ઝીણાભાઇના ગામ પંચાળામાં મકનભાઈ ઠક્કર(કોટક-લોહાણા) નામે શ્રીહરિને વીશે અતિમહીમા વાળા પૃેમી હરિભક્ત હતા.
Gujarati
પંચાળાના મકન ઠક્કર અને શ્રીજી મહારાજનો રાસ
ઝીણાભાઇના ગામ પંચાળામાં મકનભાઈ ઠક્કર(કોટક-લોહાણા) નામે શ્રીહરિને વીશે અતિમહીમા વાળા પૃેમી હરિભક્ત હતા. પોતે આર્થિક રીતે ખુબ જ ગરીબ સ્થિતિમાં હતા, પરંતુ જયારે જયારે શ્રીજીમહારાજ કે સંતો પંચાળા પધારે ત્યારે ખુબ ભાવથી તન-મનથી સેવા કરતા. એક વખત શ્રીજીમહારાજ પંચાળા પધાર્યા હતા. એ વખતે પોતે તો હરખભર્યા દોડી દોડીને શ્રીહરિને સંતોની સેવામાં લાગી ગયા. કોઇ હરિભક્તે શ્રીહરિના ચરણે મોંઘા વસ્ત્રો ને રોકડા રુપીયા ભરેલો થાળ મુકયો તે શ્રીહરિએ એમને તેમની ગરીબ સ્થિતિ અને ફાટેલા વસ્ત્રો જોઈને નવા વસ્ત્રો આપ્યા, અને રોકડા રૂપિયાનો ખોબો ભરીને આપીને તેમનું દારિદ્ર દૂર કર્યુ હતું.
પછી આવ્યો દૂર્બળ એક દાસ, અકિંચન નહી વસ્ત્ર પાસ..! તેને આપ્યા અંબર કરાવી, વળી મૂઠડી મોરે ભરાવી..! કાપ્યું દારિદ્ર એમ જનનું, હતું દુખ જે બહુ દનનું..!
- ભકતચિંતામણી પ્રકરણ ૭૫ કડી ૧૭
જયારે શ્રીજીમહારાજે પંચાળામાં અવિસ્મરણિય અને અદભુત રાસોત્સવ કર્યો, ત્યારે આ ભકતરાજ મકન ઠક્કરે પોતાના ઘરેથી લાવીને મહારાજને ચરણે પૃેમથી ઝીણા ઘૂઘરા બાંધ્યા હતા. એ વખતે પંચાળની એ કઠણ ભોમમાં સંતો વચ્ચેઠેસ લઇને સર્વેશ્વર શ્રીહરિ સહુ સાથે રાસ રમતા હતા. આકાશમાં દેવતાઓ પણ એ મધુર ધ્વનિ સાંભળવા ને દિવ્ય દર્શન કરવા પધાર્યા હતા.
સદગુરુ બ્રહ્માનંદ સ્વામીએ તેથી ગાયું છે કે… છેલો ઠમકે માંડે પાવ ઠાવકા રે, વાજે ઘુઘરડીનો ઘેર..! કહી શોભા ન જાય પ્યારા કા’નની રે
ગરીબ સ્થિતિના મકનભાઈ ઠક્કરે પાંચાળમાં સર્વે સંતો ભક્તોની દેહથી સેવા કરીને અને રાસોત્સવ સમયે મહારાજના ચરણે ઘૂઘરા બાંધવાથી રાજીપો મેળવ્યો. સદગુરુ અદભૂતાનંદ સ્વામીએ પણ પોતાની વાતોમાં વાત નંબર ૧૬૨ મા લખ્યું છે કે આ દિવસે પંચાળા મા શ્રીહરિએ દિવ્ય રાસોત્સવ માં મોડે સુધી રાસ લીધો હતો ને એ વખતે બૃહમાનંદ સ્વામી, પૃેમાનંદ સ્વામી અને પૃજ્ઞાનંદ સ્વામી એ વગેરે એ ગરબીઓ ગવરાવી હતી. હાલ મકન ઠક્કરના વંશજો કાલસારી ગામે ( જિલ્લો જૂનાગઢ, તાલુકો વિસાવદર) વસ્યા છે. હાલમાં તેમના વંશજો વહેવારે ખુબ જ સુખી છે અને ખુબ સારો સત્સંગ રાખે છે.
સદગુરુ શ્રી નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ શ્રીભક્તચિંતામણિના પ્રકરણ ૧૧૩ ની કડી ૨૪ મા આ પંચાળાના મકન ઠક્કર ને ચિંતવતા લખ્યું છે કે… ઓઝો રાઘવ ગોપાળદાસ, ભજી હરિ તજી જગઆશ..! ઠક્કર ઉકો મકન જેરામ, એહાદિ તે પંચાળે ગામ..!!
- શ્રીભકતચિતામણિના મુકતોના ચિંતનમાં થી…
🙇🏻♂️🙏
Hindi
पंचाला के मकन ठक्कर और श्रीजी महाराज का रासोत्सव
दरबार झीणाभाई के पावन गाँव पंचाला में मकनभाई ठक्कर (कोटक-लोहाणा) नामक श्रीहरि के परम प्रेमी और महिमावान भक्त रहते थे। वे आर्थिक दृष्टि से अत्यंत निर्धन स्थिति में थे, परंतु जब भी श्रीजी महाराज अथवा संत पंचाला पधारते, वे अत्यंत भावपूर्वक तन-मन से उनकी सेवा में जुट जाते थे।
एक बार जब श्रीजी महाराज पंचाला पधारे, तब मकनभाई अत्यंत हर्षित होकर दौड़-दौड़कर श्रीहरि और संतों की सेवा करने लगे। उसी समय किसी संपन्न हरिभक्त ने श्रीहरि के पावन चरणों में बहुमूल्य वस्त्र और नकद रुपयों से भरा थाल भेंट स्वरूप अर्पित किया। अंतर्यामी श्रीहरि ने मकनभाई की दीन-हीन स्थिति और उनके फटे-पुराने वस्त्र देखकर उस भेंट में से उन्हें नए सुंदर वस्त्र प्रदान किए तथा अंजलि भर-भरकर (खोबा भरकर) रुपए व मुहरें देकर उनकी वर्षों पुरानी दरिद्रता का समूल नाश कर दिया।
सद्गुरु निष्कुलानंद स्वामी ने ‘श्रीभक्त चिंतामणि’ ग्रंथ के प्रकरण ७५ की १७वीं कड़ी में इस प्रसंग का सुंदर वर्णन किया है:
પછી આવ્યો દૂર્બળ એક દાસ, અકિંચન નહી વસ્ત્ર પાસ..!
તેને આપ્યા અંબર કરાવી, વળી મૂઠડી મોરે ભરાવી..!
કાપ્યું દારિદ્ર એમ જનનું, હતું દુખ જે બહુ દનનું..!
— ભક્તચિંતામણિ પ્રકરણ ૭૫, કડી ૧૭
जब श्रीजी महाराज ने पंचाला में अलौकिक और अविस्मरणीय दिव्य रासोत्सव रचाया, तब इन भक्तराज मकन ठक्कर ने अपने घर से लाकर बड़े प्रेम और श्रद्धा से महाराज के चरणारविंदों में नन्हें घुंघरू बाँधे थे। उस समय पंचाला की कठोर भूमि पर संतों के बीच अलबेली चाल और ठेस लेते हुए सर्वेश्वर श्रीहरि सभी संतों के साथ दिव्य रास खेल रहे थे। आकाश से देवतागण भी उस मधुर रुनझुन ध्वनि को सुनने और इस अलौकिक रास के दिव्य दर्शन करने के लिए विमानों में पधारे थे।
सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी ने इस अनुपम दृश्य का गान करते हुए गाया है:
છેલો ઠમકે માંડે પાવ ઠાવકા રે,
વાજે ઘુઘરડીનો ઘેર..!
કહી શોભા ન જાય પ્યારા કા’નની રે…
निर्धन स्थिति के भक्त मकनभाई ठक्कर ने पंचाला में सभी संतों और भक्तों की तन से सेवा करके तथा रासोत्सव के अवसर पर महाराज के श्रीचरणों में घुंघरू बाँधकर श्रीजी महाराज का अपार राजीपा प्राप्त किया।
सद्गुरु अद्भुतानंद स्वामी ने भी अपनी वार्ताओं में (वार्ता संख्या १६२) लिखा है कि इस दिन पंचाला में श्रीहरि ने दिव्य रासोत्सव में देर रात्रि तक रास खेला था, और उस समय सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी, सद्गुरु प्रेमानंद स्वामी तथा सद्गुरु प्रज्ञानंद स्वामी आदि संतों ने भक्तिरस से परिपूर्ण गरबियों का गान किया था।
वर्तमान में मकन ठक्कर के वंशज जूनागढ़ जिले के विसावदर तालुका स्थित कालसारी गाँव में निवास करते हैं। वर्तमान में उनके वंशज सांसारिक दृष्टि से अत्यंत सुखी-संपन्न हैं और दृढ़तापूर्वक उत्तम सत्संग का पालन करते हैं।
सद्गुरु निष्कुलानंद स्वामी ने ‘श्रीभक्त चिंतामणि’ ग्रंथ के प्रकरण ११३ की २४वीं कड़ी में पंचाला के इन भक्तराज मकन ठक्कर का स्मरण करते हुए लिखा है:
ઓઝો રાઘવ ગોપાળદાસ, ભજી હરિ તજી જગઆશ..!
ઠક્કર ઉકો મકન જેરામ, એહાદિ તે પંચાળે ગામ..!!
— શ્રીભક્તચિંતામણિના મુક્તોના ચિંતનમાંથી…
🙏
English
Makan Thakkar of Panchala and Shriji Maharaj’s Divine Raas
In the village of Panchala—the revered hometown of Darbar Jinabhai—lived a deeply devoted and loving disciple of Shri Hari named Makanbhai Thakkar (Kotak-Lohana). Financially, he was extremely impoverished; yet whenever Shriji Maharaj or the sadhus graced Panchala, he would serve them with boundless devotion and complete dedication of body and mind.
Once, when Shriji Maharaj arrived in Panchala, Makanbhai ran back and forth in boundless joy, serving Shri Hari and the sants tirelessly. Around that time, another affluent devotee presented an offering (thaal) filled with fine garments and cash at Shri Hari’s holy lotus feet. Observing Makanbhai’s destitute condition and his torn, ragged clothes, the compassionate Shri Hari gifted him fine new garments and bestowed double-handfuls of coins upon him, completely dispelling his prolonged poverty.
Sadguru Nishkulanand Swami beautifully captures this compassionate act in the Shri Bhaktachintamani (Chapter 75, Verse 17):
Pachhi aavyo durbala eka daasa, akinchana nahi vastra paasa..!
Tene aapya ambara karaavi, vali moothadi more bharaavi..!
Kaapyu daaridra ema jana nu, hatu dukha je bahu dana nu..!
— Bhaktachintamani, Chapter 75, Verse 17
When Shriji Maharaj orchestrated the mesmerizing and unforgettable divine Rasotsav in Panchala, this devout Bhaktaraj Makan Thakkar lovingly brought delicate little jingling bells (ghughra) from his home and tied them around Maharaj’s sacred feet. Upon the rugged grounds of Panchala, Sarveshwar Shri Hari danced the divine Raas amidst the circle of sants with rhythmic steps and graceful majesty. Even the celestial devas gathered in the skies, marveling at the divine spectacle and enchanted by the sweet celestial melody of those ankle bells.
Sadguru Brahmanand Swami celebrated this divine sight in his devotional poetry:
Chhelo thamke maande paava thaavkaa re,
Vaaje ghughardee no gher..!
Kahi shobha na jaaya pyaara Kaan ni re…
Despite his humble and impoverished circumstances, Makanbhai Thakkar earned the utmost divine pleasure (rajipo) of Shriji Maharaj through his selfless physical service to all sants and devotees, and by tying the bells around Maharaj’s lotus feet during the grand Rasotsav.
Sadguru Adbhutanand Swami has also noted in his Vato (Talk 162) that on this divine day in Panchala, Shri Hari danced the blissful Raas until late into the night, while Sadguru Brahmanand Swami, Sadguru Premanand Swami, Sadguru Prajnanand Swami, and other eminent sants sang soul-stirring kirtans and garbis.
Today, the descendants of Makan Thakkar reside in the village of Kalsari (Visavadar taluka, Junagadh district). At present, his descendants enjoy great worldly prosperity and remain firmly anchored in virtuous, devout Satsang.
Sadguru Nishkulanand Swami has commemorated Makan Thakkar of Panchala in the Shri Bhaktachintamani (Chapter 113, Verse 24):
Ozho Raghav Gopaldas, bhaji Hari taji jag-aash..!
Thakkar Uko Makan Jeram, ehaadi te Panchaale gaam..!!
— From the remembrance of the liberated souls in Shri Bhaktachintamani…
🙏