શ્રીહરિએ જસા ખાચરને અક્ષરધામમાં સદાય મુક્તાનંદ સ્વામી સંગાથે રહેવાનું વરદાન આપ્યું, અને ગોપાળાનંદ સ્વામીની પ્રેરણાથી સિદ્ધાનંદ મુનિએ બગડ સહિત ગામેગામ ભવ્ય મંદિરો રચાવ્યાં.
એક સમયે ગામ બગડથી બગીબાં વગેરે બહેનો વેલડાઓ જોડીને ગઢપુર પધાર્યાં હતાં. દરબારગઢમાં આવીને લાડુબા, જીવુબા તેમજ સાંખ્યયોગી બહેનોને પ્રેમપૂર્વક મળ્યાં. જ્યારે શ્રીહરિના દર્શન કરવા ગયાં ત્યારે શ્રીહરિ સ્વયં કુણી-કુણી લૂણીની ભાજી પોતાના હાથે આરોગી રહ્યા હતા. આ સાદગીભર્યું મનુષ્ય ચરિત્ર જોઈને બગીબાંને શ્રીહરિના પૂર્ણ પરબ્રહ્મપણા વિશે શંકા થઈ અને પરિપૂર્ણ નિષ્ઠા ન બેસી. તેથી બગીબાં તુરંત પોતાના ગામ બગડ પાછાં ફર્યાં. અંતર્યામી શ્રીહરિએ આ જાણી લીધું અને અનેક મુમુક્ષુઓને સત્સંગના રંગે રંગવા સારુ એક અદ્ભુત લીલા રચી.
થોડા સમય પછી શ્રીહરિની આજ્ઞાથી સંતો વિચરણમાં નીકળ્યા. સદ્ગુરુ મુક્તાનંદ સ્વામી પોતાના સંતમંડળ સાથે રાણપુર પંથકમાં વિચરણ કરતાં કરતાં બગડ ગામે દરબાર જસા ખાચરના દરબારગઢમાં પધાર્યા. ગામધણી દરબાર જસા ખાચર પૂર્વજન્મના સંસ્કારી મુમુક્ષુ હતા. તેમણે ધન અને સ્ત્રીના સાચા ત્યાગી, પરમ પવિત્ર સ્વામિનારાયણ સંતોને જોયા ત્યારે તેમના હૃદયમાં ઊંડો આદર જાગ્યો કે, ધર્મના નામે વ્યસન કરનારા કે પ્રજાને છેતરનારા વેષધારીઓ તો ઘણા જોયા, પરંતુ આ પ્રગલ્ભ તેજોમય સંતો કોઈ અદ્ભુત અલૌકિક વિભૂતિઓ છે! જસા ખાચરે મુક્તાનંદ સ્વામીને પોતાના દરબારમાં આદરપૂર્વક પધરાવી રામાયણની કથા સાંભળી. સ્વામીની ધીરગંભીર સાધુતા અને અમૃતવાણીથી જસા ખાચરના અંતરમાં શીતળતા વ્યાપી ગઈ. તેમણે શ્રીહરિનો પૂર્ણ નિશ્ચય કરી કંઠી અને પંચવર્તમાન ધારણ કર્યા.
જ્યારે મુક્તાનંદ સ્વામી ગઢપુર જવા રવાના થયા, ત્યારે જસા ખાચર પણ શ્રીહરિના દર્શનની તાલાવેલી સાથે સ્વામી સંગાથે ગઢપુર આવ્યા. દરબારગઢમાં શ્રીહરિની મનોહર દિવ્ય મૂર્તિના દર્શન થતાં જ જસા ખાચરનું હૈયું ગદ્ગદ થઈ ગયું અને તેઓ શ્રીચરણોમાં દંડવત ઢળી પડ્યા. શ્રીહરિએ વાત્સલ્યપૂર્વક તેમના મસ્તક પર હાથ મૂકી વરદાન આપ્યું: “દરબાર જસા ખાચર! તમને મુક્તાનંદ સ્વામી સાથે અતિ હેત છે અને એમની સાધુતા જોઈ તમે અમારા સ્વરૂપને ઓળખ્યું છે, માટે અમે રાજી થઈને વરદાન આપીએ છીએ કે અક્ષરધામમાં તમને સદાય મુક્તાનંદ સ્વામીની સાથે જ રાખીશું!”
જસા ખાચરે શ્રીહરિને બગડ પધારવા કાકલૂદી કરી. શ્રીહરિએ વચન આપ્યું: “જસા ખાચર! હાલ અમે વડતાલ જઈએ છીએ, પરંતુ વળતા રસ્તે અમે તમારે ઘેર અવશ્ય પધારીશું.” એમ કહી પોતાના ગળામાંથી બે હજારી ગલના હાર ઉતારી જસા ખાચરને પ્રસાદીરૂપે પહેરાવ્યા.
વડતાલથી પરત ફરતાં શ્રીહરિ સંતો-ભક્તો સાથે બગડ પધાર્યા. જસા ખાચર અને બગીબાંએ ભાવપૂર્વક સેવા-સરભરા કરી અને વિવિધ વાનગીઓનો થાળ ધરાવી સૌને તૃપ્ત કર્યા. વળતે દિવસે વિદાય વેળાએ નાજા જોગીયા માણકી ઘોડીને સજાવીને લાવ્યા. શ્રીહરિ માણકી પર અસવાર થયા અને જેવી ઘોડી આગળ વધી કે ફળીયામાં રહેલી જારની ખાણમાં માણકીનો પગ પડતાં અંદર ઊતરી ગઈ. પરંતુ શ્રીહરિ અને માણકી ક્ષણવારમાં હેમખેમ બહાર નીકળી સાબદા થઈ ચાલ્યા. જસા ખાચરના સત્સંગથી સમગ્ર બગડ ગામમાં સત્સંગની દિવ્ય સુવાસ ફેલાઈ ગઈ.
શ્રીજીમહારાજના સ્વધામ ગમન પછી, મુક્તાનંદ સ્વામીના શિષ્ય સદ્ગુરુ સિદ્ધાનંદ સ્વામીએ સદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીને પૂછ્યું: “હે સ્વામી! શ્રીજીમહારાજ કયા ઉપાયથી તત્કાળ અતિ પ્રસન્ન થાય? શાસ્ત્રમાં મંદિર નિર્માણનો મોટો મહિમા કહ્યો છે.” ગોપાળાનંદ સ્વામીએ આજ્ઞા કરી: “હે સિદ્ધાનંદ મુનિ! શ્રીજીને સર્વોપરી રાજી કરવા હોય તો નવાં શિખરબદ્ધ મંદિરો બંધાવો!”
ગોપાળાનંદ સ્વામીના આદેશથી સિદ્ધાનંદ સ્વામીએ બગડ, સારંગપુર, કારિયાણી, લાઠીદડ વગેરે ગામોમાં ભવ્ય મંદિરોનું નિર્માણ કરાવ્યું. બગડ ગામનું એ પ્રસાદીનું સાગ અને સાજડના મજબૂત લાકડાનું કલાત્મક મંદિર આજે પણ દર્શનીય છે. ગઢપુર ગોપીનાથજી મહારાજના થાળ અને સેવા-નિર્વાહ માટે દરબાર જસા ખાચરે બગડમાં ૩૦૦ વીઘા ફળદ્રુપ જમીન અર્પણ કરી હતી. આ જ બગડ ગામમાં પૂંજા ડોડિયાના વંશજ સુરસંગબાપુ અસવાર પણ એવા એકાંતિક ભક્ત હતા, જેમણે છપૈયા સુધી પગપાળા યાત્રા કરી હતી પરંતુ જીવનભર ક્યારેય મંદિરનું ધર્માદાનું અન્ન લીધું નહોતું અને કાયમ પોતાનું ભાથું સાથે રાખતા હતા.
Hindi
બગડ કે દરબાર જસા ખાચર કા સત્સંગ, મુક્તાનંદ સ્વામી કા સંગ ઔર સિદ્ધાનંદ સ્વામી કી મંદિર સેવા
एक समय ग्राम बगड़ से बगीबा आदि माताएं बैलगाड़ियां जोड़कर गढ़पुर पधारीं। दरबारगढ़ में आकर लाडुबा, जीवूबा तथा अन्य सांख्ययोगी बहनों से प्रेमपूर्वक मिलीं। जब वे श्रीहरि के दर्शन करने गईं, तब श्रीहरि स्वयं अपने कोमल हाथों से लूणी की भाजी (शाक) आरोग रहे थे। यह साधारण मनुष्य-चरित्र देखकर बगीबा के मन में श्रीहरि के पूर्ण परब्रह्म स्वरूप के प्रति संशय उत्पन्न हो गया और उनकी निष्ठा डगमगा गई। अतः बगीबा तुरंत अपने गांव बगड़ लौट गईं। अंतर्यामी श्रीहरि ने यह जानकर अनेक मुमुक्षु जीवों का कल्याण करने के उद्देश्य से एक अलौकिक लीला रची।
कुछ समय पश्चात श्रीहरि की आज्ञा से संत विचरण में निकले। सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी अपने संत मंडल के साथ राणपुर क्षेत्र में विचरण करते हुए बगड़ गांव में दरबार जसा खाचर के दरबार में पधारे। ग्रामपति दरबार जसा खाचर पूर्वजन्म के संस्कारी मुमुक्षु थे। उन्होंने जब काम-कंचन के त्यागी, परम पवित्र स्वामीनारायण संतों को देखा, तो उनके हृदय में अपार श्रद्धा उमड़ पड़ी कि, धर्म के नाम पर पाखंड करने वाले तो अनेक देखे, किंतु ये तेजस्वी संत कोई अद्वितीय भगवद्-स्वरूप हैं! जसा खाचर ने मुक्तानंद स्वामी को अपने दरबार में सत्कारपूर्वक ठहराया और रामायण की पावन कथा सुनी। स्वामी की धीर-गंभीर साधुता और अमृतवाणी से जसा खाचर का अंतःकरण शीतल हो गया। उन्होंने श्रीहरि का पूर्ण निश्चय कर कंठी और पंचवर्तमान धारण किए।
जब मुक्तानंद स्वामी गढ़पुर लौटने लगे, तब जसा खाचर भी श्रीहरि के दर्शन की तीव्र उत्कंठा से स्वामी के साथ गढ़पुर आए। दरबारगढ़ में श्रीहरि की मनमोहिनी दिव्य मूर्ति के दर्शन होते ही जसा खाचर भावविभोर होकर प्रभु के चरणों में दंडवत गिर पड़े। श्रीहरि ने वात्सल्यपूर्वक उनके मस्तक पर हाथ रखकर वरदान दिया: “दरबार जसा खाचर! आपका मुक्तानंद स्वामी के प्रति अनन्य स्नेह है और उनकी साधुता के माध्यम से आपने हमारे स्वरूप को पहचाना है, इसलिए हम अत्यंत प्रसन्न होकर आपको वरदान देते हैं कि अक्षरधाम में हम आपको सदा मुक्तानंद स्वामी के सानिध्य में ही रखेंगे!”
जसा खाचर ने श्रीहरि से बगड़ पधारने की भावभीनी विनती की। श्रीहरि ने वचन दिया: “जसा खाचर! अभी हम वडताल जा रहे हैं, किंतु लौटते समय हम आपके घर अवश्य पधारेंगे।” इतना कहकर प्रभु ने अपने गले से दो हजारी गेंदे के पुष्पहार उतारकर जसा खाचर को प्रसादी के रूप में पहनाए।
वडताल से लौटते हुए श्रीहरि संतों-भक्तों सहित बगड़ पधारे। जसा खाचर और बगीबा ने अत्यधिक श्रद्धा से सेवा-सत्कार किया और नाना प्रकार के व्यंजनों का थाल परोसकर सभी को तृप्त किया। अगले दिन विदाई के समय नाजा जोगिया ने मानकी घोड़ी को सजाकर प्रस्तुत किया। श्रीहरि मानकी पर सवार हुए और घोड़ी आगे बढ़ते ही आंगन में ज्वार के गहरे गड्ढे में उसका पैर पड़ने से नीचे उतर गई। किंतु श्रीहरि और मानकी पलक झपकते ही सकुशल बाहर निकल आए। जसा खाचर के सत्संग से समस्त बगड़ गांव में भक्ति की दिव्य गंगा बह निकली।
श्रीजी महाराज के स्वधाम गमन के पश्चात, मुक्तानंद स्वामी के शिष्य सद्गुरु सिद्धानंद स्वामी ने सद्गुरु गोपालानंद स्वामी से पूछा: “हे स्वामी! श्रीजी महाराज किस उपाय से तत्काल सर्वाधिक प्रसन्न होते हैं?” गोपालानंद स्वामी ने आज्ञा दी: “हे सिद्धानंद मुनि! यदि श्रीजी महाराज को परम प्रसन्न करना हो, तो नवीन भव्य मंदिरों का निर्माण करवाइए!”
गोपालानंद स्वामी के निर्देश से सिद्धानंद स्वामी ने बगड़, सारंगपुर, कारियाणी, लाठीदड़ आदि गांवों में सुंदर मंदिरों का निर्माण कराया। बगड़ गांव का वह सागवान की मजबूत लकड़ी से निर्मित प्रसादी का मंदिर आज भी दर्शन देता है। गढ़पुर के गोपीनाथजी महाराज के थाल और मंदिर के निर्वाह के लिए दरबार जसा खाचर ने ३०० बीघा उपजाऊ भूमि दान में दी थी। इसी बगड़ गांव में पूंजा डोडिया के वंशज सुरसंगबापू असवार जैसे अनन्य भक्त हुए, जिन्होंने छपैया धाम तक की पदयात्रा की, किंतु जीवनभर कभी मंदिर का धर्मादे का अन्न ग्रहण नहीं किया और सदा अपना भोजन साथ रखते थे।
English
Darbar Jasa Khachar’s Devotion in Bagad, Fellowship with Muktanand Swami, and Siddhanand Swami’s Temple Construction
Once, Bagiba and several women devotees from the village of Bagad harnessed bullock carriages and arrived in Gadhpur. Reaching the Darbargadh, they affectionately greeted Laduba, Jivuba, and other ascetic women devotees. When they approached for Shreehari’s divine darshan, Shreehari was seen casually eating tender luni greens (luni ni bhaji) with His own hands. Observing this ordinary human action, worldly doubts clouded Bagiba’s mind regarding Shreehari’s supreme divinity, and she returned to Bagad in disappointment. Omniscient Shreehari recognized this inner doubt and used it to orchestrate a divine plan for the spiritual awakening of many deserving souls.
Some time later, under Shreehari’s guidance, groups of saints set out for spiritual itinerancy. Sadguru Muktanand Swami, along with his group, toured the Ranpur region and arrived at the royal courtyard of Darbar Jasa Khachar in Bagad. The village chief, Darbar Jasa Khachar, was an elevated soul endowed with virtuous impressions from past lives. When he beheld these pure Swaminarayan ascetics, genuinely detached from wealth and women, deep reverence welled up within his heart. Recognizing that while many hypocritical mendicants roam under religion’s guise, these radiant ascetics were extraordinary divine personalities, Jasa Khachar invited Muktanand Swami to lodge at his palace and discourse on the sacred Ramayana. Muktanand Swami’s serene, profound saintliness and nectarine sermons brought immense peace to Jasa Khachar’s soul, inspiring him to surrender to Shreehari, receive initiation, and observe the moral vows (vartman).
When Muktanand Swami prepared to depart for Gadhpur, Jasa Khachar accompanied him, yearning for Shreehari’s darshan. The moment he set eyes upon Shreehari’s captivating divine form in Gadhpur, tears of ecstatic joy flowed from his eyes and he prostrated flat on the ground. Shreehari placed His compassionate hand upon his head and granted a divine boon: “Darbar Jasa Khachar! Because you harbor immense love for Muktanand Swami and have recognized Our divine reality through him, We joyfully bless you that in Akshardham, you shall reside eternally in Muktanand Swami’s divine fellowship!”
Jasa Khachar humbly pleaded with Shreehari to sanctify Bagad. Shreehari promised, “Jasa Khachar! We are currently en route to Vadtal, but on Our return journey, We shall certainly grace your residence.” Saying this, Shreehari removed two sanctified marigold garlands from His neck and adorned Jasa Khachar with them.
On His return from Vadtal, Shreehari sanctified Bagad along with His saints and devotees. Jasa Khachar and Bagiba hosted them with heartfelt devotion, serving exquisite culinary preparations. The next morning, as Shreehari mounted His mare Manki, she stepped into an underground grain pit (jar ni khan) in the courtyard, yet Shreehari and Manki emerged unharmed instantly. Following Jasa Khachar’s devotion, genuine spirituality flourished throughout Bagad.
Following Shreeji Maharaj’s departure to Akshardham, Muktanand Swami’s disciple Sadguru Siddhanand Swami enquired of Sadguru Gopalanand Swami, “O Swami! By what virtuous endeavour is Shreeji Maharaj pleased most expeditiously?” Gopalanand Swami instructed, “O Siddhanand Muni! If you wish to please Shreeji Maharaj supremely, build new sacred shikharbaddh temples!”
Under Gopalanand Swami’s divine guidance, Siddhanand Swami constructed consecrated temples in Bagad, Sarangpur, Kariyani, Lathidad, and other villages. The sanctified wooden temple in Bagad, crafted from resilient teakwood and saajad timber, stands gracefully even today. To support the sacred offerings (thal) and upkeep of Gopinathji Maharaj in Gadhpur, Darbar Jasa Khachar generously donated 300 bighas of fertile agricultural land in Bagad. Furthermore, Sursangbapu Asvar, a devout descendant of Punja Dodiya in Bagad, walked on foot all the way to Chhapaiya, yet maintained such spiritual integrity that he never consumed charitable temple food, always carrying his own sustenance.