“મારે કોઈ પક્ષપાત નથી, માણકી જ્યાં લઈ જાય ત્યાં જઈશું”—શ્રીહરિએ લગામ છોડતાં ઘોડી ભેંસજાળ ચાલી; ગરીબનિવાજ પ્રભુએ ભક્તોની ઈચ્છા પૂરી કરી કરમડમાં અન્નકૂટ કર્યો.
ધોલેરાના અગ્રણી દરબાર બાપુજીભાઈ અને પૂંજાભાઈના બહેન ફૂલીબાં ભાલ પ્રદેશના કરમડ ગામે સાસરે હતાં. એક વખત ફૂલીબાં દરબારગઢના સર્વે ભાઈઓ-બહેનો સાથે વેલડાં જોડીને ગઢપુર શ્રીહરિના દર્શને આવ્યાં અને સાથે પોતાના ભાઈઓ બાપુજીભાઈ અને પૂંજાભાઈને પણ તેડી લાવ્યાં. ફૂલીબાંએ ગદ્ગદ કંઠે શ્રીજીમહારાજને પ્રાર્થના કરી: “હે મહારાજ! આપ અમારે ગામ કરમડ પધારો અને ત્યાં ભવ્ય અન્નકૂટનો ઉત્સવ કરી અમારા મનોરથ પૂર્ણ કરો!” ફૂલીબાંનો અનન્ય પ્રેમ જોઈ શ્રીહરિ બોલ્યા: “અમે અવશ્ય કરમડ પધારીશું.” બાપુજીભાઈ અને પૂંજાભાઈએ નિયમ લીધો કે: “જ્યાં સુધી આપ કરમડ નહીં પધારો, ત્યાં સુધી અમે ધોલેરા પાછા નહીં વળીએ!”
શ્રીહરિ સંતો અને કાઠી દરબારો સાથે કરમડ જવા નીકળ્યા. રસ્તામાં મોલેસલામના ચોરે પહોંચ્યા ત્યારે નાના એવા મુસ્લિમ ભક્ત આલમભાઈએ દોડી આવીને શ્રીહરિની માણકી ઘોડીની લગામ પકડી લીધી અને આડા ઊભા રહી ગયા! શ્રીહરિએ પૂછ્યું: “આલમભાઈ! બડેમિયાં ક્યાં છે?” આલમભાઈએ કહ્યું: “તેઓ તો કોઈ કામસર અમદાવાદ ગયા છે; આપ આજે અહીં રોકાઈ જાઓ!” આલમભાઈએ અતિ પ્રેમથી શ્રીહરિને સાકર અને પાકી કેરીઓ તથા કાઠી દરબારોને ઉત્તમ મીઠાઈ જમાડીને રાજી કર્યા: “ચાલ્યા અસવાર સૌ નોરાનોરે, ગયા મોલેસલામને ચોરે…! હતા બેઠા ત્યાં આલમભાઈ, નમ્યા ધરમકુંવરને તે ધાઈ..! કહ્યું કૃષ્ણે બડેમિયાં ક્યાં છે, કહ્યું અમદાવાદ ગયા છે..! એમ કહીને ચાલ્યા સુખદાઈ, આડા ઊભા ત્યાં આલમભાઈ..!”
ત્યાંથી શ્રીહરિ લોયા સૂર્યા ખાચરના દરબારમાં પધાર્યા. મુકુંદ બ્રહ્મચારીએ થાળ બનાવ્યો, શ્રીહરિ જમ્યા અને સંતોને પીરસીને જમાડ્યા. રાત્રે અમૃતમય સભા કરી. બીજે દિવસે જ્યારે રવાના થતા હતા ત્યારે સૂરા ખાચરે હાથ જોડી વિનંતી કરી: “કૃપાનાથ! મારું ગામ નાગડકા નજીક છે, ત્યાં પધારો!” તે જ સમયે ભેંસજાળના ગરીબ પ્રેમી ભક્ત કાયાભાઈ બે હાથ જોડી પોકારી ઊઠ્યા: “હે પ્રભુ! હું સૂરા ખાચર જેવો ધનાઢ્ય નથી, હું તો આપનો ગરીબ દાસ છું; માટે ગરીબનિવાજ બનીને મારે ગામ પધારો!” બંને ભક્તોનો નિષ્કપટ સ્નેહ જોઈ શ્રીહરિ હસીને બોલ્યા: “મારે કોઈ પક્ષપાત નથી; આ અમારી માણકી ઘોડી જ્યાં લઈ જાય ત્યાં અમે જઈશું!” એમ કહી શ્રીહરિએ માણકીની લગામ ઢીલી મૂકી દીધી. કાયાભાઈના નિર્દોષ ભાવને વશ થઈ માણકી ઘોડી સીધી ભેંસજાળના માર્ગે દોડી! “ભેંસજાળ તણા કાંયોભાઈ, કહે સાંભળો જનસુખદાઈ..! સુરો ખાચર તો છે શ્રીમંત, તેવો હું તો નથી ધનવંત…! તમે હો જો ગરીબનિવાજ, મારે ગામ ચાલો મહારાજ..! છૂટી મેલી લગામ તે જ્યારે, ભેંસજાળ ચાલી ઘોડી ત્યારે..!”
શ્રીહરિ ભેંસજાળમાં કાયાભાઈના દરબારમાં ઊતર્યા. દરબારની બહેનોને શ્રીહરિના દર્શનની અતિ તાલાવેલી હતી, પરંતુ ઓરડામાં પુરુષો બેઠા હોવાથી અવાતું નહોતું. રાત્રે શ્રીહરિ જે ઓરડામાં પોઢ્યા હતા તેની બાજુના ઓરડાની માટીની ભીંતમાં બહેનોએ નાનું બખોરું પાડ્યું અને રાતભર શ્રીહરિના પોઢેલા સ્વરૂપના દર્શન કરી ધન્ય બની! શ્રીહરિએ જાગીને બહેનોનો આ નિષ્કપટ ભાવ જોઈ અત્યંત પ્રસન્ન થઈ પોતાની પ્રસાદીની દિવ્ય ગોદડી તેમને પૂજવા માટે આપી! બીજે દિવસે શ્રીહરિ ભેંસજાળથી કરમડ પધાર્યા અને ફૂલીબાંના દરબારમાં ભવ્ય અન્નકૂટનો ઉત્સવ કરી સર્વ ભક્તોના મનોરથ પરિપૂર્ણ કર્યા.
- શ્રીહરિલીલામૃત કળશ ૮ વિશ્રામ ૫૪માંથી…
Hindi
કરમડ મેં ફૂલીબા કા અન્નકૂટ ઉત્સવ, મોલેસલામ મેં આલમભાઈ કા પ્રેમ ઔર ભેંસજાળ મેં કાયાભાઈ કી ગરીબનિવાજ ભક્તિ
धोलेरा के प्रमुख दरबार बापूजीभाई और पूंजाभाई की बहन फूलीबा भाल प्रदेश के करमड गांव में विवाहित थीं। एक बार फूलीबा दरबार के परिजनों के साथ गढ़पुर दर्शनार्थ आईं और श्रीहरि से प्रार्थना की: “हे महाराज! हमारे गांव करमड पधारकर भव्य अन्नकूट उत्सव कीजिए!” श्रीहरि ने करमड आने की स्वीकृति दी।
प्रस्थान करते समय मार्ग में मोलेसलाम के चौराहे पर मुस्लिम बालक आलमभाई ने दौड़कर श्रीहरि की घोड़ी माणकी की लगाम पकड़ ली और रुकने का आग्रह किया। आलमभाई ने श्रीहरि को मिश्री एवं पके आम तथा दरबारों को मिष्ठान्न खिलाकर तृप्त किया।
इसके पश्चात श्रीहरि लोया में सूरा खाचर के दरबार पहुंचे, भोजन किया और रात्रि सभा की। अगले दिन प्रस्थान के समय सूरा खाचर ने नागड़का पधारने का आग्रह किया। उसी समय भैंसजाल के निर्धन भक्त कायाभाई ने करबद्ध निवेदन किया: “हे नाथ! मैं सूरा खाचर जैसा धनवान नहीं हूं; मैं तो आपका निर्धन दास हूं। आप गरीबनिवाज कहलाते हैं, अतः मेरी कुटिया में पधारिए!” श्रीहरि ने मुस्कुराते हुए कहा: “हमारा कोई पक्षपात नहीं है; हमारी माणकी घोड़ी जहां ले जाएगी, हम वहीं चलेंगे!” श्रीहरि ने लगाम ढीली छोड़ दी। भक्त के प्रेमवश माणकी सीधे भैंसजाल की ओर चल पड़ी! श्रीहरि भैंसजाल में कायाभाई के घर विराजे। दरबार की महिलाओं को दर्शन की उत्कट अभिलाषा थी। अतः रात्रि में महिलाओं ने दीवार में छोटा सा झरोखा बनाकर शयन करते श्रीहरि के दर्शन किए। इस निष्कपट भाव से रीझकर श्रीहरि ने अपनी प्रसादी रजाई (गोदड़ी) उन्हें पूजा हेतु प्रदान की। अगले दिन श्रीहरि करमड पहुंचे और फूलीबा के दरबार में भव्य अन्नकूट उत्सव कर सभी की मनोकामनाएं पूर्ण कीं।
- श्रीहरिलीलामृत कलश ८ विश्राम ५४ से…
English
Fuliba’s Annakut Festival in Karamada, Alambhai’s Affection in Molesalam, and Kayabhai’s Devotion in Bhensjal
Fuliba, the sister of prominent chieftains Bapujibhai and Punjabhai of Dholera, was married in the village of Karamada in the Bhal region. Once, Fuliba traveled to Gadhpur with her royal kinsfolk and brothers to have darshan of Bhagwan Shreehari. She prayed with tears of devotion: “O Maharaj! Grace our village of Karamada with Your presence and celebrate a grand Annakut festival, fulfilling our innermost desires!” Touched by Fuliba’s earnest prayers, Shreehari promised: “We shall certainly visit Karamada.” Her brothers resolved not to return to Dholera until Maharaj’s promised visit was fulfilled.
Shreehari set out toward Karamada accompanied by His ascetics and Kathi chieftains. Passing through the village of Molesalam, a young Muslim devotee named Alambhai ran out and caught hold of Manki’s reins, standing resolutely in the road! Enquiring after Bademia, Maharaj was informed he had gone to Ahmedabad on business. Alambhai lovingly offered sugar-crystals and ripe sweet mangoes to Shreehari and served delectable sweets to the Kathi chieftains.
Proceeding onward, Shreehari arrived at Sura Khachar’s estate in Loya, where Mukund Brahmachari prepared lunch and Maharaj delivered sublime discourses late into the night. The following morning, Sura Khachar prayed: “O Merciful Lord! My estate of Nagadka is nearby; please grace it!” Simultaneously, a poor but profoundly devoted follower named Kayabhai of Bhensjal pleaded with folded hands: “O Lord! I am not an affluent chieftain like Sura Khachar; I am merely Your impoverished servant! You are hailed as ‘Garib-nivaj’ (protector of the poor); pray visit my humble village!” Witnessing the pure, unpretentious love of both devotees, Shreehari smiled: “We hold no partiality; wherever Our mare Manki carries Us, there We shall go!” Shreehari released the reins, and Manki trotted straight down the pathway leading to Bhensjal! Kayabhai rejoiced that the Lord had honored His title of friend of the destitute. Arriving in Bhensjal, Shreehari rested at Kayabhai’s residence. The women of the household desperately yearned for darshan, but social decorum prevented them from entering the men’s quarters. Late at night, the women carefully carved a small peephole (bakhoru) through the mud wall of the adjoining chamber and drank in the divine vision of the sleeping Lord throughout the night! Upon awakening, Shreehari was overwhelmed by their pure devotion and gifted them His own sanctified quilt (godadi) for daily worship. The following day, Shreehari arrived in Karamada, where a spectacular Annakut festival was celebrated in Fuliba’s courtyard, fulfilling every devotee’s cherished wish.
- From Shri Harililamrut Kalash 8 Vishram 54…