ગઢપુર વાડીએ વડોદરાના નાથભક્ત દ્વારા શ્રીહરિને હિંડોળે ઝુલાવ્યા, હરજીવન દવેની સ્તુતિ અને સચ્ચિદાનંદ સ્વામી દ્વારા શ્રીહરિની કૃપાથી મુખેથી ચારેય વેદોનું દિવ્ય ગાન.
એક સમયે શ્રીહરિ ગઢપુરમાં બિરાજમાન હતા, ત્યારે વડોદરાથી પરમ ભક્ત નાથભક્ત સંઘ લઈને દર્શનાર્થે આવ્યા. દરબારગઢમાં તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું કે મહારાજ તો સંતો સહિત વાડીએ પધાર્યા છે. નાથભક્ત તુરંત જ વાડીએ પહોંચ્યા અને શ્રીહરિ તથા સંતોને સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કર્યા. તે સમયે આકાશમાં દેવતાઓ પણ વિમાનોમાં બેસી શ્રીહરિના દર્શન કરી રહ્યા હતા!
નાથભક્તે નિષ્કુળાનંદ સ્વામી પાસે જઈને વિનંતી કરી, “સ્વામી! અમે વડોદરાથી શ્રીહરિ માટે અતિ કિંમતી જરિયાન વસ્ત્રો અને ઘરેણાં લાવ્યા છીએ. જો સુંદર હિંડોળો હોય તો આ પોશાક અતિ શોભે!” શિલ્પકળાના સ્વામી નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ તત્કાળ પાળાના ઓરડા પાસે બે આંબલીના વૃક્ષો વચ્ચે રમણીય હિંડોળો બાંધી તૈયાર કર્યો. શ્રીહરિને ભવ્ય વસ્ત્રાલંકાર ધારણ કરાવી હિંડોળે પધરાવ્યા. નાથભક્તે હર્ષોલ્લાસ સાથે આરતી ઉતારી.
તે સમયે હરજીવન દવે ઊભા થઈ વેદસ્તુતિના શ્લોકો બોલવા લાગ્યા, પરંતુ થોડા શ્લોકો બોલી અટકી ગયા. શ્રીહરિએ પૂછ્યું, “ભૂદેવ! કેમ અટકી ગયા?” ત્યારે દવે બોલ્યા, “મહારાજ! મને આટલા જ શ્લોક આવડે છે.” ત્યારે વિશ્વાત્માનંદ સ્વામીએ કહ્યું, “સચ્ચિદાનંદ સ્વામી તો વેદમાં શું જાણે? એ તો કાળા અક્ષરને કૂહાડે મારે છે!” આ સાંભળી અન્ય ભણનારા સંતોએ પણ ટેકો આપ્યો.
સંતોનો વિદ્વત્તાનો અહંકાર દૂર કરવા શ્રીહરિએ ગંભીર વાણીમાં કહ્યું, “સચ્ચિદાનંદ સ્વામી તો ભગવાનના અખંડ ધ્યાને કરીને સર્વ રીતે પૂર્ણ છે, તેમને કંઈ પણ અગમ્ય નથી!” વિશ્વાત્માનંદ સ્વામીએ કહ્યું, “મહારાજ! જો આવડતું હોય તો એમની પાસે વેદ બોલાવો!” શ્રીહરિએ જમણા હાથની આંગળીથી ઈશારો કરી દૂર ઊભેલા સચ્ચિદાનંદ સ્વામીને પાસે બોલાવ્યા અને આજ્ઞા કરી, “સ્વામી! તમે કંઠેથી ચારેય વેદો બોલો!”
શ્રીહરિના સંકલ્પમાત્રથી નિરક્ષર ગણાતા સદગુરુ સચ્ચિદાનંદ સ્વામીના મુખમાંથી ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ અને અથર્વવેદની ઋચાઓ શુદ્ધ વૈદિક ઉચ્ચારો સાથે અસ્ખલિત વહેવા લાગી! આ ચમત્કાર જોઈ મુક્તાનંદ સ્વામી, વિદ્વાન સંતો અને સર્વે હરિભક્તો અવાચક બની ગયા અને સૌના મસ્તક પ્રભુના ચરણોમાં ઝૂકી ગયા.
- શ્રીહરિચરિત્રચિંતામણીમાંથી…
Hindi
ગઢપુરમાં નાથભક્તનો હિંડોળો, હરજીવન દવેની વેદસ્તુતિ અને સચ્ચિદાનંદ સ્વામી દ્વારા ચાર વેદનું ગાન
एक समय जब श्रीहरि गढपुर में विराजमान थे, तब बड़ौदा से अनन्य भक्त नाथभक्त विशाल संघ लेकर दर्शनार्थ पधारे। ज्ञात हुआ कि प्रभु संतों सहित पुष्पवाटिका (वाड़ी) पधारे हैं। नाथभक्त तुरंत वाटिका पहुँचे और श्रीहरि तथा संतों को दंडवत प्रणाम किया। उस समय आकाश में देवता भी विमानों में बैठकर प्रभु के दिव्य दर्शन कर रहे थे।
नाथभक्त ने निष्कुलानंद स्वामी से निवेदन किया, “स्वामी! हम बड़ौदा से प्रभु हेतु अत्यंत बहुमूल्य वस्त्र-आभूषण लाए हैं। यदि कोई सुंदर हिंडोला मिल जाए, तो प्रभु का शृंगार अत्यंत शोभित होगा।” शिल्पकला शिरोमणि निष्कुलानंद स्वामी ने तत्काल दो इमली के वृक्षों के मध्य एक भव्य हिंडोला तैयार कर दिया। श्रीहरि दिव्य वस्त्राभूषण धारण कर हिंडोले पर विराजे और नाथभक्त ने आरती उतारी।
उस समय हरजीवन दवे ने वेदस्तुति प्रारंभ की, किंतु कुछ ही श्लोक बोलकर वे रुक गए। उन्होंने कहा कि मुझे इतने ही श्लोक कंठस्थ हैं। तब विश्वात्मानंद स्वामी ने उपहास में कह दिया, “सच्चिदानंद स्वामी वेद क्या जानें? वे तो निरक्षर हैं!”
विद्वानों का पांडित्य-अभिमान दूर करने हेतु श्रीहरि ने कहा, “सच्चिदानंद स्वामी प्रभु के अखंड ध्यान से परिपूर्ण हैं, उनके लिए कुछ भी अगम्य नहीं है।” विश्वात्मानंद स्वामी के आग्रह पर प्रभु ने दूर खड़े सच्चिदानंद स्वामी को संकेत कर पास बुलाया और आज्ञा दी, “स्वामी! चारों वेदों का पाठ कीजिए।”
प्रभु की असीम कृपा से निरक्षर माने जाने वाले सच्चिदानंद स्वामी के मुखारविंद से ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद और अथर्ववेद की ऋचाएँ शुद्धतम वैदिक स्वर में अविरल प्रवाहित होने लगीं! यह अलौकिक चमत्कार देखकर मुक्तानंद स्वामी सहित समस्त विद्वान संत स्तब्ध रह गए और प्रभु के सर्वसमर्थ स्वरूप के सम्मुख नतमस्तक हो गए।
- श्रीहरिचरित्रचिंतामणि से…
English
Gadhpur Nath Bhakta Hindolo Sachchidanand Swami Veda
While Shreehari was residing in Gadhpur, the devoted Nath Bhakta arrived leading a large pilgrimage group from Vadodara. Inquiring at the royal residence, he learned that the Lord had proceeded to the orchard (vadi) with the sadhus. Nath Bhakta rushed to the orchard and offered heartfelt prostrations to Shreehari and the saints. At that divine hour, celestial deities in heavenly aerial chariots (vimanas) hovered in the sky to witness the earthly pastimes of the manifest Supreme Lord.
Approaching Sadguru Nishkulanand Swami, Nath Bhakta prayed, “Swamiji! We have brought magnificent royal garments and bejeweled ornaments from Vadodara for Shreehari. If a swing (hindolo) could be erected, His divine manifestation would be extraordinarily resplendent.” The master architect-saint Nishkulanand Swami swiftly assembled an artistic swing between two ancient tamarind trees near the Pala residences. Shreehari donned the regal attire and sat upon the swing while Nath Bhakta devoutly performed aarti.
Presently, Harjivan Dave stepped forward and commenced reciting sacred Vedic hymns of praise, but paused abruptly after a few verses, humbly confessing that he had memorized no more. Witnessing this, Vishwatmanand Swami scoffed playfully, “What would an unlettered sadhu like Sachchidanand Swami know of the Vedas? He cannot even read or write!” Other scholarly sadhus echoed similar sentiments.
To dissolve their academic arrogance and reveal the boundless power of divine communion, Shreehari solemnly declared, “Sachchidanand Swami is completely enlightened through constant meditation on God; nothing in existence is beyond his comprehension!” Vishwatmanand Swami challenged, “Maharaj, if he truly knows them, let him chant them aloud like the personified Vedas!” Shreehari gestured with His right index finger, beckoning Sachchidanand Swami forward. As the humble ascetic bowed at His feet, Shreehari commanded, “Swami! Recite all four Vedas from memory!”
By the divine touch of Shreehari’s sovereign grace, verses from the Rigveda, Yajurveda, Samaveda, and Atharvaveda began pouring effortlessly from the lips of the unlettered Sachchidanand Swami with immaculate Vedic intonation and meter! Beholding this transcendental miracle, Sadguru Muktanand Swami and the entire assembly of scholars stood awe-struck, their hearts humbled before Shreehari’s divine supremacy.
- Extracted from Shreehari Charitra Chintamani…