સત્સંગમાં વિચરણ કરતા કરતા શ્રીહરિ સંતો-ભક્તો સાથે એકવખત જામકંડોરણા પધાર્યા. બાજુના ગામ ભાયાવદર ગામના હરિભક્તો શ્રીહરિના દર્શને આવ્યા.
Gujarati
ભાયાવદરના નાનાભાઇ વિપ્ર અને સત્સંગ નિષ્ઠા
સત્સંગમાં વિચરણ કરતા કરતા શ્રીહરિ સંતો-ભક્તો સાથે એકવખત જામકંડોરણા પધાર્યા. બાજુના ગામ ભાયાવદર ગામના હરિભક્તો શ્રીહરિના દર્શને આવ્યા. શ્રીહરિને ભાયાવદર પધારવાની આજીજી કરી એટલે શ્રીહરિએ બે-ચાર દિવસ પછી પધારવાની હા કહી. ગામમાં નાનાભાઇ વિપૃ અને એના માતુશ્રી લીલાબેન નામે સત્સંગી હતા. લીલાબેને એમને સત્સંગના સંસ્કારો સીંચીને ભણાવી ગણાવીને મોટા કરેલા. નાનાભાઇ વિપૃ એ વખતે ભાયાવદર અને ઉપલેટા એ બે ગામના પસાયતા તરીકે નોકરી કરતા હતા. પોતે કોઇની શેહશરમ રાખ્યા વગર શુરવિરતાથી તેઓ ન્યાય કરતા. નાનાભાઇ ચુસ્ત સત્સંગી હતા એટલે પાંચ વર્તમાનને અણિશુદ્ધ પાળતા. શ્રીહરિને ભાયાવદરમાં પધારતા જાણીને ગામના દ્વેષી બૃહમણો ને ગોઠયું નહી. એમણે આવીને જૂણાભાઇ વગેરે આગળ બળાપો કાઢ્યો ને કહ્યું કે તમે તમારા ગુરુ સ્વામિનારાયણ ને ગામમાં તેડાવો નહી ને ગામમાં ઉતારો કરાવો નહી. જો કરશો તો અમારી સાથે તમારે વેર થશે ને અંતે તમારે જ સહન કરવું પડશે, માટે અમારુ માનીને સત્સંગ મેલી દ્યો. ગામના સત્સંગીઓ વિચારવા લાગ્યા કે હવે શુ કરવું ? ગામના સાથે વેર કરવું કે સત્સંગ મુકવો. એ વખતે નાનુભાઇના બાં લીલાબાઇ બોલ્યા કે આપડો સત્સંગ તો શીરના સાટે છે, તમે ચિંતા ન કરો, શ્રીજીમહારાજનો ઉતારો તો મારા ઘરે જ રાખીશું, મને કોઇનો ભય નથી. નાનાભાઇ વિપૃને પણ ખબર પડતાજ તેઓ તાબડતોબ આવ્યા ને દ્વેષી બૃહ્મણોને મળ્યા ને કરડી આંખ્ય કરીને કીધુ કે સ્વામિનારાયણ એ મારા ને મારી માતુશ્રીના ઇષ્ટદેવ છે એટલે જો કોઇએ અપમાન કર્યું તો તમારી ખેર નથી. ગામના પસાયતા તરીકે મને સત્તા છે કે હુ કડક મા કડક સજા કરીશ. મારા ઘરે જ પધારવાના છે ને હુ એ દિવસે હથીયાર સાથે જ નીકળવાનો છુ. જો કોઇ એલફેલ બોલશો તો તમારે પણ ભગવવાની તૈયારી રાખવી જોશે. આમ પણ આપણા ગામમાં કોઇપણ સાધુ સંતો આવે તો એનું અપમાન પણ કરવાનો કોઇને અધિકાર નથી.
આમ, નાનાભાઇ વિપૃ અને એમના માતુશ્રી લીલાબાઇની શૌર્યભરી વાતે દ્રેષીઓ હિંમત દાખવી શક્યા નહી. શ્રીહરિ પધાર્યા ત્યારે લીલાબાઇ અને એમના દિકરા નાનાભાઇએ એમના ઘરે વાજતે ગાજતે પધરામણી કરી.
- સત્સંગ સ્ત્રી-રત્નમાળામાંથી…
🙏
Hindi
भायावदर के नानाभाई विप्र और उनकी सत्संग निष्ठा
सत्संग में विचरण करते हुए श्रीहरि संतों और भक्तों के साथ एक समय जामकंडोरणा पधारे। समीपवर्ती गाँव भायावदर के हरिभक्त श्रीहरि के दर्शन करने आए। उन्होंने श्रीहरि से भायावदर पधारने की करबद्ध विनती की, जिस पर श्रीहरि ने दो-चार दिनों के पश्चात् पधारने की स्वीकृति दे दी।
गाँव में नानाभाई विप्र (ब्राह्मण) और उनकी पूज्य माताजी लीलाबेन (लीलाबा) निष्ठावान सत्संगी थे। लीलाबेन ने नानाभाई को बाल्यकाल से ही सत्संग के दिव्य संस्कारों से सिंचित कर और सुशिक्षित कर बड़ा किया था। उस समय नानाभाई भायावदर और उपलेटा—इन दोनों गाँवों के ‘पसायता’ (सुरक्षा व कानून व्यवस्था संभालने वाले अधिकारी) के रूप में सेवारत थे। वे किसी के भी अनुचित दबाव या संकोच में आए बिना अत्यंत शौर्य और निर्भीकता से न्याय करते थे। नानाभाई दृढ़ सत्संगी थे, इसलिए सत्संग के पाँचों वर्तमानों (पंच वर्तमान) का अणिशुद्ध पालन करते थे।
जब भायावदर में श्रीहरि के पधारने का समाचार फैला, तो गाँव के द्वेषी ब्राह्मणों को यह सहन नहीं हुआ। वे तुरंत जूणाभाई आदि हरिभक्तों के पास पहुँचे और अपना आक्रोश व्यक्त करते हुए धमकाने लगे, “तुम अपने गुरु स्वामीनारायण को इस गाँव में मत बुलाओ और न ही उनका गाँव में कहीं पड़ाव कराओ! यदि तुमने ऐसा किया, तो हमारी तुमसे गहरी शत्रुता हो जाएगी और अंत में तुम्हें ही भारी कष्ट सहना पड़ेगा। इसलिए हमारी बात मानो और सत्संग छोड़ दो।”
गाँव के सत्संगी चिंता में पड़ गए और विचार करने लगे कि अब क्या किया जाए—गाँववालों से बैर मोल लें या सत्संग का त्याग करें? उस समय नानाभाई की पूज्य माताजी लीलाबा निर्भय होकर बोलीं, “हमारा सत्संग तो शीश के मोल (प्राणों की बाज़ी लगाकर) है! आप तनिक भी चिंता न करें। श्रीजी महाराज का पड़ाव मेरे ही घर रहेगा, मुझे किसी का कोई भय नहीं है।”
जब नानाभाई विप्र को इस बात का पता चला, तो वे भी तुरंत वहाँ पहुँचे। उन्होंने द्वेषी ब्राह्मणों को तीखी दृष्टि से देखते हुए गर्जना की, “श्री स्वामीनारायण भगवान मेरे और मेरी माताजी के इष्टदेव हैं! यदि किसी ने भी उनका अपमान करने का तनिक भी दुस्साहस किया, तो तुम्हारी खैर नहीं! गाँव के पसायता के रूप में मेरे पास पूर्ण अधिकार है और मैं कठोर से कठोर दंड दूँगा। महाराज मेरे ही घर पधारेंगे और उस दिन मैं स्वयं अस्त्र-शस्त्रों से सुसज्जित होकर पहरा दूँगा। यदि किसी ने भी कोई अनुचित शब्द कहा, तो उसका परिणाम भुगतने के लिए तैयार रहना! वैसे भी, हमारे गाँव में कोई भी साधु-संत पधारें, तो उनका अनादर करने का अधिकार किसी को भी नहीं है।”
नानाभाई विप्र और उनकी माताजी लीलाबा की ऐसी अद्भुत वीरता, दृढ़ता और सत्संग निष्ठा देखकर द्वेषियों का सारा साहस टूट गया और वे चुप हो गए। जब श्रीहरि भायावदर पधारे, तब लीलाबा और उनके सुपुत्र नानाभाई ने बाजे-गाजे और अत्यंत भाव-भक्ति के साथ श्रीहरि का अपने गृह में दिव्य पधरामणी व भव्य स्वागत किया।
- सत्संग स्त्री-रत्नमाला से…
🙏
English
Nanabhai Vipra of Bhayavadar and His Devout Conviction in Satsang
While travelling through the Satsang fellowship accompanied by sadhus and devotees, Shri Hari once arrived in Jamkandorna. Haribhaktas from the neighbouring village of Bhayavadar came to have Shri Hari’s sacred darshan. They earnestly prayed to Shri Hari to grace Bhayavadar with His presence, to which Shri Hari graciously agreed, promising to visit in two to four days.
In Bhayavadar lived Nanabhai Vipra (a Brahmin) and his devout mother, Lilaben (Lilaba), who were staunch devotees. Lilaben had nurtured Nanabhai since childhood with the sublime values of Satsang and provided him with a good education. At that time, Nanabhai served as the pasayata (village executive guard and officer of law and order) for both Bhayavadar and Upleta villages. Rendering justice fearlessly and impartially without yielding to pressure or favour, he performed his duties with resolute valour. Being an ardent Satsangi, he observed the Panch Vartman (the five cardinal moral vows of Satsang) with utmost purity and discipline.
When the hostile Brahmins of the village learned that Shri Hari was soon to arrive in Bhayavadar, they burned with envy and resentment. Approaching Junabhai and other devotees, they vented their anger and threatened, “Do not invite your Guru Swaminarayan to this village, nor provide Him accommodation! If you do, you will invite our bitter enmity and ultimately suffer the consequences. Therefore, heed our counsel and abandon Satsang!”
The village devotees were thrown into a dilemma, wondering what to do: whether to endure the village’s hostility or renounce Satsang. At that moment, Nanabhai’s mother, Lilaba, spoke up with great courage: “Our Satsang is treasured at the cost of our very heads! Do not worry in the least. Shriji Maharaj’s stay shall be hosted right at my home; I fear no one.”
As soon as Nanabhai Vipra learned of the threats, he rushed to the scene. Confronting the hostile Brahmins with stern eyes, he proclaimed resolutely: “Bhagwan Swaminarayan is the beloved Ishtadev of my mother and myself! If anyone dares insult Him, you will face dire consequences! As the village pasayata, I have the authority to mete out the strictest punishment. Shri Hari shall reside at my home, and on that day, I will patrol armed with weapons. If anyone utters an insolent word, be prepared to face retribution! Even otherwise, no one in this village has any right to disrespect visiting sadhus or saints!”
Witnessing the fearless courage, devotion, and firm conviction of Nanabhai Vipra and his mother Lilaba, the adversaries lost their nerve and dared not raise any opposition. When Shri Hari arrived in Bhayavadar, Lilaba and her son Nanabhai welcomed Him into their home amidst grand musical festivities, devotion, and reverence.
- From Satsang Stree-Ratnamala…
🙏