ગઢપુરમાં લક્ષ્મીવાડીમાં ડભાણીયા આંબાવાળી બેઠક પાસે મોટું મકાન છે, જેને હાથીખાનું કહે છે.
Gujarati
અમરા ખાચરની ખુમારી અને હાથીનું દાન
ગઢપુરમાં લક્ષ્મીવાડીમાં ડભાણીયા આંબાવાળી બેઠક પાસે મોટું મકાન છે, જેને હાથીખાનું કહે છે, આ હાથીખાનાની હકીકત દ્વારા દાદા ખાચરના પરિવારની શ્રીગોપીનાથજી મહારાજ પ્રત્યે ની નિષ્ઠા અને સમર્પણની ભાવના નો એમના વારસદારોમાં પણ ઉત્કૃષ્ટ દર્શન થાય છે.
મુકતરાજ દાદા ખાચરના બે પુત્રો માં મોટા પુત્ર બાવા ખાચર અને નાના પુત્ર અમરા ખાચર હતા. જ્યારે શ્રીજીમહારાજ સ્વધામ પધાર્યા ત્યારે અમરા ખાચર ખુબ નાના હતા, બાવા ખાચર પણ ચાર પાંચ વરસના જ હતા. સમય જતા ગઢડાનો ગરાસ બંને ભાઈઓ વચ્ચે ખુબ જ સુલેહ સંપથી વહેંચાયો. અમરા ખાચર પરમ એકાંતિક ભક્ત હતા. પોતે ઉંચે સ્વરે ‘સ્વામિનારાયણ ! સ્વામિનારાયણ ! ‘ ભજન કરતા કરતા દરબારગઢની શ્રીજીમહારાજને સહુ મુક્તો ની ચરણરજની ભૂમિ ઉપર ઉઘાડે શરીરે આળોટતા ! બાવા ખાચરના પુત્ર ગીગા ખાચરના લગ્ન પાળિયાદ નક્કી થયેલા. જાન લઈને બાવા ખાચર પાળીયાદ જવા રવાના થયા જાન સાથે શ્રીગોપીનાથજી મહારાજના નોબત-નગારું પણ હતા. જાન પાળિયાદ ગામે પહોંચી, પાળિયાદ પાસે નદીના સામે આવેલ ગામમાં જાનનો ઉતારો થયો. પરંતુ હજુ સામૈયા નહોતા થયા, કન્યા પક્ષના અને વરરાજા પક્ષના દરબારો હેતથી મળ્યા. તે સમયે કોઈએ જાન સાથેના નોબત-નગારા માટે વાંધો લીધો કે પાળિયાદમાં તમારું સ્વામિનારાયણ ભગવાનનું નોબત નગારું નહિ લાવવા દઈએ, બાવા ખાચરે કહ્યું કે આ નોબત નગારું તો અમારા ખાચર કુળના બાપ ગોપીનાથજીનું છે, તે તો જાન સાથે જ રહેશે. આમ વાત વટે ચડી, આથી જાનના સામૈયા ન થયા, પરંતુ જાન પાળીયાદ રોકાઈ, ને પાછી ન ગઈ, આ રીતે એક મહિના સુધી પોતાના ખર્ચે જાન રોકાઈ. જ્યા સુધી જાનના સામૈયા ન થાય ત્યાં સુધી જાનનો તમામ ખર્ચ વરપક્ષનો પોતાનો હોય, પાળિયાદમાં બંને પક્ષના દરબારોના ડાયરા ભરાય, દાન દેવાની હરીફાઈ થાય, નેએક ડાયરો જે દાન આપે તેથી સવાયું દાન બીજો ડાયરો આપે. આમ, પાળિયાદની ચાર ડેલીના દરબારો સામે ગઢડેથી એકલા બાવા ખાચર જ હતા ! દરરોજની આ ખબર ગઢડા થાય, સૌ સગાઓ અને સત્સંગીઓ બાવા ખાચરની ચિંતા કરે, બાવા ખાચરની મુશ્કેલીની વાત છેક વડતાલ આચાર્ય મહારાજશ્રી સુધી પહોંચી. આ સમયે બાવા ખાચર અને અમરા ખાચર વચ્ચે કોઈ પારિવારીક તકલીફ હોવાથી અમરા ખાચર જાનમાં પાળિયાદ નહોતા આવી શક્યા. વડતાલથી આચાર્ય મહારજશ્રીએ સાંઢણી સવાર મોકલીને ગઢડા મંદિરના કોઠારીને અને અમરા બાપુને પાળીયાદમાં જાન ઉપર આવેલ તકલીફનો નિવેડો લાવીને બાવા ખાચરને સહાયરૂપ થવા આજ્ઞા કરી. આમ આચાર્ય મહારાજની આજ્ઞા થતા પોતાના સર્વે કાર્યો છોડીને અમરા બાપુ પાળિયાદ જવા કબુલ થયા. આચાર્ય મહારાજની આજ્ઞા થતા ગઢડા મંદિરના કોઠારીશ્રી પાસે અમરા બાપુએ મંત્રણા કરી કે પાળિયાદમાં વટે ચડેલ વાતનો કેમ નિવેડો લાવવો તે બાબત વિચાર વિમર્શ કર્યો, એમાં એવો નિર્ણય થયો કે પાળિયાદનો ડાયરો ન આપી શકે તેવી વસ્તુ આપણે તે ડાયરામાં દાન આપવી, તે માટે દાનમાં હાથી આપવાનું નક્કી થયું. અમરા ખાચરે તરત સાંઢણી સવાર વડતાલ મોકલીને આચાર્ય મહારાજશ્રીને સર્વ હકીકતની જાણ કરી અને વિનંતી પત્ર લખીને તત્કાળ એક સારો હાથી પાળિયાદ મોકલવા વિનંતી કરી. હાથીનો તમામ ખર્ચ અમે આપશું એવી ખબર પણ મોકલી. વડતાલથી આચાર્ય મહારાજશ્રીએ અમદાવાદથી એક ખુબ સારો હાથી ૨૫૦૦૦( પચીશ હજાર ) રૂપિયાથી ખરીદીને પાળીયાદ તરફ રવાના કર્યો, ને હાથી ક્યારે પાળિયાદ પહોંચશે તે ખબર ગઢડા પણ મોકલાવી. જ્યારે હાથી પાળિયાદ પહોંચવાનો હતો તે દિવસે અમરા ખાચર ગઢડા અને પાળિયાદનો ડાયરો ભરાયો હતો ત્યાં પહોંચ્યા, દાનની વાતો ચાલતી હતી, તે સમયે ખાનગીમાં ગઢડા મંદિરના પાર્ષદ દ્વારા અમરા બાપુને હાથી પાળીયાદ પહોંચ્યાની ખબર આપવામાં આવી. થોડા સમયમાં હાથી ડાયરા પાસે આવ્યો, ડાયરાને અમરા બાપુએ કહ્યું “ આ હાથી અમારો છે, હું ગઢડાનો ગરાસદાર અને ગઢડાથી આવેલ જાનનો જાનૈયો વ્યક્તિ અમરા ખાચર ગઢડા ગોપીનાથજી મહારાજને આ હાથી દાનમાં આપું છું. હાથીના નિભાવ માટે બે સાંતીની ( ૧૦૦ વીઘા એટલે કે ૪૦ એકર) ખેતીની જમીન દાનમાં આપું છું ! એમ કહી ત્યાં બેઠેલા બ્રાહ્મણ દ્વારા દાનનો સંકલ્પ કરીને એ ભર્યા ડાયરામાં હાથમાં પાણીની અંજલિ લઈને મૂકી ! પછી પાળિયાદના ડાયરા સામે જોઈને કહ્યું, “ હવે પાળીયાદ દરબારો ! તમે બોલો, તમારે શું દાન આપવું છે ? “ આમ અમરા ખાચરે કહ્યું એટલે પાળિયાદનો ડાયરાએ કહ્યં “ આ તો દગો થયો કહેવાય ! અમારી પાસે અટાણે હાથી નથી, પણ અગાઉ કહ્યું હોત તો અમે ત્રણ હાથીનું દાન આપત “ એટલે અમરા ખાચરે ઉભા થઈને કહ્યું “ તમે ગરાસદાર છો, તમારી પાસે પણ ગરાસ છે , હું ગઢડાનો ગરાસદાર દાદા ખાચરનો પુત્ર મારા પહેરેલા લૂગડાં સિવાય મારો સંપૂર્ણ ગરાસ મારા દેવ શ્રીગોપીનાથજીને દાન કરું છું ! હવે તમે બોલો ! “ આમ કહી કડિયાની કસું છોડવા લાગ્યા ! સૌ ડાયરાના દરબારો સ્તબ્ધ થઇ ગયા ! ડાયરામાં હાજર સૌ લોકોએ પાળિયાદ ડાયરાને કહ્યું “ આ તો દાદા ખાચરનું લોહી છે ! એની આગળ તમે નહિ પહોંચી શકો ! માટે હવે સમાધાન કરી લ્યો ! “ કુટુંબમાં પડેલ આંટી પડે તે સમયે કાઢવી ખુબ મુશ્કેલ હતી, પરંતુ બધુ ભુલીને બાવા ખાચર અને અમરા ખાચર અંતઃકરણની આંટીઓ રાખ્યા વિના ભર્યા ડાયરામાં ભેટી પડ્યા ! વડતાલના આચાર્ય મહારાજની આજ્ઞા થતા બાવા ખાચર ઉપરના સંકટને સત્સંગ ઉપરનું સંકટ માનીને કોઈ જાતના હિચકિચાટ વિના અમરા ખાચર તૈયાર થઇ ગયા, આ દાદા ખાચરના કુટુંબની મહાનતા છે !
આમ અમરા ખાચરની ખુમારી અને સત્સંગ પ્રત્યેના સ્નેહથી આવો જટીલ પ્રશ્ન પણ ઉકેલાય ગયો ! પાળિયાદમાં જાનના ધામધૂમથી સામૈયા થયા, ને રુડી રીતે ધામધૂમથી પૃસંગ પુર્ણ થયો. આ રીતે અમરા ખાચર દ્વારા ગોપીનાથજી મહારાજના દરબારમાં ધામધૂમથી હાથી આવ્યો ! અમરા ખાચરે હાથીના નિભાવ માટે આપેલું ખેતર માંડવધારનાં રસ્તે આવેલું ‘ હાથીવાળા ખેતર ‘ તરીકે જાણીતું છે.
આ સમગ્ર ઘટના તે સમયના સોરઠ રાજ્યના પ્રસિદ્ધ અખબાર ‘ફૂલછાબ’ માં સુપ્રસિદ્ધ લેખક નાનુભાઈ જેબલિયાની કલમે લખાયેલ છે, જે ફૂલછાબ છાપાનું તે દિવસનું પાનું મુકતરાજશ્રી દાદાખાચર ના છઠ્ઠા વંશજ શ્રીહરસુરબાપુ ખાચર પાસે સચવાયેલું છે !
🙏
Hindi
अमरा खाचर का स्वाभिमान और हाथी का दान
गढ़पुर की लक्ष्मीवाड़ी में डभाणिया आम्रवृक्ष की बैठक के समीप एक विशाल भवन है, जिसे ‘हाथीखाना’ कहा जाता है। इस हाथीखाने का इतिहास श्रीजी महाराज के परम भक्त दादा खाचर के परिवार की श्री गोपीनाथजी महाराज के प्रति अनन्य निष्ठा, त्याग और समर्पण की भावना का उनके वंशजों में भी उज्ज्वल दर्शन कराता है।
मुक्तराज दादा खाचर के दो पुत्र थे—बड़े पुत्र बावा खाचर और छोटे पुत्र अमरा खाचर। जब श्रीजी महाराज स्वधाम पधारे, उस समय अमरा खाचर अत्यंत छोटे थे और बावा खाचर भी केवल चार-पाँच वर्ष के बालक थे। समय बीतने के साथ गढ़डा की जागीर (गरास) दोनों भाइयों के मध्य अत्यंत शांति और सौहार्दपूर्ण ढंग से बँट गई। अमरा खाचर परम एकांतिक भक्त थे। वे उच्च स्वर में “स्वामिनारायण! स्वामिनारायण!” धुन-भजन गाते हुए दरबारगढ़ की उस पावन भूमि पर—जहाँ श्रीजी महाराज और समस्त नन्द संतों-मुक्तों की चरणरज बिखरी थी—अनावृत शरीर (उघाड़े देह) से प्रेम में विभोर होकर लोटते थे!
कालांतर में बावा खाचर के पुत्र गीगा खाचर का विवाह पालीयाद में तय हुआ। बारात (जान) लेकर बावा खाचर पालीयाद के लिए रवाना हुए। बारात के साथ श्री गोपीनाथजी महाराज के मंदिर का नौबत-नगाड़ा भी ससम्मान चल रहा था। जब बारात पालीयाद पहुँची, तो पालीयाद के पास नदी के सामने वाले गाँव में बारात का डेरा (उतारा) लगा। किंतु अभी बारात का स्वागत (सामैया) नहीं हुआ था। कन्या पक्ष और वर पक्ष के काठी दरबार बड़े प्रेम से मिले। उस समय विरोधी विचारधारा के किसी व्यक्ति ने बारात के साथ आए नौबत-नगाड़े पर आपत्ति जताई और कहा कि, “हम पालीयाद में आपके स्वामिनारायण भगवान का नौबत-नगाड़ा नहीं आने देंगे।” इस पर बावा खाचर ने दृढ़ता से कहा, “यह नौबत-नगाड़ा तो हमारे खाचर कुल के परम पिता श्री गोपीनाथजी महाराज का है! यह तो बारात के साथ ही रहेगा।” इस बात पर दोनों पक्षों में हठ और मान का विवाद बढ़ गया। परिणामतः बारात का सामैया नहीं हुआ, किंतु बावा खाचर भी आन-बान के पक्के थे; वे बारात लेकर वापस नहीं लौटे। इस प्रकार लगभग एक महीने तक वर पक्ष के स्वयं के खर्चे पर बारात वहीं टिकी रही। प्रथा के अनुसार जब तक सामैया न हो, तब तक बारात का सारा व्यय वर पक्ष को ही वहन करना पड़ता था।
पालीयाद में दोनों पक्षों के दरबारों की सभाएँ (डायरा) जमने लगीं और दान देने की होड़ मच गई। एक पक्ष जो दान देता, दूसरा पक्ष उससे सवाया दान देता। पालीयाद की चार-चार विशाल डेलियों के दरबारों के सामने गढ़डा से अकेले बावा खाचर डटे हुए थे! प्रतिदिन का यह समाचार गढ़डा पहुँचता। सभी सम्बन्धी और सत्संगी बावा खाचर के लिए अत्यंत चिंतित थे। अंततः बावा खाचर के इस संकट की बात वडताल में आचार्य महाराजश्री तक पहुँची। उस समय बावा खाचर और अमरा खाचर के बीच कुछ घरेलू अनबन चल रही थी, जिसके कारण अमरा खाचर बारात में पालीयाद नहीं गए थे। वडताल से आचार्य महाराजश्री ने तुरंत साँडनी-सवार (ऊँट सवार दूत) भेजकर गढ़डा मंदिर के कोठारी तथा अमरा बापू को आदेश दिया कि वे तत्काल पालीयाद जाकर बारात पर आए इस संकट का समाधान करें और बावा खाचर की सहायता करें। धर्मधुरंधर आचार्य महाराज की आज्ञा मिलते ही अमरा बापू अपने सारे घरेलू मतभेद और व्यक्तिगत कार्य छोड़कर तुरंत पालीयाद जाने के लिए तत्पर हो गए। अमरा बापू ने गढ़डा मंदिर के कोठारीश्री के साथ परामर्श किया कि इस विवाद का ऐसा निर्णायक हल निकाला जाए जिससे सत्संग की कीर्ति अक्षुण्ण रहे। विचार-विमर्श के बाद यह निश्चय हुआ कि पालीयाद का दरबार जो वस्तु दान में देने की कल्पना भी न कर सके, वैसी दुर्लभ वस्तु डायरा में दान दी जाए—और इसके लिए एक श्रेष्ठ गजराज (हाथी) दान करने का निर्णय लिया गया!
अमरा खाचर ने तुरंत साँडनी-सवार को वडताल भेजकर आचार्य महाराजश्री को सारी स्थिति से अवगत कराया और प्रार्थना पत्र लिखकर शीघ्र एक उत्तम हाथी पालीयाद भेजने की विनती की। साथ ही यह भी संदेश भेजा कि हाथी का समस्त व्यय हम स्वयं वहन करेंगे। वडताल से आचार्य महाराजश्री ने तुरंत अहमदाबाद से पच्चीस हजार (२५,०००) रुपयों में एक भव्य और बलशाली हाथी खरीदकर पालीयाद की ओर रवाना करवा दिया और गढ़डा भी सूचना भेज दी कि हाथी कब तक पहुँचेगा।
जिस दिन हाथी पालीयाद पहुँचने वाला था, उस दिन अमरा खाचर पालीयाद के भरे डायरा में पहुँचे, जहाँ गढ़डा और पालीयाद दोनों पक्षों के दरबार उपस्थित थे और दान की बातें चल रही थीं। उसी समय गढ़डा मंदिर के एक पार्षद ने चुपके से अमरा बापू को सूचना दी कि हाथी पालीयाद की सीमा में आ चुका है। कुछ ही क्षणों में वह विशाल हाथी डायरा के सामने आ पहुँचा। हाथी को देखकर अमरा बापू ने भरे डायरा में सिंहगर्जना करते हुए कहा, “यह हाथी हमारा है! मैं गढ़डा का गिरासदार और इस बारात का स्वजन अमरा खाचर, गढ़डा के श्री गोपीनाथजी महाराज को यह हाथी दान में अर्पित करता हूँ! और इस हाथी के आजीवन भरण-पोषण के लिए दो सांती (१०० बीघा अर्थात् ४० एकड़) उपजाऊ कृषि भूमि भी मंदिर को दान करता हूँ!” इतना कहकर वहीं उपस्थित ब्राह्मण से दान का विधिवत संकल्प कराया और भरे डायरा में हाथ में जल की अंजलि लेकर दान का संकल्प छोड़ दिया! फिर पालीयाद के दरबारों की ओर देखकर ललकारते हुए बोले, “अब बोलिए पालीयाद के दरबारों! आप क्या दान देना चाहते हैं?”
अमरा खाचर के इस अकल्पनीय दान को देखकर पालीयाद का डायरा अवाक रह गया और खिसियाकर बोला, “यह तो हमारे साथ छल हुआ! इस समय हमारे पास हाथी उपलब्ध नहीं है; यदि पहले से बताया होता तो हम तीन हाथी दान में दे देते!” यह सुनते ही अमरा खाचर अपने स्थान पर खड़े हो गए और स्वाभिमान से बोले, “आप गिरासदार हैं और आपके पास जागीर है; मैं गढ़डा का गिरासदार, परम भक्त दादा खाचर का पुत्र—इन पहने हुए वस्त्रों के अतिरिक्त अपना समस्त गिरास (संपूर्ण जागीर) अपने आराध्य देव श्री गोपीनाथजी महाराज के चरणों में दान करता हूँ! अब आप बताइए, आप क्या दान करेंगे?!” इतना कहकर वे अपने कुर्ते (कड़िया) की कसतियाँ खोलने लगे! यह देखकर पूरे डायरा के दरबार हक्के-बक्के और स्तब्ध रह गए!
डायरा में उपस्थित वरिष्ठ लोगों ने पालीयाद के दरबारों को समझाते हुए कहा, “यह दादा खाचर का तेजस्वी रक्त है! त्याग और समर्पण में तुम कभी इनकी बराबरी नहीं कर सकोगे! इसलिए अब हठ छोड़ो और तुरंत सम्मानपूर्वक समझौता कर लो!” पारिवारिक मतभेदों की जो ग्रंथि सुलझना कठिन लग रही थी, वह क्षण भर में तिरोहित हो गई। बावा खाचर और अमरा खाचर मन के सारे गिले-शिकवे भुलाकर भरे डायरा में अश्रुपूरित नेत्रों से एक-दूसरे के गले मिल गए! वडताल के आचार्य महाराज की आज्ञा होते ही, भाई पर आए संकट को समग्र सत्संग का संकट मानकर बिना किसी हिचकिचाहट के अमरा खाचर ने जो अप्रतिम त्याग और सहयोग दिखाया, वह दादा खाचर के कुल की दिव्य गरिमा का प्रमाण है!
इस प्रकार अमरा खाचर के अद्भुत स्वाभिमान और सत्संग के प्रति अगाध प्रेम से यह जटिल समस्या चुटकी में सुलझ गई। पालीयाद में धूमधाम से बारात का सामैया हुआ और विवाह प्रसंग अत्यंत हर्षोल्लास के साथ संपन्न हुआ। इसी प्रकार अमरा खाचर के पावन समर्पण से श्री गोपीनाथजी महाराज के दरबार में गाजे-बाजे के साथ हाथी आया! अमरा खाचर ने हाथी के निर्वाह हेतु जो भूमि दी थी, वह आज भी मांडवधार के मार्ग पर ‘हाथीवाला खेत’ के नाम से प्रसिद्ध है।
यह संपूर्ण ऐतिहासिक घटना उस समय के सौराष्ट्र राज्य के प्रतिष्ठित समाचार पत्र ‘फूलछाब’ में सुप्रसिद्ध लेखक नानूभाई जेबलिया की लेखनी से प्रकाशित हुई थी, जिसकी उस दिन की मूल प्रति मुक्तराज दादा खाचर के छठवें वंशज श्री हरसूरबापू खाचर के पास आज भी सुरक्षित है!
- श्री भक्तचिंतामणि एवं सत्संग इतिहास से…
🙏
English
The Resolute Pride of Amra Khachar and the Grand Donation of an Elephant
Near the Dabhania Mango Tree seat in the holy Lakshmiwadi of Gadhpur, there stands a grand historic structure known as the Hathikhanu (elephant stable). The history behind this Hathikhanu bears luminous testimony to the unshakeable faith, profound devotion, and spirit of supreme surrender toward Shri Gopinathji Maharaj that flowed seamlessly into the heirs of Muktaraj Dada Khachar.
Param Bhakta Dada Khachar had two sons: the elder was Bava Khachar and the younger was Amra Khachar. When Shriji Maharaj departed for His divine abode Akshardham, Amra Khachar was merely a toddler, and Bava Khachar was barely four to five years old. As they came of age, the ancestral estate (garas) of Gadhada was amicably and peacefully divided between the two brothers. Amra Khachar was an exalted ekantik devotee. In a state of divine ecstasy, he would loudly chant the holy dhun, “Swaminarayan! Swaminarayan!”, and roll bare-chested upon the sacred sanctified grounds of the Darbargadh that had been blessed by the holy footprints of Shriji Maharaj and His divine muktas!
In due course, the marriage of Bava Khachar’s son, Giga Khachar, was arranged in the town of Paliyad. Bava Khachar departed for Paliyad leading the wedding procession (jaan), accompanied by the traditional royal kettle-drums (nobat-nagara) of Shri Gopinathji Maharaj’s temple. When the party reached Paliyad, their lodging was arranged across the river opposite the town. However, the customary ceremonial welcome (samaiya) had not yet taken place. The Kathi Darbars of both the bride’s and the groom’s sides gathered cordially. At that juncture, certain hostile elements raised strong objections against the sacred kettle-drums accompanying the wedding party, declaring: “We will not permit your Swaminarayan God’s nobat-nagara to enter Paliyad!” Bava Khachar responded with unwavering conviction: “These holy drums belong to Shri Gopinathji Maharaj, the divine Father and protector of our Khachar clan; they shall remain with this procession no matter what!” The matter quickly escalated into a dispute of pride and prestige. Consequently, the welcoming ceremony (samaiya) was withheld, yet Bava Khachar stood firm on his principles and refused to turn back. Thus, the entire wedding party remained camped there at their own considerable expense for a whole month. According to local custom, until the ceremonial reception was carried out, all daily living and hospitality expenses had to be borne entirely by the groom’s party. Daily assemblies (dayras) of the Darbars of both sides were held, turning into fierce competitions of generosity where whichever donation was offered by one party, the other would surpass with an even greater pledge. Against the combined wealth of the four ruling households (delis) of Paliyad, Bava Khachar stood completely alone from Gadhada!
Daily reports of these developments reached Gadhada, causing great concern among his relatives and the Satsang community. Eventually, word of Bava Khachar’s predicament reached Acharya Maharajshri in Vadtal. At that time, owing to a minor domestic estrangement between the two brothers, Amra Khachar had not accompanied the wedding party to Paliyad. Acharya Maharajshri dispatched an urgent camel messenger (sandhani savar) from Vadtal commanding the Kothari of Gadhada Mandir and Amra Bapu to proceed to Paliyad immediately, resolve the crisis confronting the wedding procession, and provide full support to Bava Khachar. Reverently honouring the command of Acharya Maharaj, Amra Bapu set aside all personal grievances and worldly obligations and prepared to depart for Paliyad. Consulting with the Kothari of Gadhada Mandir on how best to conclude the impasse with dignity and honour, they resolved that an offering must be made which the Paliyad Darbars could never match—and hence, it was decided to donate a majestic elephant to the deity!
Amra Khachar promptly dispatched a camel messenger to Acharya Maharajshri in Vadtal, informing him of the strategy and requesting that a high-caliber elephant be purchased and rushed to Paliyad immediately, assuring him that all expenses would be gladly borne by themselves. From Vadtal, Acharya Maharajshri promptly purchased an exceptional elephant from Ahmedabad for twenty-five thousand rupees (a staggering fortune at the time) and dispatched it toward Paliyad, sending advance word to Gadhada regarding its anticipated arrival.
On the day the elephant was slated to arrive, Amra Khachar entered the packed royal assembly (dayra) in Paliyad where Darbars from both factions were actively engaged in boasting about their charitable gifts. Just then, an attendant (parshad) from Gadhada Mandir discreetly whispered to Amra Bapu that the elephant had arrived at the outskirts. Moments later, the regal tusker was led right before the assembly. Addressing the entire gathering with dignified poise, Amra Bapu proclaimed: “This elephant belongs to us! I, Amra Khachar, garasdar of Gadhada and kin of this wedding party, hereby donate this elephant to Shri Gopinathji Maharaj of Gadhada! Furthermore, for the elephant’s lifelong maintenance, I donate two santi (100 bighas or approximately 40 acres) of prime agricultural land!” Thereupon, he had the resident Brahmin perform the ritual vow (sankalpa) of donation, releasing sanctified water from his cupped palms before the astounded gathering! Then, turning directly toward the Paliyad chieftains, he challenged: “Now, Darbars of Paliyad! Speak up, what do you offer in comparison?”
Stunned by this unprecedented donation, the Paliyad assembly protested indignantly: “This is unfair! We do not happen to possess an elephant at this moment; had you informed us beforehand, we would have donated three elephants!” Hearing this retort, Amra Khachar rose to his feet and declared with towering self-respect: “You are landed chieftains with vast estates; I too am a garasdar of Gadhada, the proud son of Dada Khachar. Apart from the clothes I wear upon my body, I surrender my entire ancestral estate (garas) as an offering unto my beloved Lord Shri Gopinathji! Now speak, will you match this?!” Saying so, he began untying the fasteners of his traditional robe (kadiyu) to cast it off! The entire assembly of Darbars was struck dumb with awe and reverence.
Elders present in the assembly intervened, advising the Paliyad Darbars: “Behold, this is the heroic blood of Dada Khachar! You will never match their boundless devotion and spirit of sacrifice. Put away your obstinacy and make peace immediately!” The familial knot of estrangement that seemed so intractable dissolved instantly. Bava Khachar and Amra Khachar cast away all lingering bitterness and embraced each other with tears of joy before the entire assembly! Upon receiving the command of Acharya Maharaj of Vadtal, Amra Khachar regarded his brother’s crisis as a crisis upon Satsang itself, offering himself without a moment’s hesitation. Such was the sublime spiritual stature and loyalty of Dada Khachar’s family!
Thus, through Amra Khachar’s noble pride, courage, and unconditional love for Satsang, this formidable dispute was resolved harmoniously. The ceremonial samaiya was celebrated with immense fanfare throughout Paliyad, and the wedding was solemnized with great splendour. In this grand manner, an elephant was royally ushered into the court of Shri Gopinathji Maharaj! The fertile farmland gifted by Amra Khachar for the elephant’s upkeep remains renowned to this day on the road to Mandavdhar as the Hathiwalu Khetar (the Elephant’s Field).
This entire remarkable historical episode was recorded in Phulchhab, the renowned newspaper of the Sorath region, through the pen of celebrated author Nanubhai Jebaliya. That historic newspaper page is lovingly preserved to this day in the custody of Shri Harsurbapu Khachar, the sixth-generation descendant of Muktaraj Dada Khachar!
- From Shri Bhakta Chintamani and Satsang historical chronicles…
🙏