પ્રેમબાઈબેનના માતા પિતા વરજાંગ જાળિયા ગામના વતની હતા, તેમના કુટુંબને સંતોના યોગથી શ્રીસ્વામિનારાયણ ભગવાનનો સત્સંગ થયો હતો.
Gujarati
તરકતળાવના પ્રેમબાઈબેન અને સંતોની સેવા
પ્રેમબાઈબેનના માતા પિતા વરજાંગ જાળિયા ગામના વતની હતા, તેમના કુટુંબને સંતોના યોગથી શ્રીસ્વામિનારાયણ ભગવાનનો સત્સંગ થયો હતો. એકવખત પ્રેમબાઈબેન નાના હતા ત્યારે શ્રીજીમહારાજ જાળીયા પધારેલા, એ વખતે રતનબેન બાબરિયાને ઘેર ઓસરીમાં એક નાની સાંગામાંચી પર મહારાજ બેઠા હતા મહારાજની થોડે દૂર ઓસરીમાં સર્વે ભક્ત બાઈઓ બેઠા હતા, મહારાજ તેઓને ધર્મ જ્ઞાન ભક્તિની વાતો કરતા હતા. તે સમયે એક મંકોડો શ્રીજીમહારાજના શરીર પર ચડ્યો, તે મકોડાને આશરે પાચેક વરહની બાળ ઉંમરના પ્રેમબેને પોતાના હાથ વડે શ્રીજીમહારાજના શરીરને અડીને દૂર કર્યો, આમ પ્રેમબેનને નાની ઉંમરે શ્રીજીમહારાજનો સ્પર્શ થયો! આ બાળકી મહારાજને અડી એટલે પાર્ષદોએ તે બાળકીને કહ્યું કે તમારાથી શ્રીજીમહારાજને ન અડાય, મહારાજ હસ્યા અને કહ્યું ‘કાંઈ વાંધો નહિ, એ તો નાનું બાળક છે,’
- શ્રીહરિચરિત્ર ચિંતામણી ભાગ ૧ વાત ૨૨૭
આમ પ્રેમબાઈબેનને નાની ઉંમરે શ્રીજીમહારાજના દિવ્ય સ્પર્શથી બીજબળ થયેલ, પ્રેમબાઈબેનના લગ્ન થતા તે અમરેલી જિલ્લાના તરકતળાવ ગામે રહેતા હતા. પ્રેમબાઇબેનના કુટુંબની સાધારણ સ્થિતિ હોવાથી તેઓ ગામમાં ખેતમજૂરી પણ કરવા જતા, રોજમજૂરી કરતા મળેલ કપાસમાંથી પોતે હાથે કાંતીને તે સૂતરનો વણાટ કરાવીને તેના વેજા (તાકા) ઘરમાં રાખી મુકતા. આ કાપડમાંથી સત્સંગ વિચરણમાં આવતા સંતોને ધોતિયા ઓઢાડતાં.
એક વખત મહાસમર્થ સદગુરુ મહાપુરૂષદાસ સ્વામી સંત મંડળ સાથે તરકતળાવ ગામે પધાર્યા, સંતોને પ્રેમબાઈબેનના કુટુંબે રસોઈ આપી, સંતોની પૂજા કરીને પ્રેમબાઈએ પોતાના હાથે કાંતીને વણાવેલ ધોતિયા સર્વે સંતોને ખુબ ભાવથી ઓઢાડ્યા. એ સમયે વચનસીદ્ધ સંત એવા સદગુરુ મહાપુરૂષદાસ સ્વામીએ ખુબ રાજી થઈને કહ્યું કે આ રીતે તમે સર્વે સંતોને ધોતિયા કાયમ ઓઢાડજો, હવેથી તમારી ગરીબાઈ તો ક્યાંય દૂર જતી રહેશે. આ રીતે સદગુરુ મહાપુરૂષદાસજી સ્વામીના એ આશીર્વાદના વચને પ્રેમબાઈબેનના કુટુંબનું કઠણ પ્રારબ્ધ બદલાઈ તુરંત જ ગયું! મહાપુરૂષદાસજી સ્વામીની આજ્ઞા મુજબ આજે પણ તેમનું કુટુંબ તેમના ગામે પધારતા સંતોને મૂર્તિમાન ધોતિયા ઓઢાડીને પૂજન કરે છે, હવે તો તેમનું કુટુંબ અમરેલી શહેરમાં વસે છે અને ખુબ સારો સત્સંગ રાખે છે.
સદગુરુ શ્રી નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ શ્રીભક્તચિંતામણીના પ્રકરણ ૧૧૩ની કડી ૬૦-૬૧ માં આ જાળીયા ગામના ભક્તો સાથે પ્રેમબાઇબેન સોનીને ચિંતવતા લખ્યું છે કે….
જન રુડા છે જાળીયામાંઇ, ઠક્કર હિરો ને નાથોભાઇ..! સાંગો કાથડ ને નાજોભાઇ, બાઇ રતનું બાબરીયા સુજાણ..!!
શા અમરશી ઠાર વશરામ, આહિર વાલો ગંગાદાસ નામ…! બાઇ જીવા સોની પૃેમબાઇ, જન એહાદિ જાળિયામાંઇ..!!
- શ્રીભકતચિંતામણીના મુકતોના ચિંતનમાંથી…!
🙇🏻♂️🙏
Hindi
तरकतळाव की प्रेमबाईबेन और संतों की सेवा
प्रेमबाईबेन के माता-पिता वरजांग जाळिया गाँव के निवासी थे। संतों के सत्संग-योग से उनके परिवार को भगवान श्रीस्वामिनारायण का सत्संग प्राप्त हुआ था। एक बार जब प्रेमबाईबेन बहुत छोटी थीं, तब श्रीजी महाराज जाळिया पधारे थे। उस समय रतनबेन बाबरिया के घर के ओसारे में एक छोटी साँगामांची (बाजोट/चौकी) पर महाराज विराजे थे। महाराज से थोड़ी दूरी पर ओसारे में सभी महिला भक्त बैठी थीं और महाराज उन्हें धर्म, ज्ञान और भक्ति की अमृतमयी बातें सुना रहे थे। उसी समय एक बड़ा मकोड़ा श्रीजी महाराज के श्रीअंग पर चढ़ गया। लगभग पाँच वर्ष की नन्हीं बालिका प्रेमबेन ने अपने हाथों से श्रीजी महाराज के श्रीअंग को स्पर्श कर उस मकोड़े को हटा दिया। इस प्रकार नन्हीं सी आयु में ही प्रेमबेन को श्रीजी महाराज के दिव्य स्पर्श का सौभाग्य प्राप्त हुआ! जब उस नन्हीं बालिका ने महाराज को छुआ, तो पार्षदों ने कहा कि तुम्हें श्रीजी महाराज को स्पर्श नहीं करना चाहिए। तब महाराज ने मंद-मंद मुस्कुराते हुए कहा, “कोई बात नहीं, यह तो अबोध नन्ही बच्ची है।”
- श्रीहरिचरित्र चिंतामणि भाग १, बात २२७
इस प्रकार बाल्यावस्था में ही श्रीजी महाराज के दिव्य स्पर्श से प्रेमबाईबेन के अंतःकरण में भक्ति का बीजबळ दृढ़ हो गया था। विवाह के पश्चात वे अमरेली जिले के तरकतळाव गाँव में रहने लगीं। प्रेमबाईबेन के परिवार की आर्थिक स्थिति अत्यंत साधारण थी, अतः वे गाँव में खेतों में मजदूरी करने भी जाती थीं। दैनिक मजदूरी से मिले कपास से वे स्वयं अपने हाथों से सूत काततीं और जुलाहे से उसका कपड़ा बुनवाकर उसके थान (ताके) घर में सहेजकर रखती थीं। जब भी त्यागी संत सत्संग विचरण करते हुए गाँव पधारते, तो वे इसी वस्त्र से संतों को धोती (ओढ़ने के वस्त्र) ओढ़ाकर सेवा करती थीं।
एक बार परम समर्थ सद्गुरु महापुरुषदासजी स्वामी संत मंडल के साथ तरकतळाव गाँव पधारे। प्रेमबाईबेन के परिवार ने संतों को श्रद्धापूर्वक भोजन (रसोई) कराया। संतों का विधिपूर्वक पूजन-अर्चन करके प्रेमबाई ने अपने हाथों से काते और बुने हुए वस्त्रों की धोतियाँ सभी संतों को बड़े भाव से ओढ़ाईं। उस समय वचनसिद्ध संत सद्गुरु महापुरुषदासजी स्वामी ने अत्यंत प्रसन्न होकर आशीर्वाद दिया, “इस प्रकार आप सदैव पधारने वाले सभी संतों को धोती ओढ़ाते रहना; अब से आपकी दरिद्रता बहुत दूर चली जाएगी।” सद्गुरु महापुरुषदासजी स्वामी के इस वरदान रूपी वचनों से प्रेमबाईबेन के परिवार का कठिन प्रारब्ध तत्काल बदल गया और उनके घर में सुख-समृद्धि का वास हो गया! महापुरुषदासजी स्वामी की आज्ञा के अनुसार आज भी उनका परिवार अपने गाँव-नगर में पधारने वाले संतों का उत्तम धोती ओढ़ाकर भावभरा पूजन करता है। अब उनका परिवार अमरेली शहर में रहता है और निष्ठापूर्वक सत्संग का पालन करता है।
सद्गुरु श्री निष्कुळानंद स्वामी ने ‘श्रीभक्तचिंतामणि’ के प्रकरण ११३ की कड़ी ६०-६१ में जाळिया गाँव के भक्तों के साथ प्रेमबाईबेन सोनी का स्मरण करते हुए लिखा है:
જન રુડા છે જાળીયામાંઇ, ઠક્કર હિરો ને નાથોભાઇ..! સાંગો કાથડ ને નાજોભાઇ, બાઇ રતનું બાબરીયા સુજાણ..!!
શા અમરશી ઠાર વશરામ, આહિર વાલો ગંગાદાસ નામ…! બાઇ જીવા સોની પૃેમબાઇ, જન એહાદિ જાળિયામાંઇ..!!
- श्रीभक्तचिंतामणि के मुक्तों के चिंतन से…!
🙏
English
Prembaiben of Tarkatalav and Devoted Service to the Saints
Prembaiben’s parents were natives of the village of Varjang Jaliya. Through their association with holy saints, their family had embraced the Satsang of Bhagwan Swaminarayan. Once, when Prembaiben was a young child, Shriji Maharaj visited Jaliya. Maharaj was seated on a small wooden cot (sangamanchi) in the veranda of devotee Ratanben Babariya’s home. A short distance away in the veranda, women devotees sat listening as Maharaj spoke to them about Dharma, spiritual knowledge (Gyan), and devotion (Bhakti). Just then, a large black ant crawled onto Shriji Maharaj’s divine body. Seeing this, five-year-old Premben reached forward, gently touched Maharaj’s body with her small hands, and brushed the insect away. Thus, at such a tender age, Premben was blessed with the divine physical touch (sparsh) of Shriji Maharaj! When the child touched Maharaj, the attendants (parshads) cautioned her, saying that she should not touch Shriji Maharaj. Maharaj smiled lovingly and said, “It is quite alright; she is merely an innocent child.”
- Shri Hari Charitra Chintamani, Part 1, Discourse 227
Through this divine touch of Shriji Maharaj in her childhood, the seeds of deep spiritual devotion (beej-bal) were firmly sown within Prembaiben’s heart. After her marriage, she lived in the village of Tarkatalav in Amreli district. Because her family was in modest and poor economic circumstances, she used to work as a farm laborer in the village fields. From the raw cotton she earned through her daily wages, she spun thread with her own hands, had it woven into bolts of cloth (taaka), and carefully preserved them at home. Whenever traveling saints (sant mandal) arrived on spiritual tours (vicharan), she lovingly offered sanctified dhotiyas (shawls/garments) to them.
Once, the supremely spiritually accomplished Sadguru Mahapurushdasji Swami arrived in Tarkatalav along with a group of saints. Prembaiben’s family reverently served a lovingly prepared meal (rasoi) to the saints. After performing their ceremonial worship (puja), Prembaiben offered the hand-spun, hand-woven dhotiyas to each saint with overwhelming devotion. Pleased by her selfless service and love, the वचनसिद्ध (spiritually empowered) Sadguru Mahapurushdasji Swami blessed them abundantly: “Continue offering dhotiyas to all visiting saints in this way always; from this day forth, your poverty shall vanish far away!” Through the prophetic blessings of Sadguru Mahapurushdasji Swami, the harsh destiny (praradbha) of Prembaiben’s family was instantly transformed! Honoring the command of Mahapurushdasji Swami, even today her descendants continue the sacred tradition of reverently welcoming visiting saints and offering them dhotiyas. Today, their family resides in the city of Amreli and leads an exemplary life in Satsang.
In ‘Shri Bhaktachintamani’, Chapter 113, Verses 60-61, Sadguru Shri Nishkulanand Swami commemorates Prembaiben Soni alongside the noble devotees of Jaliya:
“Jan ruda chhe Jaliyamaa’i, Thakkar Hiro ne Nathobhai..! Sango Kathad ne Najobhai, Bai Ratnu Babariya sujan..!!
Sha Amarshi Thaar Vashram, Aahir Valo Gangadas naam…! Bai Jiva Soni Prembai, Jan ehaadi Jaliyamaa’i..!!”
- From the Contemplation of Muktas in ‘Shri Bhaktachintamani’…
🙏