વડોદરા રાજ્યના સેનાપતિ મીર સાહેબની શ્રીહરિ પ્રત્યે અનન્ય નિષ્ઠા, ધારીના જેઠા ઠક્કરને વિરોધીઓથી રક્ષણ આપવું અને ગોપાળાનંદ સ્વામીના યોગે વડતાલ મંદિર પરથી પોટડી-કર કાયમી માફ કરાવવો.
વડોદરાના ગાયકવાડ રાજ્યના મુખ્ય સેનાપતિ મીર સાહેબ અત્યંત શૂરવીર અને રાજ્યના અગ્રણી અધિકારી હતા. ગુજરાત અને કાઠિયાવાડમાં લશ્કરી મુહિમ વખતે તેમનું અવારનવાર વિચરણ થતું હતું. પૂર્ણપુરુષોત્તમ શ્રીજીમહારાજનો પાવન સમાગમ થયા પછી તેમના હૃદયમાં શ્રીહરિ પ્રત્યે અતૂટ નિષ્ઠા બંધાઈ હતી. તેઓ ખુલ્લેઆમ સત્સંગનો પક્ષ રાખતા અને સત્સંગીઓને કોઈ રંજાડે તો તેમની રક્ષા કરતા.
ધારી ગામમાં જેઠો ઠક્કર નામે એક પ્રભાવશાળી અને નિર્ભય વેપારી રહેતા હતા. તેઓ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં જોડાતાં ગામના કેટલાક ઈર્ષ્યાળુ અને અસહિષ્ણુ લોકો તેમના વિરોધી બની ગયા. જ્યારે સેનાપતિ મીર સાહેબ લશ્કર સાથે ધારી મુકામે આવ્યા, ત્યારે વિરોધીઓએ જેઠા ઠક્કર સામે જૂઠી ફરિયાદો કરી મીર સાહેબના કાન ભંભેર્યા કે, “આ જેઠો ઠક્કર સ્વામિનારાયણનો પંથ સ્વીકારીને ધર્મભ્રષ્ટ થયો છે અને રાજ્યની અવગણના કરે છે!”
મીર સાહેબે જેઠા ઠક્કરને દરબારમાં બોલાવ્યા. જેઠા ઠક્કર નીડર ભાવે હાજર થયા અને પોતાનો પરિચય આપ્યો. મીર સાહેબે તેમને ઓળખીને કહ્યું, “તમે સ્વામિનારાયણના ભક્ત છો?” જેઠા ઠક્કરે ગર્વથી સ્વીકાર્યું. આ સાંભળતાં જ મીર સાહેબે ઊભા થઈ તેમને માન આપ્યું, પાન-સોપારી અર્પણ કર્યાં અને વિરોધીઓની હાજરીમાં કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી: “આ જેઠા ઠક્કર અમારા સાચા સત્સંગી ભાઈ છે! જો ભવિષ્યમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ તેમની સામે આંગળી પણ ચીંધશે તો રાજ્ય તરફથી કઠોર શિક્ષા કરવામાં આવશે!” વિરોધીઓ ક્ષોભ પામીને મોં વકાસીને ભાગી ગયા.
આ ઉપરાંત, જ્યારે વડોદરા રાજ્ય તરફથી વડતાલ મંદિરના માલસામાન અને સંતો-યાત્રાળુઓ પર ‘પોટડી વેરો’ (કર) લાદવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ મીર સાહેબને આ બાબતે જણાવ્યું. મીર સાહેબે મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ (દ્વિતીય) સમક્ષ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની પવિત્રતા, સદાચાર અને લોકકલ્યાણકારી પ્રવૃત્તિઓનો અદ્ભુત મહિમા રજૂ કર્યો. સેનાપતિ મીર સાહેબની અડગ ભલામણથી મહારાજાએ વડતાલ લક્ષ્મીનારાયણ દેવ મંદિર પરથી સર્વ પ્રકારના વેરા કાયમ માટે માફ કરવાનો રાજશાહી હુકમ જારી કર્યો! આમ, મુસ્લિમ હોવા છતાં મીર સાહેબે આજીવન સત્સંગનો સાચો પક્ષ જાળવી રાખ્યો.
- સત્સંગ ચરિત્રામૃત અને ગાયકવાડ દરબારના ઇતિહાસમાંથી…
Hindi
गायकवाड़ सेनापति मीर साहेब की सत्संग-निष्ठा, जेठा ठक्कर की रक्षा और वडताल मंदिर की करमुक्ति
वडोदरा के गायकवाड़ राज्य के प्रधान सेनापति मीर साहेब परम शूरवीर और प्रभावशाली शासक थे। श्रीजीमहाराज का पावन योग प्राप्त होने पर उनके हृदय में सत्संग के प्रति अटूट निष्ठा उत्पन्न हुई। वे राज्य के प्रभाव का उपयोग कर सदैव सत्संगियों की रक्षा करते थे।
धारी गांव के जेठा ठक्कर जब स्वामीनारायण संप्रदाय से जुड़े, तब स्थानीय विरोधियों ने सेनापति मीर साहेब के धारी पड़ाव के समय जेठा के विरुद्ध झूठी शिकायतें कीं। मीर साहेब ने जेठा ठक्कर को दरबार में बुलाया। जेठा ने निर्भीकता से स्वीकार किया कि वे स्वामीनारायण के आश्रित हैं। यह सुनते ही मीर साहेब ने उनका आदर-सत्कार किया, पान का बीड़ा भेंट किया और विरोधियों को कड़ी चेतावनी दी कि जेठा ठक्कर को प्रताड़ित करने वाले को कठोर दंड दिया जाएगा।
इसके अतिरिक्त, जब गायकवाड़ सरकार ने वडताल मंदिर की सामग्री पर चुंगी कर लगाया, तब सद्गुरु गोपालनंद स्वामी के परामर्श पर मीर साहेब ने महाराजा सयाजीराव गायकवाड़ के समक्ष संप्रदाय की शुचिता का निरूपण किया और वडताल मंदिर के लिए स्थायी कर-मुक्ति का राज्यादेश जारी करवाया।
English
Gaikwad Commander Mir Saheb: Steadfast Satsang Loyalty, Protection of Jetho Thakkar and Tax Exemption for Vadtal Mandir
Mir Saheb, the Commander-in-Chief of the Baroda Gaikwad state, was an illustrious warrior and prominent royal minister. After coming into contact with Bhagwan Swaminarayan, his heart was suffused with steadfast devotion toward Shreehari. Utilizing his royal stature, he openly championed the cause of Satsang and defended devotees against religious prejudice.
In the village of Dhari lived Jetho Thakkar, an influential and fearless merchant. When Jetho embraced the Swaminarayan faith, local miscreants grew envious. When Commander Mir Saheb encamped with his army at Dhari, these antagonists lodged false allegations, claiming Jetho had joined a new faith and disregarded royal decorum. Mir Saheb summoned Jetho to the royal court. Jetho arrived undaunted and proudly declared his unflinching refuge in Bhagwan Swaminarayan. Hearing this, Mir Saheb rose from his seat, honored Jetho with royal betel nut, and delivered a stern warning to the accusers: “Jetho Thakkar is our virtuous spiritual brother! If anyone harasses him in the slightest, the state will inflict severe punishment upon them!” The conspirators fled in humiliation.
Furthermore, when the Gaikwad administration levied transport taxes (‘potadi kar’) upon supplies entering Vadtal temple, Sadguru Gopalanand Swami brought the matter to Mir Saheb’s notice. Mir Saheb personally represented the case before Maharaja Sayajirao Gaikwad II, detailing the extraordinary moral sanctity and public benevolence of the Swaminarayan sampradaya. Convinced by the general’s passionate appeal, the Maharaja issued a royal charter granting permanent tax exemption to Vadtal Laxminarayan Dev temple. Thus, Mir Saheb demonstrated extraordinary loyalty to the holy fellowship throughout his life.