અમરેલી જિલ્લાના ગામ ધારીના સત્સંગી વણિક શેઠ રાઘવજી અને ધનજીએ ગામના કુસંગી વાણીયા હારે મગફળી વેચાતી રાખવાનું નક્કી કર્યું.
Gujarati
ધારીના કણબી પટેલ અને સત્સંગ પક્ષ
અમરેલી જિલ્લાના ગામ ધારીના સત્સંગી વણિક શેઠ રાઘવજી અને ધનજીએ ગામના કુસંગી વાણીયા હારે મગફળી વેચાતી રાખવાનું નક્કી કર્યું. દાણાપીઠ મા કાંટે તોળવામાં ભૂલ થઇ તે વહીવટદારે દંડ કર્યો. તે દંડ તરીકે જાહેર ઇજારાના હજાર હજાર રુપીયા ભરવાનો અમલ થયો. તેઓ કહે હાલ તો પૈસા નથી અમે ધીમે ધીમે હપતે હપતે પૈસા ભરીશું. વહીવટદાર કહે સરકારી દંડના પૈસા હપતે ન ભરાય, જ્યારે પુરા ભરશો ત્યારે જ આહીથી ઉઠવા મળશે. બેઉ ભાઇઓને વહીવટદારે બેસાડી રાખ્યા. ગામના મહાજન ને ખબર પડી એટલે એમણે મધ્યસ્થી કરી પણ સમાધાન થયું નહી તે કેસ કોર્ટ મા ગયો. એક ભાઇ ધનજી શેઠને દંડના રુપીયા હજાર ભરીને કોર્ટમાં જતા પહેલા ભરીને છોડાવ્યો. રાઘવજીશેઠ ને લઇ જતા હતા ત્યારે ગામલોકો ભેગા થયા ને રાઘવજી શેઠને કહ્યું કે તમે આ નવું સ્વામિનારાયણ નુ ટીલું કર્યું છે એ ભૂંહી નાખો ને કંઠી તોડી નાખો તો તમારા દંડના પૈસા ભરીને તમને પણ છોડાવી લઇએ..! ત્યારે રાઘવજીશેઠ કહે કે આ કંઠી ને તિલક-ચાંદલો તો મારા જીવને સાટે છે. એ આ દેહમાં હવે છેલ્લા શ્વાસ સુધી રહેશે. ભલેને આભ તૂટી પડે..!
પોલીસપટેલ એને લઇને જેલમાં લઇ ગયા. એ વખતે ગામલોકો હારે એક કણબી પટેલ હરિભક્ત ઉભા હતા એ એમના ઘરે ગયા ને એના મોટાભાઇને વાત કરી કે ભાઇ આપડે હાલ બે ભાયુ છઇ પણ જો આપડે ત્રણ ભાયુ હોત તો એનાય લગન પૃસંગ વગેરેનુ ખરચ થાત, એનો જમીન મિલકતમાં હોતન ત્રીજો ભાગ પડત ને…! એમ ત્રીજા ભાઇના ન્યાયે આપડે સત્સંગી રાઘવજી શેઠને આપડો ભાઇ જાણીને એને જેલમાંથી દંડ ભરીને છોડાવીએ.
બેઉ કણબી હરિભક્તોએ હજાર રુપીયા રોકડા ભરીને સત્સંગી એવા રાઘવજી શેઠ ને જેલમાંથી છોડાવ્યા ને વહીવટદાર પાહે રાઘવજી શેઠ સારું સત્સંગનો પક્ષ રાખીને એમનો મગફળીના ઇજારાનો ધંધો ફરી શરુ કરાવ્યો.
થોડે સમયે ગામમાં સંતો પધાર્યા હરિભક્તોએ આ કણબી ભાઇઓ એ સત્સંગીનો પક્ષ રાખ્યાની વાત એમને કરી. સંતો ગઢપુર ગયા તો શ્રીહરિને વાત કરી. શ્રીહરિ ઘણા રાજી થયા ને બોલ્યા કે જ્યારે સત્સંગીને આપત્કાળ આવે ને ખરે ટાણે પક્ષ રાખે એજ ખરા સતસંગી કહેવાય, એ કણબી હરિભકતો જ્યારે આવે ત્યારે અમને ઓળખાણ કરાવજો.
વરહ વિત્યે ધારીથી હરિભક્તોના સંઘમા એ કણબી હરિભક્ત ગઢપુર આવ્યા ને દરબારગઢમા શ્રીહરિ ના દર્શન કરવા ગયા ત્યારે સંતોએ એની ઓળખાણ શ્રીહરિ ને કરાવી તો શ્રીહરિ ઢોલીયેથી ઉભા થઇ ગયાને કણબી હરિભક્ત ને ભેટી પડ્યા અને પોતાના કંઠમાં પહેરેલો પૃસાદીનો હાર કાઢીને એમને પેરાવયો ને વાંહો થપથપાવીને એમના ઉપર ઘણા ઘણા પૃસન્ન થયા. શ્રીહરિ સર્વે સંતો ભક્તો પૃતયે તાળી વજાડીને બોલ્યા કે તમે મને જેલ માથી છોડાવ્યો છે કારણ કે અમારા સત્સંગી ને છોડાવ્યા છે. તમે પાકકા સત્સંગી છો.
સત્સંગ નો પક્ષ રાખયે અંતકાળે કણબી હરિભકતને શ્રીહરિ અક્ષરધામમા તેડી ગયા.
- શ્રીહરિચરિત્રચિંતામણીમાંથી…
🙇🏻♂️🙏
Hindi
धारी के कणबी पटेल और सत्संग पक्ष
अमरेली जिले के धारी गाँव के सत्संगी वणिक सेठ राघवजी और धनजी ने गाँव के एक कुसंगी व्यापारी के साथ मिलकर मूँगफली का व्यापार करने का निश्चय किया। दानापीठ (अनाज मंडी) में तौलते समय कुछ भूल हो गई, जिस पर सरकारी अधिकारी (वहीवाटदार) ने जुर्माना लगा दिया। दंड के रूप में सरकारी ठेके के एक-एक हज़ार रुपये भरने का आदेश हुआ। दोनों भाइयों ने निवेदन किया, “वर्तमान में हमारे पास इतने रुपये नहीं हैं, हम किस्तों में धीरे-धीरे यह दंड भर देंगे।” किंतु वहीवाटदार ने कहा, “सरकारी दंड किस्तों में नहीं भरा जा सकता; जब पूरा भुगतान करोगे तभी यहाँ से उठने दिया जाएगा।” वहीवाटदार ने दोनों भाइयों को बंदी बनाकर बैठाए रखा। गाँव के महाजन को जब यह ज्ञात हुआ, तो उन्होंने मध्यस्थता की, किंतु कोई समाधान न निकला और मामला न्यायालय तक पहुँच गया। एक भाई धनजी सेठ ने न्यायालय जाने से पूर्व अपने हिस्से के एक हज़ार रुपये भरकर स्वयं को छुड़ा लिया।
किंतु जब राघवजी सेठ को ले जाया जा रहा था, तब गाँव के लोग एकत्र हो गए और राघवजी सेठ से कहने लगे, “तुमने यह जो नया स्वामिनारायण का तिलक लगाया है, इसे पोंछ डालो और गले की कंठी तोड़ दो, तो हम तुम्हारे दंड के रुपये भरकर तुम्हें अभी छुड़ा लेते हैं!” तब राघवजी सेठ ने दृढ़तापूर्वक कहा, “यह कंठी और तिलक-चांदलो तो मेरे प्राणों के मोल हैं! यह इस देह में अंतिम श्वास तक रहेंगे, भले ही आकाश टूट पड़े!”
पुलिस पटेल उन्हें बंदी बनाकर जेल ले गया। उस समय गाँव वालों के बीच खड़े एक कणबी पटेल हरिभक्त यह सब देख रहे थे। वे तुरंत अपने घर गए और अपने बड़े भाई से बोले, “भाई! वर्तमान में हम दो भाई हैं, किंतु यदि हमारे तीन भाई होते, तो तीसरे भाई के विवाह आदि का खर्च भी होता और हमारी ज़मीन-जायदाद में उसका तीसरा हिस्सा भी बँटता! अतः तीसरे भाई के न्याय से, हम सत्संगी राघवजी सेठ को अपना भाई मानकर दंड की राशि भरकर उन्हें जेल से छुड़ा लाते हैं।”
दोनों कणबी हरिभक्त भाइयों ने तुरंत एक हज़ार रुपये नकद भरकर सत्संगी राघवजी सेठ को जेल से मुक्त कराया। इतना ही नहीं, वहीवाटदार के समक्ष सत्संग का दृढ़ पक्ष रखकर राघवजी सेठ का मूँगफली का व्यापार भी पुनः आरंभ कराया।
कुछ समय पश्चात जब संत धारी गाँव पधारे, तब हरिभक्तों ने इन कणबी भाइयों द्वारा सत्संगी का पक्ष रखने की यह बात संतों को बताई। जब संत गढ़पुर लौटे, तो उन्होंने श्रीहरि को सारा वृत्तांत सुनाया। यह सुनकर श्रीहरि अत्यंत प्रसन्न हुए और बोले, “जब किसी सत्संगी पर विपत्ति आए और जो संकट की घड़ी में उसका सच्चा पक्ष रखे, वही यथार्थ सत्संगी कहलाता है! वे कणबी हरिभक्त जब भी गढ़पुर आएँ, तो हमसे उनका परिचय अवश्य कराना।”
एक वर्ष बीतने पर जब धारी से हरिभक्तों का संघ गढ़पुर आया, तब वे कणबी हरिभक्त भी दरबारगढ़ में श्रीहरि के दर्शन करने पहुँचे। संतों ने श्रीहरि से उनका परिचय कराया। परिचय होते ही श्रीहरि तुरंत अपने ढोलिये से उठ खड़े हुए और बड़े प्रेम से उस कणबी हरिभक्त को हृदय से लगा लिया! श्रीहरि ने अपने कंठ का प्रसादी हार उतारकर उन्हें पहनाया और उनकी पीठ थपथपाते हुए उन पर अत्यंत प्रसन्नता व्यक्त की। श्रीहरि समस्त संत-हरिभक्तों के सम्मुख ताली बजाकर बोले, “तुमने साक्षात् मुझे जेल से छुड़ाया है; क्योंकि तुमने हमारे सत्संगी को छुड़ाया है! तुम अत्यंत पक्के और निष्ठावान सत्संगी हो!”
सत्संग का ऐसा अनन्य पक्ष रखने के फलस्वरूप अंतकाल में श्रीहरि स्वयं उस कणबी हरिभक्त को दिव्य विमान में बैठाकर अक्षरधाम ले गए।
- ‘श्रीहरिचरित्रचिंतामणि’ में से…
🙏
English
Kanbi Patel of Dhari and Satsang Paksh
In the village of Dhari in Amreli district, two merchant satsangi brothers, Sheth Raghavji and Dhanji, decided to purchase and trade groundnuts in partnership with a non-satsangi merchant from the village. During weighing at the grain market (danapith), a discrepancy occurred, and the government administrator (vahiwatdar) imposed a penalty. As a penalty for the public contract, each was ordered to pay a fine of one thousand rupees. The brothers pleaded, “We do not have the full sum right now; we shall pay gradually in installments.” However, the administrator refused, saying, “A government fine cannot be paid in installments. You will be permitted to leave only when you pay the entire amount.” He detained both brothers. When the village leaders (mahajan) learned of this, they intervened, but no compromise was reached and the matter escalated toward court. One brother, Dhanji Sheth, managed to pay his fine of one thousand rupees before going to court and was freed.
As Raghavji Sheth was being taken away, some villagers gathered around him and taunted, “Wipe away this new Swaminarayan tilak from your forehead and break your kanthi (sacred wooden neck beads); then we will pay your fine and free you right away!” Raghavji Sheth replied with unshakeable conviction, “This sacred kanthi and tilak-chandlo are dearer to me than my very life! They shall remain on this body until my very last breath, even if the heavens fall upon me!”
The police officer took him and placed him in prison. Standing among the villagers, a Kanbi Patel haribhakta witnessed this entire ordeal. Deeply moved, he immediately rushed home and said to his elder brother, “Brother, presently we are two brothers. But had we been three brothers, we would have borne expenses for his wedding and given him a one-third share of our land and property! In the same spirit of a third brother, let us embrace satsangi Raghavji Sheth as our own brother, pay the fine, and free him from jail.”
Without hesitation, the two Kanbi haribhakta brothers paid the one thousand rupees in cash and secured the release of satsangi Raghavji Sheth from prison. Furthermore, maintaining deep loyalty (paksh) for a fellow devotee before the administrator, they successfully helped Raghavji Sheth restart his groundnut trade.
After some time, sadhus visited Dhari village, and the devotees narrated the inspiring account of how these Kanbi brothers had stood firmly by a fellow devotee. When the sadhus returned to Gadhpur, they relayed the story to Shri Hari. Shri Hari was immensely pleased and proclaimed, “He who stands firmly by a fellow devotee in times of adversity and supports him at the crucial hour is a true satsangi! Whenever those Kanbi devotees visit Gadhpur, introduce them to Me.”
A year later, when the pilgrim congregation (sangh) from Dhari arrived in Gadhpur, that Kanbi devotee went to Darbargadh to have the divine darshan of Shri Hari. When the sadhus introduced him, Shri Hari immediately rose from His cot (dholiyo) and embraced the Kanbi devotee with overwhelming love. Shri Hari took off the sanctified (prasadi) garland from His own neck, placed it around the devotee, and patted his back, expressing immense divine joy. Shri Hari clapped His hands before the entire assembly of sants and devotees and announced, “You have freed Me from prison, because you freed Our devotee! You are indeed a staunch and genuine satsangi!”
Because of his unflinching loyalty and love for fellow satsangis (satsang paksh), when his final moments arrived, Shri Hari personally escorted that Kanbi haribhakta to Akshardham.
- From Shri Hari Charitra Chintamani…
🙏