સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ માનસિંહજી બાપુને પૂર્વ શિકારના પાપનું પ્રારબ્ધ યાદ કરાવી, ગાયના છાણ અને પીપળની ગાંઠનો દિવ્ય ઉપચાર બતાવી અસાધ્ય રોગ મટાડ્યો.
ગોંડલના રાજવી પરમ હરિભક્ત હઠીસિંહજીના ભાયાત રાજા એવા મેંગણીના દરબાર શ્રી માનસિંહજી બાપુ સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીના દિવ્ય સમાગમમાં આવ્યા અને એમનું અંતર સત્સંગના રંગે રંગાઈ ગયું. તેમણે મદિરા, માંસ, ગાંજો, અફીણ વગેરે તમામ દુર્વ્યસનોનો સદાને માટે ત્યાગ કર્યો, કંઠી અને પંચવર્તમાન ધારણ કરી શ્રીહરિના અનન્ય આશ્રિત બન્યા. ત્યારથી તેઓ રાજધર્મ અનુસાર પોતાની પ્રજાનું પુત્રવત્ પ્રેમથી પાલન કરવા લાગ્યા.
સમય જતાં પ્રારબ્ધ કર્મના ઉદયે દરબાર માનસિંહજી બાપુના પગમાં ‘રાફી’ નામનો અત્યંત અસાધ્ય રોગ થયો. તેમની પિંડીમાં સડો થવા લાગ્યો અને ઊંડાં ઘારાં પડી ગયાં. રાજવૈદ્યો રોજ ઘારાં સાફ કરીને દેશી ઔષધોનો ઉપચાર કરતા, છતાં જરાય રૂઝ આવતી નહોતી અને દરબારને રાત-દિવસ અસહ્ય વેદના થતી રહેતી.
એવામાં ગોંડલ પધારેલા ધર્મધુરંધર આચાર્યશ્રી રઘુવીરજી મહારાજ અને સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી માનસિંહજીના અત્યંત આગ્રહથી વિશાળ સંતમંડળ સાથે મેંગણી પધાર્યા. માનસિંહજી બાપુએ અપાર ભક્તિભાવથી સૌનું પૂજન કરી પુષ્પહાર પહેરાવ્યા. તે સમયે સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીના કાને વાત પહોંચી કે ગામના કેટલાક વિમુખો એવી વાતો ફેલાવી રહ્યા છે કે માનસિંહજી બાપુને સત્સંગ ફળ્યો નથી, કારણ કે સત્સંગ સ્વીકાર્યા પછી જ તેમના પગમાં આવો અસાધ્ય રોગ થયો છે!
આ સાંભળી ત્રિકાળજ્ઞાની સમર્થ સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ માનસિંહજી બાપુને એકાંતમાં બોલાવીને કહ્યું: “દરબાર! આપે ભગવાન શ્રીસ્વામિનારાયણનો આશરો લીધો તેથી પૂર્વનાં સર્વ સંચિત પાપો તો બળીને ભસ્મ થઈ ગયાં, પરંતુ આ શરીરનું પ્રારબ્ધ કર્મ તો ભોગવવું જ પડે છે. આપના પગમાં આ જે અસહ્ય પીડા છે, તે પૂર્વકૃત એક હિંસક કર્મનું ફળ છે! યાદ કરો, એક વખત આપ સીમમાં શિકાર કરવા ગયા હતા ત્યારે ઝાડીમાંથી જીવ બચાવવા ભાગેલા એક નિર્દોષ સસલા પર આપે બંદૂકની ગોળી છોડેલી. એ ગોળી તેના પાછલા પગમાં વાગી હતી અને એ સસલું તડફડી-તડફડીને ત્યાં જ મૃત્યુ પામ્યું હતું!”
બાપુએ હાથ જોડી પશ્ચાત્તાપપૂર્વક કહ્યું: “હા સ્વામી! મને એ કરુણ ઘટના બરાબર યાદ છે. એ અબોલ સસલાને પારાવાર પીડા થઈ હતી.”
ત્યારે કૃપાળુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ આશીર્વાદ આપતાં કહ્યું: “દરબાર! અમે ઇષ્ટદેવ ભગવાન શ્રીસ્વામિનારાયણનું સ્મરણ કરીને આપને ઉપાય બતાવીએ છીએ: આપ પીપળાના વૃક્ષની ગાંઠોનો ઝીણો ભૂકો કરી, ગાયના તાજા છાણમાં મેળવીને તેનો લેપ કરી પગે ત્રણ વાર પાટો બાંધજો. આ દિવ્ય પ્રયોગથી રાફીનાં તમામ ઘારાં જરૂર રૂઝાઈ જશે અને આપનો પગ સંપૂર્ણ સાજો થઈ જશે!”
માનસિંહજી બાપુએ સ્વામીની આજ્ઞા પ્રમાણે પીપળની ગાંઠ અને ગોમયનો લેપ કરી પાટો બાંધ્યો. અલ્પ સમયમાં જ અસાધ્ય રાફી રોગ સમૂળો નાબૂદ થઈ ગયો અને પગ પૂર્ણપણે સ્વસ્થ થઈ ગયો. આ અદ્ભુત ચમત્કાર અને ગુરુકૃપા જોઈ માનસિંહજી બાપુનું હૃદય સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી પ્રત્યે અનન્ય શ્રદ્ધા અને સમર્પણભાવથી છલકાઈ ગયું.
Hindi
મેંગણી કે દરબાર માનસિંહજી કા રાફી રોગ ઔર ગોપાળાનંદ સ્વામી કી દિવ્ય ઔષધિ
गोंडल के परम हरिभक्त राजवी हठीसिंहजी के भाई राजा, मेंगणी के दरबार श्री मानसिंहजी बापू सद्गुरु गोपालानंद स्वामी के दिव्य सत्संग में आए और उनका अंतःकरण सत्संग के रंग में रंग गया। उन्होंने मदिरा, मांस, गांजा, अफीम आदि समस्त व्यसनों का सर्वथा त्याग कर दिया और कंठी तथा पंचवर्तमान धारण कर श्रीहरि के अनन्य आश्रित बन गए। इसके बाद वे नीति-नियमपूर्वक अपनी प्रजा का पुत्रवत पालन करने लगे।
समय बीतने पर प्रारब्ध कर्म के प्रभाव से दरबार मानसिंहजी बापू के पैर में ‘राफी’ नामक अत्यंत असाध्य रोग हो गया। उनकी पिंडली में सड़न होने लगी और गहरे घाव पड़ गए। राजवैद्य नित्य घावों को साफ करके देशी औषधियों से उपचार करते, किंतु घाव भरते नहीं थे और दरबार को दिन-रात असह्य पीड़ा सहनी पड़ती थी।
उसी समय गोंडल पधारे धर्मधुरंधर आचार्य श्री रघुवीरजी महाराज तथा सद्गुरु गोपालानंद स्वामी मानसिंहजी के विशेष आग्रह पर संत मंडल सहित मेंगणी पधारे। बापू ने अत्यधिक भाव से सभी का पूजन किया और पुष्पमालाएं पहनाईं। उस समय सद्गुरु गोपालानंद स्वामी को ज्ञात हुआ कि गांव के कुछ लोग ऐसी बातें फैला रहे हैं कि मानसिंहजी को सत्संग फलित नहीं हुआ, क्योंकि सत्संग ग्रहण करने के पश्चात ही उनके पैर में यह असाध्य रोग उत्पन्न हुआ है!
यह जानकर त्रिकालदर्शी समर्थ सद्गुरु गोपालानंद स्वामी ने मानसिंहजी को एकांत में बुलाकर कहा: “दरबार! आपने भगवान श्रीस्वामीनारायण का आश्रय ग्रहण किया, जिससे पूर्व के संचित पाप तो भस्म हो गए, किंतु शरीर का प्रारब्ध कर्म तो भोगना ही पड़ता है। आपके पैर में यह असह्य पीड़ा आपके पूर्वकृत एक पापकर्म का परिणाम है! स्मरण कीजिए, जब आप शिकार करने गए थे, तब झाड़ी से जान बचाकर भागते हुए एक खरगोश पर आपने गोली चलाई थी। वह गोली उसके पिछले पैर में लगी थी और वह खरगोश तड़प-तड़प कर वहीं मर गया था।”
बापू ने अत्यंत पश्चाताप करते हुए स्वीकार किया: “हां स्वामी! मुझे वह दुखद घटना भली-भांति याद है। उस निरपराध खरगोश को अत्यधिक पीड़ा हुई थी।”
तब स्वामीजी ने आशीर्वाद देते हुए कहा: “दरबार! हम इष्टदेव भगवान श्रीस्वामीनारायण का स्मरण करके आपको उपाय बताते हैं: आप पीपल की गांठों का चूर्ण बनाकर, गाय के ताजे गोबर में मिलाकर उसका लेप पैर पर तीन बार बांधें। इस दिव्य उपचार से राफी के घाव अवश्य भर जाएंगे और पैर पूर्णतया स्वस्थ हो जाएगा।”
मानसिंहजी ने स्वामी की आज्ञानुसार पीपल की गांठ और गोमय का लेप लगाकर पट्टी बांधी। कुछ ही दिनों में वह असाध्य राफी रोग जड़ से समाप्त हो गया और पैर पूर्ण स्वस्थ हो गया। इस कृपा को देखकर दरबार मानसिंहजी के हृदय में सद्गुरु गोपालानंद स्वामी के प्रति अनन्य गुरुभक्ति और दृढ़ निष्ठा स्थापित हो गई।
English
Darbar Mansinhji of Mengani Cured of Incurable Ulcer by Gopalanand Swami’s Divine Remedy
Darbar Shree Mansinhji Bapu, the chieftain of Mengani and kinsman of Gondal’s devoted ruler Hathisinhji, came into contact with the elevated spiritual presence of Sadguru Gopalanand Swami. Deeply inspired, his heart was drenched in devotional virtue. He renounced all vices, including alcohol, meat, hemp, and opium, donned the sacred kanthi necklace, embraced the five moral vows (vartman), and became an exclusive devotee of Bhagwan Swaminarayan. Thenceforth, he governed his subjects with paternal righteousness and tender care.
With the passage of time, an agonizing and incurable ulcerous disease known as ‘rafi’ afflicted Mansinhji’s leg due to past prarabdha karma. The calf began to suffer severe tissue rot and deep festering wounds. The royal physicians cleaned the ulcer daily and applied herbal ointments, yet the wounds refused to heal, causing the chieftain excruciating agony day and night.
Around that time, Acharya Shree Raghuvirji Maharaj and Sadguru Gopalanand Swami, who had arrived in Gondal, graciously visited Mengani with an assembly of sadhus upon Mansinhji’s earnest invitation. Bapu worshipped them with deep devotion and adorned them with fragrant flower garlands. At that juncture, Gopalanand Swami overheard that some village cynics were spreading whispers that satsang had brought misfortune to Mansinhji, pointing to his incurable ailment following his initiation.
Hearing this, the omniscient and spiritually realized Sadguru Gopalanand Swami called Mansinhji aside in private and explained, “Darbar! When you sought refuge in Bhagwan Swaminarayan, your vast storehouse of past sins (sanchita karma) was completely incinerated, but the bodily allotment of destined fruit (prarabdha karma) must inevitably be experienced. The excruciating pain in your leg is the direct consequence of a past act of violence! Recall the day you went hunting in the wilderness: an innocent hare darted out of the thicket to preserve its life, and you fired your musket at it. The bullet struck its hind leg, and the poor creature perished in agonizing torment on the spot.”
Expressing deep remorse, Mansinhji bowed and confessed, “Yes, Swami! I remember that tragic incident vividly. The innocent hare suffered immense pain.”
Gopalanand Swami then blessed him compassionately, “Darbar, invoking the holy name of Bhagwan Swaminarayan, we give you this divine remedy: pulverize the hard knots of the sacred pipal tree into fine powder, blend it thoroughly with fresh cow dung, and bind this poultice upon your leg three times. By this remedy, the festering rafi ulcers will heal completely, and your leg will be fully restored!”
Mansinhji dutifully applied the poultice of pipal knots and fresh cow dung as directed. Within a short period, the incurable rafi affliction completely cleared, and his leg was totally healed. Beholding this miraculous cure and divine grace, Darbar Mansinhji’s heart overflowed with profound reverence and lifelong devotion toward Sadguru Gopalanand Swami.