એકવખત રોંઢા ટાણે સદગુરુ રાઘવાનંદ સ્વામી ઝાલાવાડના લીંબડી તાલુકાના શિયાણી ગામેથી હરિભક્તોને કથાવારતા કરી ને બીજે બાજુના ગામે જતા હતા.
Gujarati
શિયાણીના હરિસિંહજી દરબાર અને શિવરામ વિપ્રનો નિશ્ચય
એકવખત રોંઢા ટાણે સદગુરુ રાઘવાનંદ સ્વામી ઝાલાવાડના લીંબડી તાલુકાના શિયાણી ગામેથી હરિભક્તોને કથાવારતા કરી ને બીજે બાજુના ગામે જતા હતા. ગામના ચોરે થી નીસર્યા તે ત્યાં દરબારોનો મોટો ડાયરો બેઠો હતો. સૌ કોઇ મોટા મોટા પાઘડા વાળા ને હોકાની ગૂડગૂડાટી બોલાવતા પોતાના માથે બાંધવા ના ફાળીયેથી ગોંઠણ બાંધી બાંધીને બેઠા હતા. એક ગોરમહારાજ કથા વાંચે ને સૌ સાંભળે ને વચાળે વચાળે ‘હરે.. હરે..!’ ના નાદ કરતા જાય.
સદગુરુ રાઘવાનંદ સ્વામી ત્યાથી શ્રીહરિને સંભારતા સંભારતા નીસર્યા એટલે એમણે દરબારો ને રામ…. રામ કર્યા. દરબારોએ સ્વામીને રામરામ કીધા ને પધારો સાધુ મહારાજ એમ કહીને ઉભા રાખ્યા. સ્વામી બજાર વચાળે ઉભા થકા દરબારોને પુછયુ કે શુ કથા વંચાય છે? ત્યારે દરબારો કહે કે અમારા ગોર મારાજ ‘માળ’ વાંચે છે.
રાઘવાનંદ સ્વામી કહે કે કઇ માળ વંચાય છે? માળ તો ઘંટમાળ, ઘૂઘરમાળ, તોરણમાળ, રેંટમાળ, દિપમાળ, ફૂલમાળ, વરમાળ, કંઠમાળ, વિરમાળ, સંતમાળ, ભકતમાળ ને સાલેમાળ થઇને કુલ ૧૨ છે.
દરબારો તો વિસ્મય પામ્યા ને રાજી થઇને બોલ્યા કે અમે તો ભકતમાળ એક જ જાણતા તા, સ્વામી..! તમે તો ભારે જ્ઞાની છોવ, એ ગામમાં રોકાઇને તમે કથા કરો.
એમ કહીને સ્વામીને ચોરે રોક્યા ને કથા કરાવી. સદગુરુ રાઘવાનંદ સ્વામી એ પોતાની ચોટંદાર વાણીથી ક્ષત્રિયોના આખ્યાનો કહ્યા ને કથામા ઉપદેશ દેતા કહ્યું કે આંખ્ય ના પલકારા મા આ જીવન પુરુ થય જાહે ને જ્યારે હિસાબ દેવાનું ટાણુ આવશે ત્યારે કાય હરિભજન નય કર્યું હોય તો બવ છેટું પડી જાહે..!
હાલ તો પૃગટ ભગવાન સ્વામિનારાયણ આ ધરા ઉપર હાજરાહજૂર છે, દર્શન કરતા હજારોના અંતર પવિત્ર કરે છે ને અંતકાળે ધામમાં તેડી જાય છે. અમે એના સાધુ છઇ ને તમે તમારી આંખ્યે જ અનુભવી ને ભરોસો કરી શકો છો. આમ, રાઘવાનંદ સ્વામી એ ઘણી-ઘણી ઉપદેશ ને પૃગટભગવાનના મહીમાની વાતો કરી. સૌને ભારે ગુણ આવ્યો ને સૌ રાજી થયા. ઘણાય મુમુક્ષુઓ વ્યસન મુકીને સત્સંગી થયા.
ગામધણી દરબાર હરિસીંહજી ત્યાં બેઠા હતા એમને મનમાં થોડો સંશય થયો એટલે પોતે પોતાના ગામના શાસ્ત્રી શીવરામ વિપૃને ખરાઇ કરવા ગઢપુર મોકલ્યા.
શિવરામ વિપૃ શીયાણી ગામધણી હરિસીંહજીના આદેશે એમના મનનો સંશય ટાળવાને ભગવાનપણા ની ખરાઇ કરવા શાસ્ત્ર ને સંમત એવા દેશ અને જન્મ ભૂમી, વૈષ્ણવી દીક્ષા ને સેવારીતી, ઇષ્ટદેવ ની ઓળખ, ભગવાનપણા ના ચિહ્નો, પરમહંસ દીક્ષા, તિલક નો પૃકાર જેવા ૧૮ જેટલા પૃશ્નો લઇને ગઢપુર આવ્યા. શ્રીહરિએ એમને યથાયોગ્ય માન-સન્માન આપીને આવકાર્યા ને માનભેર રોક્યા.
વળતે દિવસ ફાગણ સુદી એકાદશીના દિવસે સવારમાં લીંબતરુ તળે એભલખાચરના દરબારમા શ્રીજીમહારાજે પોતે એ ૧૮ પૃશ્નોના જવાબ દીધા ને એમનો સંશય ટાળ્યો ને અલૌકિક દર્શન દીધુ. પોતાને સમાધીમા થઇ ને દિવ્ય સિંહાસન ઉપર પોતાના ઇષ્ટદેવ શ્રીકૃષ્ણભગવાન અને રાધિકાજીનુ દર્શન થતા ભાવવિભોર થયા ને પોતાને પરિપૂર્ણ નિશ્ચય થયો. સમાધી માથી બહાર આવીને પોતે શ્રીહરિના આશ્રીત થયા ને પોતાને ગામ શીયાણી આવ્યા.
ગામધણી દરબાર હરિસીંહજીને પોતાના પરિપૂર્ણપણાની વાત કરી એટલે એ પણ પોતાના કારભારીઓ સહિત શ્રીહરિના દ્રઢ આશ્રિત થયા ને આખુયે શીયાણી ગામ સતસંગ ના રંગે રંગાયું. ગામમાંથી ઘણા મુક્તો સત્સંગના ઇતિહાસે અમર થયા.
- બ્રહ્મનિષ્ઠ સંતો તથા સતસંગી જીવન પૃકરણ-૨ અધ્યાય ૩૭ માંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
शियाणी के हरिसिंहजी दरबार और शिवराम विप्र का निश्चय
एक बार दोपहर के बाद (रोंढा टाणे) सद्गुरु राघवानंद स्वामी झालावाड़ के लींबड़ी तालुका के शियाणी गाँव में हरिभक्तों को कथा-वार्ता सुनाकर पड़ोस के गाँव जा रहे थे। जब वे गाँव के चौरे (सार्वजनिक चबूतरे) से गुज़रे, तो वहाँ दरबारों की एक बड़ी महफ़िल (डायरा) बैठी हुई थी। सभी बड़े-बड़े साफ़ों और पगड़ियों वाले, हुक्के की गुड़गुड़ाहट करते हुए, अपने सिर के साफ़े से घुटनों को बाँधे बैठे थे। एक गौर महाराज (कुल पुरोहित) कथा का वाचन कर रहे थे और सभी ध्यानपूर्वक सुन रहे थे तथा बीच-बीच में ‘हरे… हरे!’ का उद्घोष करते जा रहे थे।
सद्गुरु राघवानंद स्वामी वहाँ से श्रीहरि का स्मरण करते हुए निकले, तो उन्होंने दरबारों को “राम… राम!” कहा। दरबारों ने भी स्वामी को राम-राम किया और “पधारिए साधु महाराज!” कहकर उन्हें रोक लिया। स्वामी ने बाज़ार के बीच खड़े रहकर दरबारों से पूछा, “यहाँ किस कथा का वाचन हो रहा है?” तब दरबारों ने कहा, “हमारे गौर महाराज ‘माल’ पढ़ रहे हैं।”
राघवानंद स्वामी ने पूछा, “कौन सी माल पढ़ी जा रही है? माल तो बारह प्रकार की होती है—घंटमाल, घूघरमाल, तोरणमाल, रेंटमाल, दीपमाल, फूलमाल, वरमाल, कंठमाल, वीरमाल, संतमाल, भक्तमाल और सालेमाल।”
यह सुनकर सभी दरबार अत्यंत विस्मित और प्रसन्न हुए तथा बोले, “स्वामी! हम तो केवल भक्तमाल ही जानते थे। आप तो बहुत बड़े ज्ञानी हैं! कृपा करके हमारे गाँव में ठहरिए और हमें कथा सुनाइए।”
दरबारों ने स्वामी को चौरे पर विराजित किया और कथा की प्रार्थना की। सद्गुरु राघवानंद स्वामी ने अपनी प्रभावशाली और ओजस्वी वाणी में क्षत्रियों के आख्यान सुनाए और उपदेश देते हुए कहा, “आँख की एक पलक झपकते ही यह मानव जीवन समाप्त हो जाएगा। और जब कर्मों का हिसाब देने का समय आएगा, तब यदि हरि-भजन नहीं किया होगा तो जीव बहुत दूर भटक जाएगा!”
स्वामी ने आगे कहा, “वर्तमान में साक्षात् प्रकट भगवान स्वामिनारायण इस धरा पर हाजरा-हजूर विराजमान हैं। दर्शन मात्र से वे हज़ारों जीवों के अंतःकरण को पावन कर रहे हैं और अंतकाल में अपने परमधाम में ले जाते हैं। हम उन्हीं के साधु हैं, और आप स्वयं अपनी आँखों से अनुभव करके उन पर भरोसा कर सकते हैं।” इस प्रकार राघवानंद स्वामी ने गहन उपदेश दिया और प्रकट भगवान की असीम महिमा का गान किया। सभी के हृदय में स्वामी के प्रति अत्यधिक आदर और निष्ठा जागी। कई मुमुक्षुओं ने अपने व्यसन त्याग दिए और नियमबद्ध सत्संगी बन गए।
गाँव के ठाकुर (ग़ामधणी) दरबार हरिसिंहजी भी वहाँ बैठे थे। उनके मन में कुछ संशय उत्पन्न हुआ, इसलिए उन्होंने पूरी सच्चाई की परीक्षा करने हेतु अपने गाँव के विद्वान शास्त्री शिवराम विप्र को गढ़पुर भेजा।
शिवराम विप्र शियाणी के दरबार हरिसिंहजी की आज्ञा से उनके मन का संशय दूर करने तथा भगवान होने की प्रामाणिकता की जाँच करने हेतु शास्त्रों के अनुकूल १८ प्रश्न लेकर गढ़पुर आए। इन प्रश्नों में जन्मभूमि, वैष्णवी दीक्षा व सेवा-रीति, इष्टदेव की पहचान, भगवान होने के लक्षण (चिह्न), परमहंस दीक्षा, तिलक का प्रकार आदि गूढ़ विषय शामिल थे। श्रीहरि ने उनका यथायोग्य मान-सम्मान करके स्वागत किया और बड़े आदर के साथ उन्हें ठहराया।
अगले दिन फाल्गुन शुक्ल एकादशी की प्रातःकाल एभल खाचर के दरबार में नीम के वृक्ष के नीचे श्रीजी महाराज ने स्वयं उन सभी १८ प्रश्नों के यथार्थ उत्तर दिए, उनके सारे संशय समूल नष्ट कर दिए और उन्हें अलौकिक दर्शन प्रदान किया। शिवराम विप्र को समाधि हो गई, जिसमें उन्होंने एक दिव्य सिंहासन पर अपने इष्टदेव भगवान श्रीकृष्ण और श्रीराधिकाजी के दर्शन किए। वे भाव-विभोर हो गए और उन्हें श्रीजी महाराज के पूर्ण पुरुषोत्तम होने का अखंड और परिपूर्ण निश्चय हो गया। समाधि से बाहर आकर उन्होंने पूर्ण रूप से श्रीहरि का आश्रय ग्रहण किया और अपने गाँव शियाणी लौट आए।
उन्होंने दरबार हरिसिंहजी से श्रीजी महाराज के परिपूर्ण भगवान होने की संपूर्ण गाथा सुनाई। यह सुनकर दरबार हरिसिंहजी भी अपने सभी कारभारियों सहित श्रीहरि के अनन्य आश्रित बन गए और पूरा शियाणी गाँव सत्संग के रंग में रंग गया। आगे चलकर इस गाँव के अनेक दिव्य मुक्त सत्संग के इतिहास में अमर हो गए।
- ब्रह्मनिष्ठ संतों तथा सत्संगी जीवन प्रकरण-२, अध्याय ३७ से…
🙏
English
Harisinhji Darbar of Shiyani and the Conviction of Shivram Vipra
One afternoon, Sadguru Raghavanand Swami was walking toward an adjacent village after conducting spiritual discourses (katha) for devotees in Shiyani, located in the Limbdi taluka of Jhalawad. As he passed by the village square (choro), he came upon a large gathering (dayro) of Darbars (local rulers). All wore grand turbans, gently smoked their hookahs, and sat with cloth scarves bound around their knees. A village priest (Gor Maharaj) was reciting scripture while everyone listened attentively, occasionally chanting “Hare… Hare!”.
Remembering Shri Hari, Sadguru Raghavanand Swami passed by and greeted them with “Ram… Ram!”. The Darbars responded warmly, “Ram, Ram! Welcome, Sadhu Maharaj!” and requested him to stop. Standing in the middle of the village square, Swami asked the Darbars, “Which scripture is being recited here?” The Darbars replied, “Our Gor Maharaj is reading ‘Mal’.”
Raghavanand Swami asked, “Which ‘Mal’ is being read? There are twelve kinds of Mal in all: Ghant-mal, Ghughar-mal, Toran-mal, Rentt-mal, Deep-mal, Phool-mal, Var-mal, Kanth-mal, Veer-mal, Sant-mal, Bhakt-mal, and Sale-mal.”
The Darbars were amazed and delighted. They said, “Swami, we only knew of Bhaktamal! You possess extraordinary wisdom! Please stay in our village and bless us with katha.”
Inviting Swami with great respect to the choro, they requested him to narrate the scripture. With poignant eloquence, Sadguru Raghavanand Swami recounted inspiring episodes of righteous Kshatriyas and delivered profound teachings: “In the blink of an eye, this human life will come to an end. When the time comes to account for one’s actions, if one has not engaged in devotion to God (Hari-bhajan), one will find oneself in utter despair!”
He continued, “At present, manifest Bhagwan Swaminarayan is physically present on this earth! Just by His divine darshan, He purifies the inner souls of thousands and grants them His supreme abode at their final departure. We are His sadhus, and you can experience this reality with your own eyes and place your faith in Him.” Raghavanand Swami imparted deep spiritual teachings and spoke extensively on the supreme glory of manifest God. Everyone was deeply impressed and rejoiced. Numerous seekers gave up addictions and embraced Satsang.
The village chieftain, Darbar Harisinhji, was also seated in the assembly. A slight doubt arose in his mind, so to verify the claims, he dispatched the village’s learned scholar, Shivram Vipra (a Brahmin), to Gadhpur.
Upon the instructions of Darbar Harisinhji of Shiyani, Shivram Vipra arrived in Gadhpur carrying eighteen scriptural questions to resolve doubts and authenticate Shriji Maharaj’s divinity. These questions concerned His native land and birthplace, Vaishnava initiation and rituals of worship, the identity of His Ishtadev, signs of divinity, Paramhansa initiation, the style of the tilak, and more. Shri Hari welcomed him with high honor and courtesy and graciously hosted him.
The following morning, on Fagun Sud Ekadashi, seated beneath the neem tree in the courtyard of Ebhel Khachar, Shriji Maharaj Himself answered all eighteen questions, completely dispelling his doubts, and bestowed upon him a divine, transcendental vision. Shivram Vipra was granted samadhi, wherein he beheld his beloved Ishtadev, Bhagwan Shri Krishna and Radhikaji, seated upon a divine throne, radiating supreme divinity. Overwhelmed with devotional ecstasy, he attained complete and resolute conviction in Shriji Maharaj’s supreme Godhood. Emerging from samadhi, he surrendered wholeheartedly at the lotus feet of Shri Hari and returned to Shiyani.
When he narrated the undeniable divinity and supremacy of Shriji Maharaj to Darbar Harisinhji, the Darbar, along with all his administrators and courtiers, took firm refuge in Shri Hari. The entire village of Shiyani became immersed in the colors of Satsang, and many exalted devotees from this village became immortalized in Satsang history.
- From Brahmanishtha Santo and Satsangi Jivan, Prakaran 2, Chapter 37…
🙏