के आगे पशुबलि नहीं चढ़ाएँगे और सदैव सात्विक अहिंसा धर्म का पालन करेंगे। श्रीहरि ने सभी को आशीर्वाद देकर कृतार्थ किया।
- श्रीहरिकृष्णायन से…
English
Jetpur Dussehra Animal Sacrifice Abolished Ahimsa
On the eve of the auspicious festival of Dussehra (Vijayadashami), Bhagwan Swaminarayan arrived at the banks of the River Bhadar on the outskirts of Jetpur. Approaching the sacred bathing ghat where His spiritual preceptor, Sadguru Ramanand Swami, regularly bathed, Shreehari, Muktanand Swami, and Nishkulanand Swami placed their foreheads against the holy earth in deep reverence. The King of Jetpur accorded Shreehari an imperial reception, adorning the Lord with golden ceremonial garlands, royal brocades, and jewels, while decorating His prized mare Manki with pure-gold anklets.
On Dussehra day, following the worship of the sacred Shami tree, a grand royal procession marched through the streets. Deeply entrenched in the royal Kshatriya tradition was an ancient ritual: a fattened buffalo was led before Goddess Chamunda, and warrior princes competed to decapitate the animal with a single sword stroke to appease the deity. Dismounting from His elephant, Shreehari walked straight to the post where the helpless buffalo was tethered.
Addressing the King and the gathered Rajput rulers of Gondal, Anjar, and Lakhtar, Shreehari declared with commanding authority: “You claim to be Our disciples, yet you pride yourselves on butchering a defenseless, voiceless creature? No divine goddess or deity is ever pleased by the bloodshed of innocent animals; divine beings are satisfied solely by pure, sattvic oblations of clarified butter, milk, and sacred grains! If you truly wish to demonstrate martial valor, why not decapitate a ferocious wild tiger with a single stroke? Why slaughter an innocent herbivore chewing grass? A Rajput’s sword is consecrated to protect the weak and helpless, never to spill innocent blood!”
Shreehari then issued an unyielding ultimatum: “Because an innocent animal was slaughtered, We once renounced the water of Meghpur forever. If you sacrifice this innocent buffalo today, We shall renounce the food and water of Jetpur this very second and never set foot in this land again!”
Pierced to the soul by Shreehari’s divine authority, the King of Jetpur and all the assembly of Rajput chieftains cast their swords at Shreehari’s lotus feet. Weeping with remorse, they pledged solemnly: “O Lord! From this sacred moment forward, we swear that no innocent animal or bird shall ever be sacrificed before any deity in our lands; we shall strictly uphold the sacred vow of universal ahimsa (non-violence)!” Shreehari placed His blessing hands upon their heads, permanently eradicating the centuries-old bloody ritual from the kingdom.
- Extracted from Shree Harikrishnayan…