લાધારામ ઠક્કરે સંસ્કૃત શ્લોકોમાં શ્રીહરિની જન્મપત્રી રચી અને આધારાનંદ સ્વામીએ ૧૪૨ ફૂટ લાંબા રેશમી કાગળ પર ૪૧ મનોહર ચિત્રો દોરી ગઢપુરમાં પ્રભુને સમર્પિત કરી.
ઝાલાવાડના વઢવાણ નગરમાં પંડિત લાધારામ ઠક્કર નામના શ્રીહરિના અનન્ય એકાંતિક ભક્ત રહેતા હતા. તેઓ વૈદિક જ્યોતિષશાસ્ત્ર અને ગણિતશાસ્ત્રમાં પ્રકાંડ પંડિત અને અતિ વિદ્વાન હતા. એક સમયે ગઢપુરમાં શ્રીહરિના દર્શને આવીને તેમણે સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરી વિનમ્રભાવે અરજ કરી: “હે પૂર્ણ પુરુષોત્તમ પ્રભુ! આપના આ પૃથ્વી પરના અવતરણની એક અનુપમ જન્મપત્રી (કુંડળી તથા ચરિત્ર-ગ્રંથ) ની રચના કરીને હું મારી સમસ્ત જ્યોતિષ વિદ્યાને આપના શ્રીચરણોમાં સાર્થક કરવા માંગું છું; માટે આપ કૃપા કરી મને અનુમતિ આપો!”
લાધારામ ઠક્કરનો આવો નિષ્કામ અને નિઃસ્વાર્થ ભક્તિભાવ જોઈ શ્રીજીમહારાજ અત્યંત પ્રસન્ન થયા અને સહર્ષ અનુમતિ આપી. લાધારામ ઠક્કરે પૂર્ણ એકાગ્રતાથી સંસ્કૃત શ્લોકો અને ગુજરાતી અર્થ સહિત શ્રીહરિની વિસ્તૃત જન્મપત્રી ગ્રંથરૂપે તૈયાર કરી. સંવત ૧૮૮૪ના અષાઢ સુદ ૧૦, બુધવારના પવિત્ર દિવસે ગઢપુરમાં શ્રીહરિના શ્રીચરણોમાં આ જન્મપત્રીનો ગ્રંથ ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કર્યો.
તે સમયે શ્રીહરિની અંગત સેવામાં સદ્ગુરુ આધારાનંદ સ્વામી ઉપસ્થિત હતા. સ્વામી પોતે ઉચ્ચકોટિના કવિ હોવાની સાથે ચિત્રકળાના અજોડ મર્મજ્ઞ અને સિદ્ધહસ્ત કલાકાર હતા. તેમણે લાધારામ ઠક્કરની આ અદ્ભુત જન્મપત્રી જોઈને મનોમન વિચાર કર્યો: ‘આ પ્રકાંડ પંડિતે શ્રીહરિની અનુપમ જન્મપત્રી રચી છે, પરંતુ જો એ શ્લોકોની સાથે સાથે શ્રીહરિના દિવ્ય ચરિત્રોના કલાત્મક ચિત્રો પણ આલેખવામાં આવે, તો આ ગ્રંથ અલૌકિક અને દર્શનીય બની રહે!’ સ્વામીએ આ વિચાર શ્રીહરિ સમક્ષ રજૂ કરી અનુમતિ માંગી. શ્રીહરિ સ્વામીનો કલાપ્રેમ અને નિષ્ઠા જોઈ અતિ રાજી થયા અને આશીર્વાદ આપ્યા.
સદ્ગુરુ આધારાનંદ સ્વામીએ હાથે બનાવેલા મજબૂત કાગળની નીચે શ્વેત રેશમી કાપડનું અસ્તર લગાવીને ૧૪૨ ફૂટ લાંબો અને ૧૧ ઇંચ પહોળો એક અખંડ પટ્ટો (સ્ક્રોલ) તૈયાર કર્યો! તેના બંને કિનારાની બાહ્ય ધારે બહુરંગી સૂક્ષ્મ અને સુંદર ફૂલવેલની બોર્ડર ચિત્રિત કરી. પટ્ટાના મધ્યભાગમાં લાધારામ ઠક્કરે રચેલા સંસ્કૃત શ્લોકો સુંદર મરોડદાર અક્ષરોમાં લખ્યા. પ્રથમ પાને મંગળ પ્રવેશનું અલૌકિક ચિત્ર દોરી, સમગ્ર પટ્ટા પર શ્રીહરિના દિવ્ય પ્રાગટ્ય, બાળલીલા, વનવિચરણ, સંતમંડળ, મહોત્સવો અને ઐશ્વર્ય દર્શાવતાં કુલ ૪૧ જેટલાં અત્યંત ભાવવાહી લઘુચિત્રો (મિનિએચર પેઇન્ટિંગ્સ) દોર્યાં!
આ ૧૪૨ ફૂટ લાંબા કલાત્મક પટ્ટાવાળી જન્મપત્રીનું કાર્ય સંવત ૧૮૮૬ના મહા વદ આઠમના પાવન દિવસે પૂર્ણ થયું. આધારાનંદ સ્વામીએ ગઢપુરમાં શ્રીજીમહારાજના સ્વહસ્તે આ અમૂલ્ય કલાકૃતિ સમર્પિત કરી. પ્રભુએ આ ચિત્રિત જન્મપત્રી જોઈ સ્વામીને અતિશય રાજીપો આપ્યો.
આ ઐતિહાસિક ૧૪૨ ફૂટની સચિત્ર જન્મપત્રી આજે પણ ગઢપુર શ્રી ગોપીનાથજી મહારાજના મંદિરમાં સુરક્ષિત સચવાયેલી છે અને દર્શનીય છે. સદ્ગુરુ શાસ્ત્રી શ્રી હરિપ્રકાશદાસજી સ્વામીએ સન ૧૯૯૯માં આ સમગ્ર જન્મપત્રીની અધિકૃત પ્રત તૈયાર કરાવી તેને ગ્રંથરૂપે પ્રકાશિત કરી જનકલ્યાણ અર્થે સુલભ બનાવી છે.
Hindi
વઢવાણ કે લાધારામ ઠક્કર કી જ્યોતિષ સેવા, આધારાનંદ સ્વામી કી ૧૪૨ ફીટ લંબી ચિત્રિત જન્મપત્રી
झालावाड़ के वढ़वाण नगर में पंडित लाधाराम ठक्कर नामक श्रीहरि के अनन्य एकांतिक भक्त रहते थे। वे वैदिक ज्योतिष शास्त्र के प्रकांड विद्वान और निष्णात ज्योतिषी थे। एक समय गढ़पुर में श्रीहरि के दर्शन कर उन्होंने साष्टांग दंडवत प्रणाम करते हुए प्रार्थना की: “हे पूर्ण पुरुषोत्तम प्रभु! आपके इस धरा पर अवतरण की एक अनुपम जन्मपत्री (कुंडली व जीवन चरित) रचकर मैं अपनी ज्योतिष विद्या को आपके पावन चरणों में सार्थक करना चाहता हूं; कृपा कर मुझे अनुमति प्रदान करें!”
लाधाराम ठक्कर का ऐसा निष्काम भाव देखकर श्रीजी महाराज अत्यंत प्रसन्न हुए और स्वीकृति दी। लाधाराम ठक्कर ने गहन अध्ययन से संस्कृत श्लोकों और गुजराती अनुवाद सहित श्रीहरि की जन्मपत्री का भव्य ग्रंथ तैयार किया। संवत १८८४ के आषाढ़ शुक्ल दशमी, बुधवार के दिन गढ़पुर में श्रीहरि के श्रीचरणों में यह जन्मपत्री सादर समर्पित की।
उस समय श्रीहरि की सेवा में सद्गुरु आधारानंद स्वामी उपस्थित थे। स्वामी स्वयं उच्च कोटि के कवि होने के साथ-साथ चित्रकला के अप्रतिम मर्मज्ञ और कुशल चित्रकार थे। उन्होंने इस जन्मपत्री को देखकर विचार किया: ‘इस प्रकांड पंडित ने श्रीहरि की अनुपम जन्मपत्री लिखी है, किंतु यदि श्लोकों के साथ-साथ श्रीहरि की दिव्य लीलाओं के सजीव चित्र भी बना दिए जाएं, तो यह जन्मपत्री अद्वितीय और अलौकिक बन जाएगी!’ स्वामी ने श्रीहरि से अनुमति मांगी। श्रीहरि ने स्वामी के कलाप्रेम और समर्पण से प्रसन्न होकर आज्ञा दी।
सद्गुरु आधारानंद स्वामी ने हस्तनिर्मित सुदृढ़ कागज के नीचे श्वेत रेशमी वस्त्र लगाकर १४२ फीट लंबा और ११ इंच चौड़ा एक विशाल अखंड पट्टा (स्क्रॉल) तैयार किया! उसके दोनों किनारों पर बहुरंगी सुंदर पुष्प-बेल की कलात्मक बॉर्डर बनाई। मध्य भाग में लाधाराम ठक्कर द्वारा रचित संस्कृत श्लोकों का सुंदर सुलेखन किया। प्रथम पृष्ठ पर मंगल प्रवेश का दिव्य चित्र बनाकर, संपूर्ण पट्टे पर श्रीहरि के प्राकट्य, बाललीला, वन-विचरण, संतों और उत्सवों को दर्शाते हुए कुल ४१ अत्यंत सुंदर एवं भावपूर्ण लघुचित्र (मिनिएचर पेंटिंग्स) बनाए!
यह १४२ फीट लंबी कलात्मक जन्मपत्री संवत १८८६ के माघ कृष्ण अष्टमी के दिन पूर्ण हुई। आधारानंद स्वामी ने गढ़पुर में श्रीजी महाराज के करकमलों में यह ऐतिहासिक धरोहर समर्पित की। प्रभु इस कलाकृति को देखकर भावविभोर हो गए।
यह अद्वितीय १४२ फीट की सचित्र जन्मपत्री आज भी गढ़पुर के गोपीनाथजी मंदिर में दर्शन हेतु सुरक्षित है। पूज्य शास्त्री श्री हरिप्रकाशदासजी स्वामी ने सन् १९९९ में इसका पुनरुद्धार कर इसे जनसामान्य के लाभार्थ प्रकाशित कराया।
English
Astrological Devotion of Ladharam Thakkar of Wadhwan and Sadguru Adharanand Swami’s 142-Foot Illustrated Janmapatri
In the historic town of Wadhwan in the Jhalawad region lived Pandit Ladharam Thakkar, an elevated and exclusive devotee of Shreehari. He was a profound scholar and revered authority in Vedic astrology and astronomy. Traveling to Gadhpur for Shreehari’s divine darshan, he prostrated in dandvat pranam and submitted: “O Supreme Lord Purushottam! I desire to compose an authentic astrological chronicle (Janmapatri) detailing Your divine advent upon this earth, thereby dedicating my entire scriptural learning at Your holy feet; kindly grant me Your divine sanction!”
Pleased by Ladharam Thakkar’s pure and selfless devotion, Shreeji Maharaj warmly granted permission. With deep meditative focus, Ladharam Thakkar composed a comprehensive Sanskrit astrological treatise accompanied by vernacular Gujarati interpretations. On the auspicious day of Ashadh Sud 10, Wednesday, Samvat 1884, he offered this completed manuscript at Shreehari’s lotus feet in Gadhpur.
Present in personal attendance to Shreehari was Sadguru Adharanand Swami. In addition to being an accomplished devotional poet, Swami was a master painter and extraordinary visual artist. Looking upon Ladharam Thakkar’s masterpiece, Swami conceived an inspired idea: ‘This eminent scholar has composed a magnificent chronicle of Shreehari’s advent; if we illustrate each sacred episode with miniature paintings alongside the Sanskrit verses, this manuscript will become a transcendental visual treasure!’ Swami sought Shreehari’s blessings, which the Lord gladly bestowed.
Sadguru Adharanand Swami mounted hand-made paper upon fine white silk cloth, fabricating a monumental continuous scroll measuring 142 feet in length and 11 inches in width! Along both outer margins, he meticulously painted intricate multicolored floral borders (phulvel). In the central section, he calligraphed Ladharam Thakkar’s Sanskrit verses in flawless script. Beginning with a depiction of the Lord’s auspicious advent on the opening page, Swami painted 41 evocative miniature paintings illustrating Shreehari’s childhood lilas, Nilkanth Varni’s forest sojourn, the assemblies of ascetic saints, sacred festivals, and divine manifestations!
This magnificent 142-foot illustrated scroll was completed on Maha Vad 8, Samvat 1886. In Gadhpur, Adharanand Swami presented this monumental artistic offering directly into Shreeji Maharaj’s divine hands, eliciting supreme appreciation from the Lord.
This priceless historical artifact is preserved today for sacred darshan at the Shree Gopinathji Dev Mandir in Gadhpur. In 1999, Sadguru Shastri Shree Hariprakashdasji Swami meticulously transcribed and published this entire illustrated Janmapatri, preserving this cultural and spiritual treasure for future generations.