જામનગર ના રાજકવિ અને એકાંતિક ભકતરાજ શ્રી ભીમજીભાઇ રત્નું અને દેવીદાનભાઇ રત્નુ કાલાવડ રહેતા હતા.
Gujarati
કાલાવડના દેવીદાનભાઇ અને સંતોની કૃપા
જામનગર ના રાજકવિ અને એકાંતિક ભકતરાજ શ્રી ભીમજીભાઇ રત્નું અને દેવીદાનભાઇ રત્નુ કાલાવડ રહેતા હતા. ભીમજીભાઇ ને સદગુરુ દેવાનંદ સ્વામી તથા મોટા મોટા સંતો સાથે આત્મબુદ્ધિ નુ હેત હતું. સંવત ૧૯૫૬મા ભીમજીભાઇ રત્નુંને શ્રીહરિ અક્ષરધામમાં તેડી ગયા, આ સમયે કવિરત્ન માવદાનજીભાઇની ઉંમર આઠેક વરહની અને નાનાભાઇ ચતુરદાનજીની ઉંમર પાંચ વરહની જ હતી. આમ એકાએક જ આખાયે પરિવારની ભરણપોષણની જવાબદારી નાનાભાઇ દેવીદાનભાઇ ઉપર આવી પડી.
મોટાભાઇ એકાએક ધામમાં જતા રહેતા દેવીદાનજીભાઇને પરિવારની ભરણપોષણ ની જવાબદારી, છોકરાવ નાનાને રાજદરબારમાં દરરોજ જવા-આવવા વગેરે ની ચિંતા રહેવા લાગી. હજુ તો થોડો સમય વિત્યે પોતે પણ બીમાર પડ્યા. રાજના વૈદો પાસે ઘણીય દવા કરાવી પણ સારુ થયું નહી ને બીમારી વધતી ગઇ. એકદિવસ ખાટલે સુતા સુતા દેવીદાનભાઇ ને મનમાં થયું કે હવે આ શરીરનો કોઇ ભરોસો નથી એટલે મને સંતોના દર્શન થાય તો સારુ એમ વિચારીને ગામના હરિભક્ત પૃેમજીભાઇ સુતાર ને બોલાવીને કીધુ કે તમો મને સદગુરુ બાલમુંકુંદદાસ સ્વામીના દર્શન કરાવો.
એવા મા પૃેમજીભાઇને સમાચાર મળ્યા કે બાલમુકુંદ દાસ સ્વામી બાજુના ખંઢેરી ગામે પધાર્યા છે. પોતે તુરંત જ ગાડુ જોડીને સ્વામીને તેડવા ખંઢેરી ગામે ગયા ને સ્વામીને દંડવત પૃણામ કર્યા. સ્વામીને વિગતે વાત કરી ને દેવીદાનભાઇને દર્શન આપવા સારુ પોતાને ગામ કાલાવડ પધારવા વિનંતી કરી.
પૃેમજીભાઇ એ બાલમુકુંદ સ્વામીને દેવીદાનભાઇ ને શરીરે સારુ થઇ જાય એવી વિનંતી કરતા કહ્યુકે છોકરાવ હજુ નાના નાના છે અને મોટાભાઇ પણ ધામમાં જતા રહ્યા છે. અમારા કાલાવડ ગામના સત્સંગ મા પણ દેવીદાનભાઇ હોય તો સહુને કથાવાર્તા ને સંતોનો યોગ સહેજે રહે, માટે આપ કૃપા કરો તો એ સાજા થઇ જાય. સ્વામી કહે શ્રીહરિ સર્વકર્તાહર્તા છે પણ ભક્તોની અરજ તો એ હરકાળે સાંભળે છે. ચાલો અમો અત્યારે જ કાલાવડ આવીએ.
બાલમુકુંદ દાસ સ્વામી પૃેમજીભાઇ સુતાર સાથે ગાડામા બેસીને ખંઢેરી થી કાલાવડ મંદિરે પધાર્યા ને દેવીદાનભાઇની ઘરે સ્ત્રીઓ ન હોય એમ વ્યવસ્થા કરાવી દર્શન દેવા પધાર્યા. દેવીદાનભાઇને તો સ્વામીના દર્શન થતા જ આંખ્યો મા હરખના આંસુ આવી ગયા, શરીરની પીડા બધીજ ભૂલાય ગઇ.
સ્વામી એમના ખાટલા પાસે બેઠાને ખબર અંતર પુછયા ને બોલ્યા કે દેવીદાનભાઇ કાંય ચિંતા કરશો નહી, તમારા ઘરનો બધોય વ્યવહાર તો શ્રીજીમહારાજ સંભાળશે, છોકરાવ તો સત્સંગ મા છે એટલે એ સંતો-ભક્તોના યોગમાં કાયમ રહેશે, તમનેય શરીરે શ્રીહરિ સાવ સાજા કરી દેશે. આજથી ઘરના સહુ શ્રીહરિને સંભારીને દરરોજ દહ-દહ માળા વધારે કરજયો.
આમ કહીને સ્વામીએ જળનો લોટો મંગાવી એમા પોતાના હાથે પૃસાદીભૂત સાકર નંખાવી શ્રીહરિને ધરાવીને દેવીદાનભાઇને પાયું.
બાલમુકુંદદાસ સ્વામી એમને આશીર્વાદ આપીને સહુ સંતો સાથે મંદિરે આવ્યા ને શ્રીહરિને એકવીસ દંડવત કર્યા ને પૃારથના કરી કે ‘હે મહારાજ..! દેવીદાનભાઇનુ આયુષ્ય વધારી દેજો.’
સ્વામીની પૃાર્થનાથી દેવીદાનભાઇ ને શરીરે સારુ થયુને ત્યારપછી બીજા એકવીસ વરહ સુધી નિરોગીપણે સત્સંગ મા રહ્યા ને અખંડભજન કરતા થકા શ્રીહરિના અક્ષરધામમા સીધાવયા.
- સોરઠી સંતોમાંથી…
🙇🏻♂️🙏
Hindi
कालावाद के देवीदानभाई और संतों की कृपा
जामनगर के राजकवि तथा एकांतिक भक्तराज श्री भीमजीभाई रत्नू और उनके छोटे भाई देवीदानभाई रत्नू कालावाद में रहते थे। भीमजीभाई को सद्गुरु देवानंद स्वामी तथा अन्य वरिष्ठ संतवृंद के प्रति आत्मबुद्धि का अनन्य स्नेह था। संवत १९५६ में भीमजीभाई रत्नू को श्रीहरि अपने परम धाम अक्षरधाम में बुला ले गए। उस समय उनके बड़े पुत्र कविरत्न मावदानजी की आयु लगभग आठ वर्ष और छोटे पुत्र चतुरदानजी की आयु केवल पाँच वर्ष ही थी। इस प्रकार अचानक ही संपूर्ण परिवार के पालन-पोषण का सारा दायित्व छोटे भाई देवीदानभाई के कंधों पर आ पड़ा।
बड़े भाई के अकस्मात धामगमन के बाद देवीदानभाई परिवार के भरण-पोषण, बच्चों के छोटे होने, तथा प्रतिदिन राजदरबार में आने-जाने आदि की भारी चिंताओं से घिर गए। अभी कुछ ही समय बीता था कि वे स्वयं भी गंभीर रूप से बीमार पड़ गए। राजवैद्यों से अनेक औषधियाँ करवाईं, किंतु कोई लाभ नहीं हुआ और बीमारी निरंतर बढ़ती गई। एक दिन खाट पर पड़े-पड़े देवीदानभाई के मन में विचार आया कि अब इस नश्वर शरीर का कोई भरोसा नहीं है, इसलिए अंत समय से पूर्व यदि संतों के दर्शन हो जाएँ तो मेरा जीवन धन्य हो जाए। ऐसा विचार कर उन्होंने गाँव के निष्ठावान हरिभक्त प्रेमजीभाई सुथार को बुलवाया और उनसे निवेदन किया, “आप मुझे सद्गुरु बालमुकुंददास स्वामी के दर्शन करवा दीजिए।”
उसी समय प्रेमजीभाई को समाचार मिला कि सद्गुरु बालमुकुंददास स्वामी समीपस्थ खंढेरी गाँव में पधारे हैं। वे तुरंत बैलगाड़ी जोड़कर स्वामी को लिवाने खंढेरी पहुँचे और स्वामी के चरणों में साष्टांग दंडवत प्रणाम किए। उन्होंने देवीदानभाई की गंभीर स्थिति का सारा वृत्तांत सुनाया और उनसे कालावाद पधारकर देवीदानभाई को दर्शन देकर कृतार्थ करने की भावभीनी विनती की।
प्रेमजीभाई ने बालमुकुंददास स्वामी से देवीदानभाई के स्वस्थ होने की प्रार्थना करते हुए कहा, “महाराज! बच्चे अभी बहुत छोटे हैं और बड़े भाई पहले ही धाम सिधार चुके हैं। हमारे कालावाद गाँव के सत्संग में भी यदि देवीदानभाई रहें तो सभी को नित्य कथा-वार्ता और संतों का सुलभ समागम मिलता रहेगा। अतः आप कृपा करें ताकि वे स्वस्थ हो जाएँ।” स्वामी बोले, “श्रीहरि ही सर्वकर्ताहर्ता हैं, किंतु वे अपने अनन्य भक्तों की प्रार्थना सदा सुनते हैं। चलिए, हम अभी कालावाद चलते हैं।”
सद्गुरु बालमुकुंददास स्वामी, प्रेमजीभाई सुथार के साथ बैलगाड़ी में बैठकर खंढेरी से कालावाद मंदिर पधारे। संत मर्यादा के अनुरूप देवीदानभाई के कक्ष में समुचित व्यवस्था करवाकर स्वामी उन्हें दर्शन देने उनके घर पधारे। स्वामी के दर्शन होते ही देवीदानभाई के नेत्रों से हर्ष के अश्रु बह निकले और वे अपने शरीर की सारी पीड़ा तथा व्याधि भूल गए।
स्वामी उनकी खाट के पास बैठे, कुशलक्षेम पूछा और धीरज बंधाते हुए बोले, “देवीदानभाई! तनिक भी चिंता मत कीजिए। आपके घर का समस्त व्यवहार स्वयं श्रीजी महाराज संभालेंगे। बच्चे तो सत्संग में हैं, इसलिए वे सदैव संतों-भक्तों के संग में रहेंगे। श्रीहरि आपके शरीर को भी पूर्णतया स्वस्थ कर देंगे। आज से घर के सभी सदस्य श्रीहरि का स्मरण करते हुए प्रतिदिन दस-दस माला अधिक फेरा करें।”
ऐसा कहकर स्वामी ने एक लोटा जल मँगवाया, उसमें अपने करकमलों से प्रसादी की शर्करा (मिश्री) डाली, श्रीहरि को अर्पित कर उसे देवीदानभाई को चरणामृत रूप में पिलाया।
तत्पश्चात सद्गुरु बालमुकुंददास स्वामी उन्हें आशीर्वाद देकर सभी संतों सहित मंदिर पधारे। वहाँ उन्होंने श्रीहरि के सम्मुख इक्कीस दंडवत प्रणाम किए और भावपूर्वक प्रार्थना की, “हे महाराज! देवीदानभाई की आयु बढ़ा दीजिए।”
सद्गुरु स्वामी की करुण प्रार्थना से देवीदानभाई का स्वास्थ्य पूरी तरह ठीक हो गया। उसके पश्चात वे इक्कीस वर्षों तक पूर्णतः निरोगी रहकर सत्संग में रहे और अखंड भजन-स्मरण करते हुए अंतकाल में श्रीहरि के परम दिव्य अक्षरधाम को सिधारे।
- ‘सोरठी संतो’ से…
🙏
English
Devidanbhai of Kalavad and the Grace of Sants
In the town of Kalavad lived the royal poet (Rajkavi) of Jamnagar and ekantik devotee Shri Bhimjibhai Ratnu, along with his younger brother Devidanbhai Ratnu. Bhimjibhai held profound, heartfelt devotion and spiritual affinity (atmabuddhi) toward Sadguru Devanand Swami and the senior sants. In Samvat 1956, Shri Hari called Bhimjibhai Ratnu to His divine abode, Akshardham. At that time, his eldest son, Kaviratna Mavdanji, was merely eight years old, and the younger son, Chaturdanji, was only five years old. Thus, unexpectedly, the entire responsibility of sustaining and caring for the family fell upon the shoulders of the younger brother, Devidanbhai.
Following the sudden passing of his elder brother, Devidanbhai was overwhelmed with constant anxieties regarding the upkeep of the family, raising the young children, and attending to daily duties at the royal court. Before long, under the heavy strain, he fell critically ill. Various medicines were administered by the royal physicians (vaidyas), but to no avail; his illness only worsened by the day. One day, lying bedridden, Devidanbhai contemplated that this mortal frame could no longer be relied upon. He deeply yearned for the darshan of holy sants before his life came to an end. Thinking thus, he called upon a fellow devotee of the village, Premjibhai Suthar, and pleaded: “Please arrange for me to have the divine darshan of Sadguru Balamukunddas Swami.”
Just around that time, Premjibhai received word that Sadguru Balamukunddas Swami had arrived in the nearby village of Khandheri. He immediately harnessed his bullock cart, hurried to Khandheri, and offered devout prostrations (dandvat pranam) at Swami’s feet. He explained Devidanbhai’s critical state in detail and earnestly implored Swami to grace Kalavad with His holy presence to give darshan to Devidanbhai.
Praying for Devidanbhai’s recovery, Premjibhai pleaded, “Swami, the children are still very small, and his elder brother has already departed for Akshardham. Furthermore, if Devidanbhai remains present in our Kalavad Satsang, everyone effortlessly receives the divine association of sants and regular spiritual discourses. Please shower your divine grace so that he may be restored to health.” Swami replied, “Shri Hari is the supreme doer of all (sarva-karta-harta), yet He always hears the humble prayers of His devotees. Come, let us proceed to Kalavad immediately.”
Sadguru Balamukunddas Swami traveled by cart with Premjibhai Suthar from Khandheri to the Kalavad mandir. Ensuring appropriate privacy in adherence to monastic discipline (sadhu maryada), Swami visited Devidanbhai’s home to grant him darshan. The moment Devidanbhai beheld Swami, tears of supreme joy welled up in his eyes, and all physical torment vanished in an instant.
Swami sat affectionately beside his cot, enquired about his health, and comforted him: “Devidanbhai, worry about nothing. Shriji Maharaj Himself will take complete care of your household affairs. The children are already rooted in Satsang, so they will forever remain in the sanctifying company of sants and devotees. Shri Hari will restore your physical body to complete health. Starting today, let every member of the household remember Shri Hari and chant ten additional rosaries (malas) each day.”
Saying this, Swami asked for a small pot of water, dropped sanctified sugar (prasadi sakar) into it with his own holy hands, offered it to Shri Hari, and lovingly gave it to Devidanbhai to drink.
After bestowing his divine blessings, Sadguru Balamukunddas Swami returned to the mandir with the sants. There, he performed twenty-one prostrations (dandvat pranam) before the sacred murti of Shri Hari and prayed fervently: “O Maharaj! Please graciously extend Devidanbhai’s lifespan!”
Through the compassionate prayers and grace of Swami, Devidanbhai completely recovered from his illness. Thereafter, he lived for another twenty-one years in robust health, actively serving Satsang and continuously engaging in the remembrance and bhajan of the Lord, before peacefully departing for Shri Hari’s eternal Akshardham.
- From ‘Sorathi Santo’…
🙏