શ્રીહરિએ કાંકરિયા તળાવમાં માછલાંના મોક્ષાર્થે લાડુ પધરાવ્યા, રાતોરાત અષ્ટસિદ્ધિઓ દ્વારા પ્રતિષ્ઠાનું દેવું ચૂકતે કર્યું અને ગોપી ભટ્ટને કાયમી પૂજારી બનાવ્યા.
અમદાવાદમાં શ્રીહરિની પરમ આજ્ઞાથી સદ્ગુરુ બ્રહ્માનંદ સ્વામી અને સદ્ગુરુ આનંદાનંદ સ્વામીએ પ્રથમ ભવ્ય શિખરબદ્ધ મંદિરનું નિર્માણ કર્યું. સંવત ૧૮૭૮ના ફાગણ સુદ ત્રીજના પરમ પવિત્ર દિને શ્રીહરિએ સ્વયં પધારીને પોતાના દિવ્ય ભુજદંડમાં ઉપાડીને શ્રી નરનારાયણ દેવની મનોહર મૂર્તિઓની પ્રતિષ્ઠા કરી.
પ્રતિષ્ઠાના પાવન અવસરે સમગ્ર અમદાવાદના બ્રાહ્મણોની વિશાળ ‘ચોર્યાસી’ જમાડવામાં આવી. શુદ્ધ ઘીના લચપચતા લાડુઓ, વિવિધ પકવાનો અને મિષ્ટાન્નોનો અખંડ થાળ પીરસાયો. શ્રીહરિએ આજ્ઞા કરી કે કેવળ મનુષ્યો જ નહીં, પરંતુ ગાયો અને કૂતરાઓને પણ આ લાડુઓનો મહાપ્રસાદ પ્રેમથી પીરસવામાં આવે. એટલું જ નહીં, કાંકરિયા તળાવમાં રહેલા અસંખ્ય જળચરો-માછલાંઓ પણ આ દિવ્ય પ્રસાદ આરોગીને કલ્યાણને પામે તેવા પરમ કરુણામય આશયથી લાડુઓ કાંકરિયા તળાવમાં પણ પધરાવવામાં આવ્યા!
આ ભવ્ય પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં હજારો રૂપિયાનો ભારે ખર્ચ થયો હતો, જે મંદિરની તત્કાલીન આવક કરતાં ઘણો અધિક હતો. અમદાવાદના શાહુકારો-વાણિયાઓ પાસેથી માલ-સામાન ઉધાર લેવાયેલો હતો. રાત્રે શ્રીહરિએ વનવિચરણ દરમિયાન નીલકંઠવર્ણી અવસ્થામાં જે અષ્ટસિદ્ધિઓને પોતાની સેવા કરવાનો અધિકાર આપેલો, તે અષ્ટસિદ્ધિઓનું સ્મરણ કર્યું. સિદ્ધિઓએ પ્રગટ થઈ શ્રીહરિના ચરણોમાં શિશ નમાવ્યું. શ્રીહરિની આજ્ઞાથી તે અષ્ટસિદ્ધિઓએ રાતોરાત તમામ શાહુકારો અને વેપારીઓનું સમગ્ર લેણું સુવર્ણ અને નાણાં દ્વારા સંપૂર્ણ ચૂકતે કરી દીધું! ક્યાંથી આટલું ધન આવ્યું અને કેવી રીતે દેવું ચૂકવાયું, તે કોઈને જરાય સમજાયું નહીં!
બીજે દિવસે શ્રીહરિએ નૂતન મંદિરમાં દેવની કાયમી પૂજા-સેવાની પવિત્ર મર્યાદાઓ નિર્ધારિત કરી. સદ્ગુરુ રામાનંદ સ્વામીના ગુરુ સદ્ગુરુ આત્માનંદ સ્વામીના પૂર્વાશ્રમના પુત્ર ગોપી ભટ્ટ (જેમણે પાછળથી દેશવિભાગના લેખમાં પણ સાક્ષી તરીકે હસ્તાક્ષર કરેલા) અત્યંત વિદ્વાન અને સદાચારી હતા. શ્રીહરિએ ગોપી ભટ્ટને બોલાવીને અમદાવાદ શ્રી નરનારાયણ દેવના મુખ્ય પૂજારી તરીકે નિયુક્ત કર્યા.
શ્રીહરિના પરમ કૃપાપાત્ર ગોપી ભટ્ટનો મહિમા વર્ણવતાં સદ્ગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ભક્તચિંતામણી ગ્રંથના પ્રકરણ ૧૧૨માં લખ્યું છે: “ભટ્ટ ગોપી પ્રભુજીને પ્યારા, તેના સુત તે ત્રણ છે સારા..! રઘુનાથને લાલજી નામ, ત્રીજો સુત વારું જીવરામ..!!”
શ્રીજીમહારાજે ગોપી ભટ્ટને વિશેષ આજ્ઞા કરી: “દેવની પૂજા કરતી વખતે સદાય બાહ્ય અને આંતરિક પરમ પવિત્રતા જાળવવી; સ્વયં દેવ સરીખા શુદ્ધ બનીને અહર્નિશ સ્નેહ અને ભક્તિથી પ્રભુની સેવા કરવી!” ગોપી ભટ્ટે આખી જિંદગી શ્રીહરિની આજ્ઞા પ્રમાણે નિર્દોષભાવે નરનારાયણ દેવની સેવા કરી કૃતાર્થતા અનુભવી.
Hindi
અમદાવાદ મંદિર પ્રતિષ્ઠા, ચૌર્યાસી કા મહોત્સવ, અષ્ટસિદ્ધિયોં દ્વારા ઋણમુક્તિ ઔર ગોપી ભટ્ટ કી નિયુક્તિ
अहमदाबाद में श्रीहरि की पावन आज्ञा से सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी तथा सद्गुरु आनंदानंद स्वामी ने प्रथम भव्य शिखरबद्ध मंदिर का निर्माण कराया। संवत १८७८ के फाल्गुन शुक्ल तृतीया के पावन दिवस पर श्रीहरि ने स्वयं पधारकर अपनी दिव्य भुजाओं में उठाकर श्री नरनारायण देव की मनोहारी प्रतिमाओं की प्रतिष्ठा की।
प्रतिष्ठा के पावन अवसर पर संपूर्ण अहमदाबाद के विप्रजनों की विशाल ‘चौर्यासी’ (सामूहिक ब्रह्मभोज) का आयोजन किया गया। शुद्ध घी से लथपथ लड्डुओं और नाना प्रकार के मिष्ठानों का अखंड थाल परोसा गया। श्रीजी महाराज ने आज्ञा दी कि केवल मनुष्य ही नहीं, अपितु गोमाता और श्वान (कुत्तों) को भी यह महाप्रसाद खिलाया जाए। इतना ही नहीं, कांकरिया तालाब के असंख्य जलचर और मछलियां भी इस प्रसादी को ग्रहण कर मोक्ष को प्राप्त करें, इस करुणाभाव से प्रचुर मात्रा में लड्डू कांकरिया तालाब में भी पधराए गए!
इस विशाल प्रतिष्ठा महोत्सव में हजारों रुपयों का व्यय हुआ था, जो मंदिर की तात्कालिक आय से कहीं अधिक था। नगर के साहूकारों और व्यापारियों से सामग्री उधार ली गई थी। रात्रि में श्रीहरि ने अपने वन-विचरण (नीलकंठवर्णी अवस्था) के समय जिन अष्टसिद्धियों को अपनी सेवा का अधिकार दिया था, उनका स्मरण किया। सिद्धियों ने उपस्थित होकर करबद्ध प्रणाम किया। श्रीहरि की आज्ञा से अष्टसिद्धियों ने रातों-रात सभी व्यापारियों और साहूकारों का ऋण स्वर्ण मुद्राओं से पूर्णतः चुका दिया! इतना विपुल धन कहां से आया और कैसे सब ऋणमुक्त हुए, यह कोई न जान सका!
अगले दिन श्रीहरि ने मंदिर में देव की नित्य सेवा-पूजा की शास्त्रीय मर्यादाएं निर्धारित कीं। सद्गुरु रामानंद स्वामी के गुरु स्वामी आत्मानंदजी के पूर्वाश्रम के सुपुत्र गोपी भट्ट अत्यंत विद्वान और शुचितावान ब्राह्मण थे। श्रीहरि ने गोपी भट्ट को बुलाकर अहमदाबाद मंदिर के मुख्य पुजारी पद पर नियुक्त किया। (इन्होंने कालांतर में देशविभाग के लेख पर भी हस्ताक्षर किए थे)।
गोपी भट्ट की महिमा का गान करते हुए सद्गुरु निष्कुलानंद स्वामी ने भक्तचिंतामणि ग्रंथ के अध्याय ११२ में लिखा है: “भट्ट गोपी प्रभुजीने प्यारा, तेना सुत ते त्राण छे सारा..! रघुनाथने लालजी नाम, त्रीजो सुत वारूं जीवराम..!!”
श्रीजी महाराज ने गोपी भट्ट को आज्ञा दी: “देव की सेवा करते समय बाह्य और आंतरिक शुचिता का पूर्ण ध्यान रखना; स्वयं देव स्वरूप पवित्र होकर अहरनिश प्रेम और भक्तिभाव से प्रभु की सेवा करना!” गोपी भट्ट ने जीवनपर्यंत इस आज्ञा का पालन कर नरनारायण देव की सेवा की।
English
Ahmedabad Mandir Consecration, the Grand Choryasi Feast, Debt Clearance via Ashta Siddhis, and Appointment of Gopi Bhatt
In Ahmedabad, by the supreme directive of Shreehari, Sadguru Brahmanand Swami and Sadguru Anandanand Swami constructed the first grand shikharbaddh mandir. On the auspicious day of Phagun Sud 3, Samvat 1878, Shreehari personally arrived, lifted the sacred murtis of Shree Nar-Narayan Dev in His own divine arms, and consecrated them in the sanctum sanctorum.
To celebrate this monumental installation, an immense ‘Choryasi’ feast was organized for all the Brahmins across Ahmedabad. Thousands of laddoos dripping with pure desi ghee and an array of sacred delicacies were served without reserve. Shreehari commanded that this sanctified prasad not only be offered to human beings, but also lovingly served to cows and stray dogs. Furthermore, with unbounded compassion for all living beings, large quantities of laddoos were cast into Kankaria Lake so that aquatic creatures and fish partaking of the sanctified food would also attain spiritual liberation!
The grandeur of the celebration incurred thousands of rupees in expenditure, far exceeding the temple’s immediate financial resources. Supplies had been secured on credit from local merchants and financiers. That night, Shreehari invoked the Ashta Siddhis (the eight cosmic yogic powers who had received boons to serve Him during His Nilkanth Varni forest sojourn). Manifesting instantly, the Siddhis bowed at Shreehari’s lotus feet. By Shreehari’s command, the Siddhis miraculously cleared the entire outstanding debts of all merchants overnight with gold and silver currency! No one could fathom whence such vast wealth came or how the liabilities were settled overnight!
The following day, Shreehari established eternal protocols for temple ritual worship. Gopi Bhatt, the devout and learned son of Vishwambhar Bhatt (who in his ascetic life was Sadguru Atmanand Swami, guru of Ramanand Swami), was summoned. Shreehari appointed Gopi Bhatt as the chief pujari of the Ahmedabad mandir (he later served as an official signatory to the sacred Desh Vibhag Lekh).
Extolling Gopi Bhatt’s spiritual greatness, Sadguru Nishkulanand Swami recorded in the Bhaktachintamani (Chapter 112, Verse 49): “Bhatt Gopi Prabhujine pyara, tena sut te tran chhe sara..! Raghunathne Lalji naam, trijo sut vaaru Jivaram..!!”
Shreeji Maharaj explicitly instructed Gopi Bhatt: “While worshipping the deities, maintain pristine internal and external purity; becoming pure like the divine yourself, offer lifelong selfless service with loving devotion!” Gopi Bhatt faithfully observed these injunctions throughout his entire life, attaining supreme spiritual fulfillment.