એકસમયે શ્રીહરિ સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી સાથે ગૂંદાળાથી નીસરી ને જેતપુર પધાર્યા. ગામમાં ખબર પડતા જ શ્રીહરિને વિશે અતિ હેતવાળા એવા વામન ભટ્ટ, અજરામર, જીવણભાઇ, જેરામભાઇ વગેરે સહું સન્મુખ આવ્યા.
Gujarati
જેતપુરના ઉનડ ખાચર અને શ્રીજી મહારાજ
એકસમયે શ્રીહરિ સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી સાથે ગૂંદાળાથી નીસરી ને જેતપુર પધાર્યા. ગામમાં ખબર પડતા જ શ્રીહરિને વિશે અતિ હેતવાળા એવા વામન ભટ્ટ, અજરામર, જીવણભાઇ, જેરામભાઇ વગેરે સહું સન્મુખ આવ્યા અને દંડવત પ્રણામ કરીને અતિ રાજી થયા. શ્રીહરિ ગુરુદેવ રામાનંદ સ્વામી જ્યારે જ્યારે જેતપુર પધારતા ત્યારે ભાદર નદીમાં નહાવા પધારતા હતા, જે જગ્યા એ આવ્યા અને સહું સ્વામી ને યાદ કરીને નાહ્યા. શ્રીહરિ સોનેરી વસ્ત્રો પહેરીને ભાદર ના કાંઠે એક મોટી પત્થરની શીલા હતી એના ઉપર વિરાજમાન થયા. જેતપુરના શ્રીહરિ ને વિશે અતિ પ્રેમી એવા હરિભકતો ફુલના હાર, તોરા ને બાજુબંધ વગેરે લાવ્યા હતા એ શ્રીહરિને ધરાવ્યા. શ્રીહરિને મેવાનો થાળ ધરાવ્યો, જે શ્રીહરિ જમ્યા અને સહુને પોશ ભરીને પ્રસાદ આપ્યો. એ સમયે જેતપુરના રાજા અને કાઠી જ્ઞાતિમાં શિરોમણિ હરિભકત એવા દરબાર ઉનડ ખાચર શ્રીહરિના દર્શને આવ્યા જેઓ મુળુંવાળા ના માસીયાઇ ભાઇ થતા હતા, તેમને સમાચાર મોકલ્યા એટલે તેઓ પણ પોતાના પરિવાર સાથે શ્રીહરિ ના દર્શને તુંરત જ પધાર્યા. શ્રીહરિના ચરણે શ્રીફળનો થાળ મુકીને પોતે અતિ નિર્માનીપણે પ્રાર્થના કરવા લાગ્યા કે “He પ્રભો, અમે તો અધમ અને અતિ પાપી છીએ, આપતો અધમ ઉદ્ધારણ છોવ, આપની પરમકૃપાએ અમને સહેજે દર્શન થયા.” ઉનડ ખાચરે શ્રીહરિને અતિ ભાવથી પુરમાં પધારવા સારું વિનંતી કરી, શ્રીહરિ એમનો નિર્મળ ભાવ જોઇને દરબારગઢ માં જવા સારું રાજી થયા. શ્રીહરિ ને અશ્વ ઉપર બીરાજમાન કર્યા અને સહું સાથે ઘોડે ચડ્યા. આગળ રાજનો ચોંપદાર નેકી પોકારતો હતો અને અનંત પ્રકારના વાજીંત્રોથી સહુ વાજતે ગાજતે ચાલ્યા. સહુ કોઇ ઝાંઝ-પખાજ વગેરે વગાડતા થકા ધૂન્ય અને ધોળ રાગનાં કિર્તન ગાવતા હતા. જ્યારે સહું કોઇ જેતપુર ગામના ગોંદરે પહોંચ્યા ત્યારે એક આરબોની બેરખ (સૈનિકોની ટૂંકડી) ત્યાં આવીને દૂરથી શ્રીહરિને પ્રણામ કરીને ઉભા રહ્યા. તેઓ કમરે બાંધેલા જમૈયાને મ્યાન માંથી બહાર કાઢીને ઉંચા હાથ રાખીને પોતાની અરબી ભાષામાં કૂરાનના કલમાંઓ બોલતા થકા નાચવા લાગ્યા. શ્રીહરિની આવી અદભૂત શોભા જોઇને નગરના સહુ નરનારી મેડી-ઝરૂખે દર્શન કરવા ઉભા હતા. દરબાર વાઘજીભાઇ શ્રીહરિ ને છત્રધારી રહ્યા હતા અને મુકુંદાનંદ બ્રહ્મચારી શ્રીહરિને ચામર ઢોળતા હતા. દરબારશ્રી ઉનડ ખાચરે શ્રીહરિને પોતાના દરબારમાં પધરાવી પુજન કરીને આરતિ ઉતારી. બ્રાહ્મણોને બોલાવીને પવિત્રપણે રીંગણાના શાકને ઘીમાં વઘાર કરાવીને ભજીયા-વડા, મિષ્ટાન્ન વગેરે રસોઇ કરાવીને થાળ જમાડયા, સહું સંતો-ભકતોને પણ શ્રીહરિએ પોતે પીરસીને અતિ હેતે જમાડ્યા. જમીને શ્રીહરિએ અતિ રાજી થઇને દરબારશ્રી ઉનડ ખાચરને રેશમી જરીયાની ફેંટો મસ્તકે બંધાવ્યો ત્યારે દરબારશ્રીએ પ્રાર્થના કરતા થકા કહ્યુ કે “હે પ્રભું, આ જેતપુર ગામતો આપનું ગાદીસ્થાન અને ગુરુદેવ રામાનંદ સ્વામીનું છે, એટલે તમારે દરવર્ષે એકવખત તો ચોકકસ પધારવું, આ દરબારગઢ અને અમને આપના સમજીને કાયમ કૃપા કરજયો.” શ્રીહરિ સુણીને સૌને ઉપદેશ દેતા થકા બોલ્યા જે “ સત્સંગરુપી અમારું રાજ્ય છે, અમે તેમા રાજ કરીએ છીએ અને દેશોદેશ ફરીને મુમુક્ષુંજનોને ઉપદેશ કરીએ છીએ. ભક્તની જાતી ઉત્તમ છે, વર્ણાશ્રમનો ધર્મ પળાવીને સૌને મોક્ષને માર્ગે ચલાવીએ છીએ, જમદૂતોના ધાડા રોજ ફરે છે, પરંતું ધર્મરુપી પુરમાં જે જનો રહે છે એને કોઇનો ભય રહેતો નથી. અંતરદ્રષ્ટી એ જોતા તો જીવને ભય તો પોતાના દેહથી જ છે. આપણો દેહ જ મોક્ષનું અને નરકનું કારણ છે. દેહમાં રહીને જો ભગવાન ભજાય નહી તો આ દેહને શત્રુ જાણવો.” આમ શ્રીહરિએ ઘણી ઘણી વાત પોતાના જનને કરી. દરબારશ્રી ઉનડ ખાચરે બે હાથ જોડીને કહ્યુ કે હે પ્રભું આપ સત્ય વાત કરો છો. આપ સમાન બીજું કોઇ સત્ય ને જાણનાર નથી, એ વાત્ય અમારા મનમાં દ્રઢ થઇ છે.”
- શ્રીહરિચરિત્રામૃતસાગર પુર ૩ તરંગ ૪૧માંથી….
🙇🏻♂️🙏
Hindi
जेतपुर के उनड़ खाचर और श्रीजी महाराज
एक समय श्रीहरि सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी के साथ गूंदाल़ा से प्रस्थान कर जेतपुर पधारे। गाँव में समाचार मिलते ही श्रीहरि के प्रति परम स्नेही वामन भट्ट, अजरामर, जीवणभाई, जेरामभाई आदि सभी हरिभक्त सम्मुख आए और दंडवत प्रणाम कर अति आनंदित हुए। श्रीहरि के गुरुदेव रामानंद स्वामी जब-जब जेतपुर पधारते थे, तब भादर नदी में स्नान करने जाया करते थे। श्रीजी महाराज उसी स्थान पर पधारे और रामानंद स्वामी का स्मरण करते हुए सभी ने स्नान किया। श्रीहरि सुनहरे वस्त्र धारण कर भादर नदी के तट पर स्थित एक विशाल शिला पर विराजमान हुए।
जेतपुर के अति प्रेमी हरिभक्त श्रीहरि के लिए पुष्पों के हार, तोरा और बाजूबंद आदि लाए और श्रीहरि को अर्पित किए। श्रीहरि को मेवे का थाल अर्पण किया गया, जिसे श्रीहरि ने आरोगकर सभी को दोनों हाथ भरकर (पोश भरकर) प्रसाद दिया।
उस समय जेतपुर के राजा और काठी क्षत्रियों के शिरोमणि हरिभक्त दरबार उनड़ खाचर, जो मूलू खाचर के मौसेरे भाई थे, उन्हें समाचार भेजा गया। वे भी तुरंत अपने परिवार सहित श्रीहरि के दर्शन करने आ पहुँचे। श्रीहरि के चरणों में श्रीफल की थाली रखकर वे अत्यंत नम्र भाव से प्रार्थना करने लगे, “हे प्रभु! हम तो अधम और महापापी हैं, और आप तो अधम-उद्धारक हैं। आपकी असीम कृपा से ही हमें सहज में आपके दर्शन प्राप्त हुए हैं।”
उनड़ खाचर ने श्रीहरि से अति भावपूर्वक नगर में पधारने की विनती की। श्रीहरि उनका निर्मल भाव देखकर दरबारगढ़ पधारने के लिए प्रसन्नतापूर्वक तैयार हो गए।
श्रीहरि को सुंदर अश्व पर विराजमान कराया गया और सभी भक्त भी घोड़ों पर सवार हुए। आगे राज का चोबदार जयघोष (नेकी) पुकारता चल रहा था और अनेक प्रकार के वाद्यों के साथ सब बड़े गाजे-बाजे से आगे बढ़े। सभी झांझ-पखावज बजाते हुए धुन और धोळ राग में कीर्तन गा रहे थे।
जब सभी जेतपुर गाँव के पादर (सीमा) पर पहुँचे, तब अरब सैनिकों की एक टुकड़ी वहाँ आई और दूर से ही श्रीहरि को नमन करके खड़ी हो गई। उन्होंने अपनी कमर में बंधी कटारें (जंबिया) म्यान से बाहर निकालीं और दोनों हाथ ऊँचे करके अपनी अरबी भाषा में कुरान की आयतें बोलते हुए झूमने-नाचने लगे। श्रीहरि की यह अद्भुत शोभा देखने के लिए नगर के समस्त नर-नारी अपने महलों और झरोखों में दर्शन करने उमड़ पड़े।
दरबार वाघजीभाई श्रीहरि पर छत्र धारण किए हुए थे और मुकुंदानंद ब्रह्मचारी श्रीहरि पर चँवर ढोल रहे थे।
दरबार श्री उनड़ खाचर ने श्रीहरि को अपने दरबार में पधराकर विधिवत पूजन किया और आरती उतारी। उत्तम ब्राह्मणों को बुलाकर पवित्रतापूर्वक घी में छौंकी हुई बैंगन की सब्ज़ी, भजिए, वड़े और मिष्ठान्न आदि का दिव्य भोजन तैयार करवाकर थाल परोसा। श्रीहरि ने स्वयं सभी संतों और भक्तों को बड़े स्नेह से भोजन परोसा। भोजन के उपरांत श्रीहरि ने अति प्रसन्न होकर दरबार श्री उनड़ खाचर के मस्तक पर रेशमी ज़रीदार साफ़ा (फेंटा) बाँधा। तब दरबार श्री ने प्रार्थना करते हुए कहा, “हे प्रभु! यह जेतपुर नगर तो आपकी गद्दी का स्थान है और गुरुदेव रामानंद स्वामी की भूमि है; अतः आप प्रतिवर्ष यहाँ एक बार अवश्य पधारें। इस दरबारगढ़ और हम सभी को अपना जानकर सदैव ऐसी ही कृपा बनाए रखिएगा।”
श्रीहरि ने उनकी बात सुनकर सभी को उपदेश देते हुए फ़रमाया, “सत्संग रूपी हमारा राज्य है, हम उसी में राज्य करते हैं और देश-विदेश में विचरण कर मुमुक्षु जनों को उपदेश देते हैं। भक्त की जाति सर्वश्रेष्ठ है। हम वर्णाश्रम धर्म का पालन कराकर सभी को मोक्ष के मार्ग पर ले जाते हैं। यमदूतों के दल तो नित्य घूमते रहते हैं, परंतु जो जन धर्म रूपी दुर्ग में निवास करते हैं, उन्हें किसी का भय नहीं रहता। अंतर्दृष्टि से देखा जाए तो जीव को वास्तविक भय अपने देह से ही है। हमारा यह देह ही मोक्ष और नरक दोनों का कारण है। इस देह में रहकर यदि भगवान का भजन न किया जाए, तो इस देह को शत्रु ही समझना चाहिए।” इस प्रकार श्रीहरि ने अपने भक्तों को अनेक आध्यात्मिक बातें समझाईं।
दरबार श्री उनड़ खाचर ने दोनों हाथ जोड़कर कहा, “हे प्रभु! आप पूर्णतः सत्य कह रहे हैं। आपके समान परम सत्य को जानने वाला अन्य कोई नहीं है, यह बात हमारे हृदय में दृढ़ हो गई है।”
- श्रीहरिचरित्रामृतसागर पुर ३ तरंग ४१ से…
🙏
English
Unad Khachar of Jetpur and Shriji Maharaj
Once, Shri Hari departed from Gundala along with Sadguru Muktanand Swami and arrived in Jetpur. As soon as the news spread across the town, devoted devotees filled with immense love for Shri Hari—such as Vaman Bhatt, Ajramar, Jivanbhai, Jerambhai, and others—came forward to greet Him, offered prostrations (dandvat pranam), and were overjoyed. Whenever Guru Ramanand Swami had visited Jetpur, he used to bathe in the Bhadar River; Shri Hari arrived at that very holy spot and bathed while fondly remembering Ramanand Swami. Dressed in radiant golden robes, Shri Hari seated Himself upon a large stone rock on the banks of the Bhadar River.
Devoted disciples of Jetpur, filled with profound love, brought garlands of fresh flowers, floral head-ornaments (toras), and armlets, offering them lovingly to Shri Hari. They also offered a platter of dry fruits and nuts (mevo), which Shri Hari partook of and then distributed generous handfuls of sanctified Prasad to everyone.
At that time, the ruler of Jetpur and an eminent devotee among the Kathi community, Darbar Unad Khachar—who was the maternal cousin of Mulu Khachar—received the news and immediately arrived with his family to have darshan of Shri Hari. Placing a platter with a sacred coconut at Shri Hari’s lotus feet, he prayed with utmost humility: “O Lord! We are lowly and sinful, whereas You are the savior of the fallen (Adham-Uddharan). By Your supreme grace alone, we have effortlessly received Your divine darshan.”
Unad Khachar earnestly requested Shri Hari to enter the town and grace his palace. Beholding his pure devotion, Shri Hari graciously agreed to visit the Darbargadh.
Shri Hari was seated upon a splendid horse, and the devotees mounted their horses as well. Ahead of the procession walked the royal herald (chobdar) proclaiming praise, accompanied by the melodious sound of numerous instruments. Playing cymbals (jhanjh) and drums (pakhawaj), the devotees sang devotional dhuns and hymns in classical Dhol ragas.
As the procession reached the outskirts of Jetpur, a troop of Arab soldiers stationed there arrived, bowed to Shri Hari from afar, and stood reverently. Drawing the daggers (jambiyas) from their scabbards and raising their arms high, they began chanting holy verses from the Quran in Arabic and dancing joyfully before Him. Beholding this magnificent sight of Shri Hari, townspeople gathered on balconies and terraces to catch a glimpse of His divine form.
Darbar Vaghjibhai held a royal umbrella over Shri Hari, while Mukundanand Brahmachari gently waved the whisk (chamar).
Darbar Shri Unad Khachar welcomed Shri Hari into his palace, performed His ceremonial worship, and offered the arti. Calling upon pious Brahmins, sanctified meals were prepared with great purity—eggplant curry seasoned in pure ghee, bhajiya, vada, sweets, and various delicacies—and offered in a devotional thal. Shri Hari personally served the feast to all the sadhus and devotees with immense love. After dining, highly pleased with Darbar Unad Khachar, Shri Hari tied an ornate golden-zari silk turban around his head. With folded hands, the Darbar prayed, “O Lord! This town of Jetpur is Your divine seat of authority and the sacred land of Guru Ramanand Swami. Therefore, You must visit us at least once every year. Considering this Darbargadh and us as Your very own, please bestow Your eternal grace upon us.”
Hearing his prayer, Shri Hari imparted spiritual wisdom to all present: “Our true sovereign kingdom is Satsang. We reign within it and travel from region to region preaching the path of liberation to true seekers (mumukshus). The lineage of a devotee of God is the highest. By inspiring everyone to observe the duties of their Varnashram dharma, We lead them along the path of liberation. The armies of the messengers of death (yamadutas) wander constantly, but those who dwell within the fortress of Dharma have nothing to fear. From an inner spiritual perspective, a jiva’s only real enemy is its own body. This very body is the cause of both liberation and hell. If one does not worship God while residing in this human body, then this body should be considered one’s greatest foe.” In this manner, Shri Hari shared profound spiritual truths with His devotees.
Darbar Shri Unad Khachar joined his hands and submitted, “O Lord, You speak the absolute truth. There is no one who understands the ultimate truth like You do; this conviction has now become firmly entrenched in our hearts.”
- From Shri Hari Charitramrut Sagar, Pur 3, Tarang 41…
🙏