સંવત ૧૮૮૦ માં શ્રીહરિ ગઢપુરમાં બીરાજતા હતા, ચૈત્ર-વૈશાખના ઉનાળાના દિવસોમાં શ્રીહરિ નિત્યનવા ઉત્સવો કરીને સંતો-ભકતોને દિવ્ય સુખ આપતા હતા.
Gujarati
દાદાખાચરનો કેરીઓનો મનોરથ અને શ્રીજી મહારાજ
સંવત ૧૮૮૦ માં શ્રીહરિ ગઢપુરમાં બીરાજતા હતા, ચૈત્ર-વૈશાખના ઉનાળાના દિવસોમાં શ્રીહરિ નિત્યનવા ઉત્સવો કરીને સંતો-ભકતોને દિવ્ય સુખ આપતા હતા. ભકતવત્સલ એવા શ્રીહરિએ એકદિવસે મુકતરાજ દાદાખાચરને બોલાવીને કહ્યુ કે “દાદાખાચર, હમણાં તો સંતો-ભકતોને નિત્યનવી રસોઇઓ મળે છે, પરંતું હાલ ઋતું કેરીઓની છે, તો જો કેરીઓ મળે તો સહું સંતોને રસ-રોટલી જમાડીએ.” આ સાલમાં રાધાવાડીએ આંબા બહું હજું મોર્યાં નહોતા, ને દરબારગઢમાં હજું શ્રીહરિના થાળ સારું પણ સાંખની કેરીઓ પણ આવતી નહોતી. શ્રીહરિનો સંતોને કેરીઓ જમાડવા નો ભાવ જોઇને આજ્ઞાપાલક એવા દાદાખાચરે શ્રીહરિને હાથ જોડીને કહ્યું જે “ભલે મહારાજ, હું સંતો ને જમાડવા સારું કેરીઓની વ્યવસ્થા કરું છું.” પુરાયે કાઠિયાવાડ પંથક માં હજુ કેરીઓ પાકી ન હતી એ શ્રીહરિ ખુદ જાણતા જ હતા, અને વડતાલ સદગુરુ બ્રહ્માનંદ સ્વામી ને કાગળ લખીને કેરીઓ મોકલવા આજ્ઞા કરી જ હતી. હાલ તો તેઓ પણ દાદાખાચર નો ભાવ જાણવા સારું મનુષ્ય ચરિત્ર કરતા હતા. બ્રહ્માનંદ સ્વામીએ તો શ્રીહરિ નો કાગળ મળતા જ પોતે પીપલગ જઇને હરિભકતો પાસે જરુરી કેરીની વ્યવસ્થા કરીને વીસ જેટલા ગાડાઓ ભરાવી દીધા અને ગઢપુર તરફ રવાના કર્યા.
આ બાજું દાદાખાચર તો શ્રીહરિની આજ્ઞા થતા જ તુરંતજ કારભારી હરજી ઠકકર પાસે ગયા અને વાત કરી જે ‘ ભલે જે કાંય દામ બેસે, પરંતું સંતોને જમાડવા સારું પોતે જ જઇને કેરીઓની ખરીદી કરી આવો. સોરઠ કે ગીર જાઓ પરંતું ગમે ત્યાંથી કેરી લાવીને આપણી વખાર માં એક-બે દિવસ માં કેરીઓ આવે એમ વ્યવસ્થા કરો.” આમ દાદાખાચર ની વાત સુંણતા જ હરજી ઠકકર પોતે જ જવા તૈયાર થયા. હરજી ઠકકર ગઢપુર બહાર જતા પહેલા શ્રીહરિના દર્શને આવ્યા એટલે પ્રભું એ પુછ્યું કે કેમ કારભારી, તૈયાર થઇને ક્યા ચાલ્યા? કાંઇ પરગામ જાવાનું છે કે? ત્યારે હરજી ઠકકર કહે કે “મહારાજ, દાદાખાચર નું કહેવું છે કે ગમે ત્યાંથી કેરીઓ લઇ આવો, ને આપણી વાડીએ હજું આંબાં મોર્યા નથી તો આજું બાજું ના ગામડાઓમાં તપાસ કરીશું નહીતર સોરઠ કે ગીરમાં જાઇશું ને કેરીઓ લાવીશું.” ત્યારે શ્રીહરિ હસ્યા ને કહે કે “કારભારી, કશેય જવાની જરુર નથી, કેરીઓના ગાડાઓ તો હાલ્યા આવે છે. દાદાખાચર પુછે તો કહેજો, અમે ના પાડી એટલે તમે ગયા નથી.” હરજી ઠકકર તો મનમાં મુંજાયા ને થયું કે દાદાખાચર કેરીઓ લાવવાનું કહે છે ને મહારાજ કહે છે કે કેરીઓ આવે છે. આમા શું કરવું? દાદાખાચર ખિજાશે પણ હવે શ્રીજીમહારાજ કહે છે તો એ સાચું, આમ વિચારતા હતા ત્યાં જ દાદાખાચર આવ્યા ને પુછયું કારભારી તમે ગયા નથી? એટલે શ્રીહરિ બોલ્યા કે “દાદા ખાચર, કેરી ઓ લેવા જવાની કાંય જરુર નથી, કેરીઓ ના ગાડા તો ચાલ્યા આવે છે.”
બીજેદિવસે સવાર થયું ત્યાંતો વડતાલ થી બ્રહ્માનંદ સ્વામીએ મોકલાવેલા તમામ કેરીઓના ગાડા પહોંચી ગયા, એક એક ગાડામાં ત્રીસ ત્રીસ મણ કેરી ઓ આવી હતી. શ્રીહરિએ બધીય એક ઓરડામાં ઉતરાવી. પોતે આઠ-દસ કેરીઓ હાથમાં લઇને બ્રહ્મચારીની ને આપીને ધોઇને સુધારી ને શ્રીવાસુદેવનારાયણ દેવને ધરાવી ને પોતે જમ્યા અને સહું ને પ્રસાદી આપી. ધર્મકુળની બાઇઓને દશ દશ શેર કેરી અપાવી, સર્વ સંતો ભકતોને શ્રીહરિએ પોતાના હાથે જ એક એક કેરી પ્રસાદી તરીકે આપી. બીજાદિવસે રસ-રોટલીની રસોઇ કરાવીને સર્વ સંતો-પાર્ષદોને પંકિતએ બેસાડીને રસ-રોટલી, સાકર, ઘી વગેરે પીરસી પીરસીને શ્રીહરિએ સહુ ને જમાડયા. હરજી ઠકકર તો શ્રીહરિની આ લીલા જોઇને ઉંડા વિચાર માં પડી ગયા, મનમાં થયું કે દાદાખાચર પ્રત્યે શ્રીહરિ ની અતિ વત્સલતાના દર્શન થતા હતા. જે દિવસ થી એભલબાપુંએ દાદાખાચરનું કાંડું શ્રીહરિને સોંપ્યું છે એ દિવસથી શ્રીહરિ પળે પળે એમની અખંડ સંભાળ રાખે છે.
- વિશ્વાસું ભકતદાદાખાચર ના જીવન પ્રસંગોમાંથી…
🙇🏻♂️🙏
Hindi
दादा खाचर का आम का मनोरथ और श्रीजी महाराज
संवत १८૮૦ में श्रीहरि गढ़पुर में विराजमान थे। चैत्र-वैशाख के ग्रीष्मकालीन दिनों में श्रीहरि नित्य नए उत्सव रचाकर संतों और भक्तों को दिव्य सुख प्रदान करते थे। एक दिन भक्तवत्सल श्रीहरि ने मुक्तराज दादा खाचर को बुलाकर कहा, “दादा खाचर! आजकल संतों और भक्तों को नित्य नई-नई रसोइयाँ मिल रही हैं, परंतु वर्तमान में आम का मौसम है। यदि आम मिल जाएँ, तो सभी संतों को आमरस और रोटी (रस-रोटली) का भोजन कराएं।” उस वर्ष राधावाड़ी के आम के पेड़ों पर अधिक बौर (मंजर) नहीं आए थे, और दरबारगढ़ में श्रीहरि के थाल के लिए भी अभी पेड़ के पके आम नहीं आ रहे थे। संतों को आम खिलाने की श्रीहरि की हार्दिक इच्छा जानकर आज्ञापालक दादा खाचर ने हाथ जोड़कर कहा, “जैसी आपकी आज्ञा महाराज! मैं संतों को भोजन कराने के लिए आमों की व्यवस्था करता हूँ।”
समस्त काठियावाड़ क्षेत्र में अभी आम पके नहीं थे, यह बात श्रीहरि भली-भाँति जानते थे; और उन्होंने पहले ही वड़ताल में सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी को पत्र लिखकर आम भेजने की आज्ञा दे रखी थी। यहाँ तो वे केवल दादा खाचर के अनन्य भाव को जानने के लिए यह मनुष्य लीला कर रहे थे।
श्रीहरि का पत्र मिलते ही ब्रह्मानंद स्वामी तुरंत पीपलग पहुँचे, हरिभक्तों से मिलकर आवश्यक आमों का प्रबंध किया और लगभग बीस बैलगाड़ियाँ भरकर गढ़पुर की ओर रवाना कर दीं।
इधर, श्रीहरि की आज्ञा पाते ही दादा खाचर तुरंत अपने कारभारी हरजी ठक्कर के पास पहुँचे और बोले, “चाहे जितना भी व्यय हो, परंतु संतों को भोजन कराने हेतु आप स्वयं जाकर आम खरीद लाएं। सोरठ जाएं या गीर, पर कहीं से भी आम लाकर हमारे भंडार में एक-दो दिन के भीतर आम पहुँच जाएं, ऐसी व्यवस्था करें।” दादा खाचर की बात सुनकर हरजी ठक्कर तुरंत जाने के लिए तैयार हो गए।
गढ़पुर से प्रस्थान करने से पूर्व हरजी ठक्कर श्रीहरि के दर्शन करने आए। प्रभु ने पूछा, “क्यों कारभारी, तैयार होकर कहाँ चल दिए? क्या किसी अन्य गाँव जाना है?” तब हरजी ठक्कर ने कहा, “महाराज! दादा खाचर का आदेश है कि कहीं से भी आम लेकर आओ। हमारी वाड़ी में अभी आमों पर बौर नहीं आए हैं, इसलिए आसपास के गाँवों में खोज करेंगे; नहीं तो सोरठ या गीर जाकर आम लाएँगे।” तब श्रीहरि मुस्कुराकर बोले, “कारभारी! कहीं जाने की आवश्यकता नहीं है, आमों से भरी गाड़ियाँ तो चली आ रही हैं। यदि दादा खाचर पूछें, तो कह देना कि हमने मना किया था, इसलिए आप नहीं गए।”
हरजी ठक्कर मन में असमंजस में पड़ गए कि दादा खाचर आम लाने को कह रहे हैं और महाराज कह रहे हैं कि आम आ रहे हैं, अब क्या किया जाए? दादा खाचर अप्रसन्न होंगे, परंतु जब श्रीजी महाराज कह रहे हैं तो वही सत्य होगा। वे अभी यह सोच ही रहे थे कि दादा खाचर आ पहुँचे और पूछा, “कारभारी, आप अभी तक गए नहीं?” तब श्रीहरि बोले, “दादा खाचर! आम लेने जाने की कोई आवश्यकता नहीं है, आमों की गाड़ियाँ तो आ ही रही हैं।”
अगले दिन प्रातःकाल होते ही वड़ताल से ब्रह्मानंद स्वामी द्वारा भेजी गईं आमों की सभी गाड़ियाँ पहुँच गईं! प्रत्येक गाड़ी में तीस-तीस मन आम भरे हुए थे। श्रीहरि ने सभी आम एक कक्ष में उतरवाए। स्वयं अपने हाथों में आठ-दस आम लेकर ब्रह्मचारी को दिए और उन्हें धुलवाकर व कटवाकर श्री वासुदेवनारायण देव को थाल अर्पित किया। तत्पश्चात स्वयं आरोगकर सभी को प्रसादी दी। धर्मकुल की महिलाओं को दस-दस सेर आम भिजवाए। समस्त संतों और भक्तों को श्रीहरि ने अपने कर-कमलों से एक-एक प्रसादी का आम प्रदान किया। दूसरे दिन रस-रोटली की रसोई तैयार कराई गई और सभी संतों-पार्षदों को पंक्ति में बैठाकर श्रीहरि ने स्वयं रस-रोटली, शर्करा और घी परोस-परोसकर सभी को तृप्त किया।
हरजी ठक्कर श्रीहरि की इस अद्भुत लीला को देखकर गहरे विचार में पड़ गए। उनके मन में भाव आया कि दादा खाचर के प्रति श्रीहरि का कितना अगाध वात्सल्य है! जिस दिन से एभल बापू ने दादा खाचर की कलाई श्रीहरि के हाथों में सौंपी थी, उस दिन से श्रीहरि प्रतिपल उनकी अखंड संभाल रख रहे हैं।
- विश्वासी भक्त दादा खाचर के जीवन प्रसंगों से…
🙏
English
Dada Khachar’s Wish for Mangoes and Shriji Maharaj
In Samvat 1880, Shri Hari was residing in Gadhpur. During the summer months of Chaitra and Vaishakh, Shri Hari celebrated ever-new festivals, bestowing divine bliss upon the sadhus and devotees. One day, Bhaktavatsal (lover of His devotees) Shri Hari called Muktaraj Dada Khachar and said, “Dada Khachar, these days the sadhus and devotees are enjoying exquisite feasts daily, but this is the season of mangoes. If mangoes can be arranged, let us feed all the sadhus ras-rotli (mango pulp with fresh rotlis).” That year, the mango trees in Radhavadi had not blossomed much, and naturally ripened mangoes had not yet started arriving at the Darbargadh even for Shri Hari’s personal thal. Perceiving Shri Hari’s divine wish to serve mangoes to the sadhus, the obedient Dada Khachar folded his hands and submitted, “As You wish, Maharaj. I shall make arrangements for mangoes to feed the sadhus.”
Shri Hari was well aware that mangoes had not yet ripened anywhere in the entire Kathiyawad region, and He had already written a letter to Sadguru Brahmanand Swami in Vadtal instructing him to dispatch mangoes. At that moment, Shri Hari was merely enacting a human divine pastime (manushya charitra) to experience Dada Khachar’s deep devotion.
As soon as Brahmanand Swami received Shri Hari’s letter, he immediately went to Piplag, arranged the required mangoes from the devotees, loaded about twenty bullock carts, and dispatched them towards Gadhpur.
Meanwhile, having received Shri Hari’s wish, Dada Khachar went straight to his estate manager (karbhari), Harji Thakkar, and instructed: “Spare no expense, but go in person and purchase mangoes to feast the sadhus. Go to Sorath or Gir, but bring mangoes from wherever possible and arrange for them to arrive in our storehouse within a day or two.” Hearing Dada Khachar’s earnest request, Harji Thakkar got ready to depart immediately.
Before leaving Gadhpur, Harji Thakkar came to have darshan of Shri Hari. The Lord asked, “Well Karbhari, all dressed up and ready to go where? Are you traveling to another village?” Harji Thakkar replied, “Maharaj, Dada Khachar has instructed me to procure mangoes from wherever they can be found. The mango trees in our orchard haven’t blossomed yet, so we will search surrounding villages; if not found there, we will travel to Sorath or Gir to fetch them.” Shri Hari smiled and said, “Karbhari, there is no need to go anywhere; cartloads of mangoes are already on their way. If Dada Khachar asks, tell him that We forbade you, and that is why you did not go.”
Harji Thakkar was utterly perplexed: Dada Khachar was asking him to fetch mangoes, while Maharaj was saying that carts of mangoes were already arriving. What should he do? Dada Khachar might be displeased, yet whatever Shriji Maharaj says must be the absolute truth. As he was pondering this dilemma, Dada Khachar arrived and inquired, “Karbhari, haven’t you left yet?” At that moment, Shri Hari spoke up, “Dada Khachar, there is no need to go anywhere to fetch mangoes; cartloads of mangoes are already approaching.”
The very next morning, all the carts of mangoes dispatched by Brahmanand Swami from Vadtal arrived! Each cart was laden with thirty manns of luscious mangoes. Shri Hari had all of them unloaded into a storeroom. Taking eight to ten mangoes in His hands, He handed them to the Brahmachari to wash and slice, offered them to Shri Vasudevnarayan Dev, partook of them, and distributed sanctified prasadi to all. He sent ten shers of mangoes to each of the women of Dharmakul. Shri Hari personally handed one sanctified mango to every sadhu and devotee with His own holy hands. The next day, a grand feast of ras-rotli was prepared; seating all the sadhus and parshads in rows, Shri Hari personally served ras-rotli, sugar, and pure ghee, affectionately feeding everyone to their heart’s content.
Witnessing this divine lila of Shri Hari, Harji Thakkar was plunged into deep reflection. He realized how profound Shri Hari’s boundless love was for Dada Khachar. From the day Ebhal Bapu placed Dada Khachar’s wrist in Shri Hari’s hands, Shri Hari has watched over and protected him unconditionally at every single moment.
- From the life episodes of the devoted disciple Dada Khachar…
🙏