શુકાનંદ સ્વામીએ લોયા ૧૨ના આધારે ‘અક્ષરાનંદ’ નામનો મહિમા સમજાવ્યો; ગોપીનાથજીના પાટોત્સવમાં સ્વામીની પ્રાર્થનાથી ઉપરવાસ વરસાદ પડતાં ઘેલા નદી દોઢ મહિનો વહી.
ઝાલાવાડના શિયાણી ગામના અતિ પવિત્ર ઔદિચ્ય બ્રાહ્મણ શિવરામ વિપ્ર (જેઓ આગળ જતાં શ્રીહરિ પાસે ત્યાગાશ્રમ ગ્રહણ કરી સદગુરુ અખંડાનંદ બ્રહ્મચારી થયા) તેમના બહેનને બોટાદ જિલ્લાના રોહીશાળા ગામે ઔદિચ્ય બ્રાહ્મણ મકનજીભાઈ ત્રિવેદી સાથે પરણાવેલા હતા. મકનજીભાઈને ત્યાં સંવત ૧૮૯૭માં એક તેજસ્વી પુત્રનો જન્મ થયો, જેનું નામ બેચર રાખવામાં આવ્યું. મામા શિવરામ વિપ્ર સત્સંગી હોવાથી આખો પરિવાર શ્રીહરિના આશ્રિત હતો.
શ્રીહરિએ કારિયાણી ગામમાં ભવ્ય મહારુદ્ર યજ્ઞ કર્યો, ત્યારે છ વર્ષના બાળક બેચર પણ માતાપિતા સાથે યજ્ઞદર્શન કરવા આવ્યા હતા. તે સમયે બેચરના માથાના બાળમોવાળા (ચૌલ સંસ્કાર) ઉતરાવવાના બાકી હોવાથી તેમના લાંબા કેશ હતા. શિવરામ વિપ્રે પૂછતાં મકનજીભાઈએ કહ્યું કે કુળદેવીની માનતા પૂરી કરવા જવાનું હજુ બાકી છે. શિવરામ વિપ્ર બોલ્યા: “સાક્ષાત્ પ્રગટ પુરુષોત્તમ નારાયણના ચરણોમાં જ સર્વ માનતાઓ પૂર્ણ થઈ જાય છે!” તેમણે શ્રીહરિના ચરણોમાં બાળક બેચરના કેશ ઉતરાવી દીધા. શ્રીહરિએ પ્રસાદીની કઢી-ખીચડી જમાડતાં જ બાળક બેચરને દિવ્ય સમાધિ થઈ ગઈ! સમાધિમાં તેમણે અક્ષરધામમાં અનંત મુક્તો અને દિવ્ય પક્ષીઓના કલરવ વચ્ચે પૂર્ણ પુરુષોત્તમ શ્રીહરિના અલૌકિક દર્શન કર્યા.
બાર વર્ષની ઉંમરે બેચર ત્રિવેદીનું ચિત્ત સંસારથી સદંતર વિરક્ત થઈ ગયું અને તેઓ ઘર છોડી ગઢપુર પહોંચ્યા. ગઢપુર મંદિરના મહંત સદગુરુ આનંદાનંદ બ્રહ્મચારીજીએ તેમની આકરી કસોટી કરી અને ત્રણ-ચાર વર્ષ પોતાની પાસે રાખી શાસ્ત્રોનો અભ્યાસ કરાવ્યો. સંવત ૧૯૨૦માં વડતાલના સમૈયામાં આચાર્યશ્રી ભગવતપ્રસાદજી મહારાજે તેમને નૈષ્ઠિક બ્રહ્મચારીની મહાદીક્ષા આપી ‘અક્ષરાનંદ બ્રહ્મચારી’ નામ આપ્યું. દીક્ષા ગ્રહણ કરી તેઓ જ્યારે સદગુરુ શુકાનંદ સ્વામીના દર્શને ગયા, ત્યારે શુકમુનિએ તેમનું નામ પૂછીને વચનામૃત લોયા ૧૨ ટાંકતાં કહ્યું: “જેના રોમમાં અનંત કોટિ બ્રહ્માંડો અણુવત્ ઊડતાં ફરે છે, એવું જે પૂર્ણ પુરુષોત્તમનું અક્ષરધામ, તે રૂપ થઈને જે પુરુષોત્તમની ઉપાસના કરે તે જ શ્રેષ્ઠ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચયવાળો છે; માટે હે અક્ષરાનંદ! આપ સદાય આ સ્થિતિમાં વર્તજો!” ત્યારબાદ અનંતાનંદ બ્રહ્મચારી પાસે તેમણે વ્યાકરણ, ન્યાય અને કાવ્યશાસ્ત્રનો ગહન અભ્યાસ કર્યો.
અક્ષરાનંદ બ્રહ્મચારીજીએ આજીવન ગઢપુર મંદિરમાં રહી શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજની અનન્ય સેવા કરી. તેઓ હરિપર, ખોપાળા, બોટાદ, રોહીશાળા આદિ ગામોમાં વિચરણ કરી હરિભક્તોને વર્તમાન ધરાવી ગોપીનાથજીના દર્શને જોડતા. સંવત ૧૯૬૭માં તેઓ મુંબઈ પધાર્યા અને સુખી-સંપન્ન હરિભક્તોને પ્રેરણા કરી શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજ તથા શ્રીરાધાકૃષ્ણદેવ માટે સુવર્ણ સિંહાસન તથા રત્નજડિત સુવર્ણ સુખશૈયાની અદ્ભુત સેવા કરાવી. શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજના શતાબ્દી પાટોત્સવ પ્રસંગે તેમણે ખોપાળા ગામે ઢોલ વગડાવી ભક્તો પાસેથી રૂ. ૭૫,૦૦૦ની જંગી રોકડ સેવા કરાવી હતી. ભાવનગર રાજ્યના દીવાન ત્રિભોવન કાળીદાસને દોઢ મહિનો ગઢપુરમાં રોકી સમગ્ર દીવાન પરિવારને તેમણે સત્સંગી બનાવ્યો હતો. એક વખત પાટોત્સવ સમયે ઉનાળામાં ઘેલા નદીમાં જળ સુકાઈ જતાં ભક્તો ચિંતિત થયા. અક્ષરાનંદ સ્વામી ઘેલા નદીની શીલા પર બેસી ધ્યાનમાં બેઠા અને શ્રીહરિને પ્રાર્થના કરી. ચમત્કારિક રીતે ઉપરવાસમાં ધોધમાર વરસાદ વરસ્યો અને ઘેલા નદીમાં દોઢ મહિનો સુધી અવિરત જળપ્રવાહ વહેતો રહ્યો!
સંવત ૧૯૮૬ના જેઠ વદ છઠ્ઠના પાવન દિને સદગુરુ અક્ષરાનંદ બ્રહ્મચારીજીએ અગાઉથી સંકેત આપી સ્વહસ્તે પાલખી તૈયાર કરાવી. સાંજે શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજની શયન આરતી કરી, મોટેરા સંતો-હરિભક્તોના દર્શન કરી, સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની અખંડ ધૂન વચ્ચે રાત્રે આઠ વાગ્યે તેઓ સ્વતંત્રપણે શ્રીહરિના દિવ્ય અક્ષરધામમાં સીધાવ્યા.
- સદગુરુ શ્રી અક્ષરાનંદ બ્રહ્મચારીની જીવનઝરમર માંથી…
Hindi
શિયાણી કે બેચર ત્રિવેદી કી અક્ષરાનંદ બ્રહ્મચારી કે રૂપ મેં દીક્ષા, ગોપીનાથજી કી અખંડ સેવા ઔર ઘેલા નદી મેં જલાવતરણ
झालावाड़ के शियाणी गांव के अत्यंत पवित्र औदीच्य ब्राह्मण शिवराम विप्र (जो आगे चलकर सद्गुरु अखंडानंद ब्रह्मचारी बने) की बहन का विवाह रोहीशाला गांव के माकनजीभाई त्रिवेदी से हुआ था। संवत १८९७ में माकनजीभाई के यहां एक तेजस्वी पुत्र का जन्म हुआ, जिसका नाम बेचर रखा गया। मामा शिवराम विप्र के प्रभाव से संपूर्ण परिवार श्रीहरि का अनन्य आश्रित था।
जब श्रीजी महाराज ने कारियाणी में महारुद्र यज्ञ का आयोजन किया, तब छह वर्षीय बालक बेचर भी माता-पिता के साथ दर्शनार्थ आए। शिवराम विप्र ने बालक के सिर के बाल (चौल संस्कार) साक्षात् श्रीहरि के चरणों में समर्पित करवा दिए। श्रीहरि द्वारा प्रसादी कढ़ी-खिचड़ी खिलाते ही बालक बेचर को दिव्य समाधि लग गई! समाधि में उन्होंने अक्षरधाम में अनंत मुक्तों के मध्य विराजमान पूर्ण पुरुषोत्तम श्रीहरि के अलौकिक दर्शन किए।
बारह वर्ष की अल्पायु में ही बेचर त्रिवेदी का मन संसार से सर्वथा विरक्त हो गया और वे घर छोड़कर गढ़पुर आ गए। गढ़पुर मंदिर के महंत सद्गुरु आनंदानंद ब्रह्मचारी ने उनकी कठोर परीक्षा ली और चार वर्ष तक वेदांत एवं शास्त्रों की शिक्षा दी। संवत १९२० में वड़ताल के समैया में आचार्य श्री भगवतप्रसादजी महाराज ने उन्हें नैष्ठिक दीक्षा देकर ‘अक्षरानंद ब्रह्मचारी’ नाम प्रदान किया। दीक्षा के उपरांत जब वे सद्गुरु शुकमुनि के दर्शन करने गए, तो शुकानंद स्वामी ने वचनामृत लोया १२ के आधार पर नाम का रहस्य समझाते हुए आशीर्वाद दिया: “हे अक्षरानंद! जिस अक्षरधाम के रोम-रोम में कोटि-कोटि ब्रह्मांड अणुवत उड़ते हैं, उसी अक्षररूप होकर पुरुषोत्तम की अखंड भक्ति करना!”
अक्षरानंद ब्रह्मचारी ने आजीवन गढ़पुर मंदिर में रहकर श्री गोपीनाथजी महाराज की अनन्य सेवा की। संवत १९६७ में उन्होंने मुंबई के संपन्न भक्तों को प्रेरित कर श्री गोपीनाथजी महाराज हेतु स्वर्ण सिंहासन और स्वर्ण सुखशैया की भव्य सेवा करवाई। श्री गोपीनाथजी महाराज के शताब्दी पाटोत्सव पर उन्होंने खोपाळा गांव से ७५,००० रुपये की विशाल धनराशि एकत्रित करवाई। भावनगर रियासत के दीवान त्रिभुवन कालिदास को गढ़पुर में सत्संग कराकर पूरे दीवान परिवार को निष्ठावान सत्संगी बनाया। एक बार ग्रीष्मकाल में पाटोत्सव के समय जब घेला नदी का जल सूख गया, तो स्वामी ने घेला नदी की शिला पर बैठकर ध्यानपूर्वक प्रार्थना की। तत्क्षण ऊपर के क्षेत्रों में मूसलाधार वर्षा हुई और घेला नदी में डेढ़ माह तक अखंड जलधारा प्रवाहित होती रही!
संवत १९८६ के ज्येष्ठ कृष्ण षष्ठी के दिन पूर्व सूचना देकर स्वामी ने स्वयं अपनी पालकी तैयार करवाई। सायंकाल श्री गोपीनाथजी महाराज की शयन आरती कर, संतों के दर्शन करते हुए स्वामिनारायण महामंत्र की गूंज में रात्रि आठ बजे वे सदेह अक्षरधाम पधार गए।
- सद्गुरु श्री अक्षरानंद ब्रह्मचारी के जीवन-वृत्त से…
English
The Initiation of Bechar Trivedi as Aksharanand Brahmachari, Lifelong Service of Gopinathji Maharaj, and Rains over River Ghela
In the village of Shiyani in Jhalawad lived the devout Audichya Brahmin Shivram Vipra (who was later initiated by Shreehari as Sadguru Akhandanand Brahmachari). His sister was married to Makanjibhai Trivedi in the village of Rohishala. In Samvat 1897, a spiritually endowed son was born to them, who was named Bechar. Influenced by his maternal uncle Shivram Vipra, the entire household was anchored in devotion to Bhagwan Swaminarayan.
When Shreehari performed the monumental Maharudra Yagna in Kariyani, six-year-old Bechar accompanied his parents for the holy festival. Bechar had long uncut hair awaiting his tonsure ceremony (chaul sanskar). Shivram Vipra counseled: “Every sacred vow attains complete fulfillment at the lotus feet of Pragat Purushottam Narayan!” Thus, young Bechar’s hair was offered directly at Shreehari’s feet. The moment Shreehari fed him sanctified kadi-khichdi, Bechar was absorbed into deep samadhi! In that divine trance, he beheld Supreme Lord Shreehari enthroned in Akshardham surrounded by radiant Muktas and celestial birds.
At the tender age of twelve, Bechar’s mind became completely detached from worldly attractions. Leaving his home behind, he arrived at Gadhpur. Sadguru Anandanand Brahmachari, the Mahant of Gadhpur mandir, rigorously tested his resolve and tutored him in sacred scriptures for several years. In Samvat 1920, during the grand festival at Vadtal, Acharya Shree Bhagwatprasadji Maharaj initiated him into the lifelong monastic order (naishtik diksha), bestowing the holy name ‘Aksharanand Brahmachari’. When he went for darshan of Sadguru Shukanand Swami, the venerable sage cited Vachanamrut Loya 12 and blessed him: “O Aksharanand! Akshardham is that divine abode in whose pores infinite millions of universes float like specks of dust; becoming identified with that Akshar, worship Purushottam with single-minded devotion!” He then mastered Sanskrit grammar, logic, and classical poetry under Anantanand Brahmachari.
Aksharanand Brahmachari dedicated his entire life to the loving service of Shri Gopinathji Maharaj in Gadhpur. He toured extensively across Haripar, Khopala, Botad, and Rohishala, establishing thousands in the moral path. In Samvat 1967, he visited Mumbai and inspired affluent merchants to sponsor magnificent golden thrones (singhasan) and a gem-studded gold Sukh-shaiya for Gopinathji Maharaj and Radhakrishnadev. On the occasion of Gopinathji Maharaj’s centenary Patotsav, he organized an enormous fundraising effort in Khopala, collecting seventy-five thousand rupees in cash. He also hosted Diwan Tribhovan Kalidas of Bhavnagar State in Gadhpur for six weeks, transforming the entire prime ministerial family into ardent devotees. Once, during a summer Patotsav when the Ghela river ran completely dry, devotees became anxious. Aksharanand Swami sat upon a boulder in the dry riverbed and prayed intently to Shreehari. Miraculously, torrential rains fell upstream, and the Ghela river flowed copiously for six continuous weeks!
On the auspicious day of Jeth Vad Chhath in Samvat 1986, having foretold his departure, Sadguru Aksharanand Brahmachari personally supervised the preparation of his final palanquin. Attending the Shayan Aarti of Gopinathji Maharaj and taking darshan of all senior ascetics, he peacefully ascended to Akshardham at eight o’clock in the evening amidst the resonant chanting of the Swaminarayan Mahamantra.
- From the holy life narrative of Sadguru Shree Aksharanand Brahmachari…