વડતાલમાં શ્રીહરિના રંગોત્સવના સમાચાર સાંભળી કંથકોટના પ્રતિષ્ઠિત સત્સંગી પદમશી શેઠે વડતાલ જવા મોટો સંઘ તૈયાર કર્યો અને મામૈયા આહિરનું ગાડું ભાડે રાખ્યું.
Gujarati
કંથકોટના પદમશી શેઠ, મામૈયા આહિરની અવિશ્વાસ લીલા અને અંતકાળે મોક્ષ
વડતાલમાં શ્રીહરિના ભવ્ય રંગોત્સવ અને ફૂલદોલ ઉત્સવના સમાચાર સાંભળી કચ્છના કંથકોટ ગામના પ્રતિષ્ઠિત સત્સંગી પદમશી શેઠે વડતાલ દર્શને જવા મોટો સંઘ તૈયાર કર્યો. યાત્રા માટે પદમશી શેઠે ગામમાંથી મામૈયા આહિર નામના ગાડાખેડુને તેના બળદગાડા સાથે ભાડે રાખ્યો.
નામસ્મરણ અને ભજન-કીર્તન કરતાં કરતાં સંઘ કંથકોટથી વડતાલ જવા નીકળ્યો. માર્ગમાં પદમશી શેઠે ગાડામાં બેઠાં બેઠાં મામૈયા આહિરને સત્સંગનો મહિમા સમજાવ્યો: “મામૈયા! અનેક જન્મોના પુણ્યે આ દુર્લભ માનવદેહ મળ્યો છે અને સાક્ષાત્ પ્રગટ ભગવાન સ્વામિનારાયણ મળ્યા છે. જો આપણે પંચવર્તમાન પાળી પ્રભુની આજ્ઞામાં રહીએ તો અંતકાળે સ્વયં ભગવાન તેડવા આવે છે!” પદમશી શેઠની વાતોથી પ્રભાવિત થઈ મામૈયાએ કંઠી બાંધવાની ઇચ્છા દર્શાવી, એટલે શેઠે પોતાના હાથે તેને બેવડી તુલસીની કંઠી પહેરાવી વર્તમાન ધરાવ્યાં.
યાત્રા શરૂ થયાને હજુ બે-ત્રણ દિવસ થયા ત્યાં અચાનક મામૈયાના ગાડામાં જોડેલો એક બળદ રસ્તામાં ઢળી પડી મરણ પામ્યો! અંધશ્રદ્ધાળુ મામૈયો વહેમાઈ ગયો અને પદમશી શેઠને ઉદ્ધત અવાજે કહ્યું: “જુઓ શેઠ! આ સ્વામિનારાયણની કંઠી પહેરતાં જ મારો બળદ મરી ગયો અને મારા માથે આ મોટી ઉપાધિ આવી પડી! મારે આવા સત્સંગના કોઈ નિયમો નથી પાળવા!” પદમશી શેઠે ખૂબ સમજાવ્યો કે, “ભાઈ! તેં કંઠી ન પહેરી હોત તો પણ બળદનું આયુષ્ય પૂરું થતાં એ મરવાનો જ હતો; એમાં ભગવાનનો કોઈ વાંક નથી!” પરંતુ મામૈયાએ કોઈનું કહ્યું માન્યું નહીં અને તરત જ ગળામાંથી કંઠી તોડીને ફેંકી દીધી!
સંઘ વડતાલ પહોંચ્યો. ગોમતીજીમાં સ્નાન કરી સૌએ રંગોત્સવમાં શ્રીહરિનાં દર્શન કર્યાં. શ્રીહરિએ માથે સોનેરી જડિત મુગટ ધારણ કરી સંતો-હરિભક્તો પર રંગની ધારાઓ વરસાવી. મામૈયાએ પણ આ દિવ્ય લીલા પોતાની આંખે નિહાળી.
ઉત્સવ પૂરો કરી સંઘ પાછો કંથકોટ જવા નીકળ્યો. વળતા રસ્તે કંટારિયાના સૂમસામ રણમાં ધાડપાડુ લૂંટારાઓએ સંઘને લૂંટવા સારુ ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો! તલવારો અને બંદૂકો જોઈ સૌ મુસાફરો ભયથી ધ્રૂજવા લાગ્યા. તે સમયે પદમશી શેઠે બે હાથ જોડી આર્તનાદથી શ્રીહરિને પોકાર્યા: “હે દીનાનાથ! હે સ્વામિનારાયણ પ્રભુ! અમારી રક્ષા કરો!”
ત્યાં તો અચાનક ચમત્કાર થયો! ક્ષણવારમાં ધોળાદહાડે રણની રેતી ઉડાડતા પચાસ તેજસ્વી ઘોડેસવારો સાથે સ્વયં શ્રીજીમહારાજ પ્રગટ થયા! પ્રભુના પ્રચંડ પ્રતાપથી લૂંટારાઓ ભયભીત થઈ હથિયારો ફેંકી નાસી છૂટ્યા! શ્રીહરિ સંઘની રક્ષા કરતાં કરતાં કંટારિયાનું રણ વટાવી કંથકોટના સીમાડા સુધી હેમખેમ મૂકી ગયા! મામૈયા આહિરે આ અદ્ભુત પરાક્રમ પણ પોતાની સગી આંખે જોયું.
સમય જતાં વર્ષો વીતી ગયાં. વૃદ્ધાવસ્થામાં મામૈયા આહિર અસાધ્ય રોગથી પીડાઈ પથારીવશ થયા. આખા શરીરે અસહ્ય વેદના થતી હતી. પદમશી શેઠને ખબર પડતાં તેઓ મામૈયાની ખબર કાઢવા આવ્યા. મામૈયાએ રડતાં રડતાં કહ્યું: “શેઠ! હવે તો મારું મોત આવે તો સારું; આ દેહની કાળી પીડા મારાથી સહન થતી નથી!” ત્યારે પદમશી શેઠે વહાલથી કહ્યું: “મામૈયા! ભગવાન ક્યારેય પોતાના આશ્રિતના અવગુણ જોતા નથી. તું શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનનું સ્મરણ કર! આપણે વડતાલ ગયા હતા તે દિવસો યાદ કર્ય; વડતાલમાં શ્રીહરિએ મુગટ પહેરી રંગોત્સવ ઊજવેલો એ દિવ્ય મૂર્તિ સંભાર્ય; અને કંટારિયાના રણમાં આપણને લૂંટારાઓથી બચાવવા પચાસ ઘોડેસવારો સાથે પ્રભુ દોડી આવેલા તે લીલાને યાદ કર્ય! તારા અંતરમાં જરૂર શાંતિ થશે.”
મામૈયાએ હૃદયપૂર્વક પ્રભુની એ તમામ દિવ્ય લીલાઓનું એક પછી એક સ્મરણ કરવા માંડ્યું. સ્મરણ કરતાં જ તેના શરીરની તમામ વેદના ગાયબ થઈ ગઈ અને અંતરમાં અખંડ શાંતિ વ્યાપી ગઈ! તેને પોતાની ભૂલ સમજાઈ કે, “હું કેવો અભાગી કે જેણે બળદ મરવાના નજીવા વાંકે પ્રભુની પવિત્ર કંઠી તોડી નાખી હતી!” તેની આંખોમાંથી પશ્ચાત્તાપનાં આંસુ વહેવા લાગ્યાં.
અચાનક મામૈયા આહિરના ઓરડામાં દિવ્ય પ્રકાશ પથરાયો! મામૈયાએ જોયું તો વડતાલના રંગોત્સવમાં જેવો મુગટ પહેરીને શ્રીહરિ બિરાજતા હતા, સાક્ષાત્ એ જ મુગટધારી મૂર્તિ પ્રગટ થઈને તેની સન્મુખ ઊભી હતી! શ્રીહરિએ સ્મિત કરતાં કહ્યું: “મામૈયા! તેં અંતકાળે અમારું ભાવપૂર્વક સ્મરણ કર્યું છે, માટે આજે અમે તને અમારા અક્ષરધામમાં લઈ જવા આવ્યા છીએ!” મામૈયાએ પદમશી શેઠનો અંતઃકરણથી આભાર માન્યો, સૌને “જય સ્વામિનારાયણ” કહ્યા અને દેહત્યાગ કરી અક્ષરધામ સિધાવ્યા.
- શ્રીહરિચરિત્રામૃતસાગરમાંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
कंथकोट के पदमशी सेठ, मामैया आहिर की अविश्वास लीला और अंतकाल में मोक्ष
वडताल में श्रीहरि के भव्य रंगोत्सव और फूलडोल उत्सव का समाचार सुनकर कच्छ के कंथकोट गाँव के प्रतिष्ठित सत्संगी पदमशी सेठ ने वडताल दर्शनार्थ एक विशाल संघ तैयार किया। यात्रा हेतु पदमशी सेठ ने गाँव के ही मामैया आहिर नामक गाड़ीवान को उसकी बैलगाड़ी सहित किराए पर लिया।
प्रभु-स्मरण और कीर्तन गाते हुए संघ कंथकोट से वडताल की ओर चल पड़ा। मार्ग में पदमशी सेठ ने गाड़ी में बैठे-बैठे मामैया आहिर को सत्संग की महिमा सुनाई: “मामैया! अनेक जन्मों के संचित पुण्यों से यह अमूल्य मानव देह मिला है और साक्षात् प्रकट परमात्मा स्वामीनारायण की प्राप्ति हुई है। यदि हम पंचवर्तमान का पालन कर प्रभु की आज्ञा में रहें, तो अंतकाल में स्वयं भगवान हमें अपने धाम ले जाने आते हैं!” पदमशी सेठ के वचनों से प्रभावित होकर मामैया ने कंठी पहनने की इच्छा व्यक्त की, अतः सेठ ने स्वयं अपने हाथों से उसे तुलसी की दोहरी कंठी पहनाकर वर्तमान धारण कराए।
यात्रा को अभी दो-तीन दिन ही बीते थे कि अचानक मामैया की गाड़ी में जुता एक हृष्ट-पुष्ट बैल मार्ग में गिरकर मर गया! अंधविश्वासी मामैया शंकाग्रस्त हो गया और पदमशी सेठ से कटु वाणी में बोला: “देखिए सेठ! इस स्वामीनारायण की कंठी पहनते ही मेरा बैल मर गया और मेरे सिर यह घोर विपत्ति आ पड़ी! मुझे आपके सत्संग के कोई नियम नहीं पालने!” पदमशी सेठ ने बहुत समझाया कि, “भाई! यदि तूने कंठी न पहनी होती, तब भी आयु पूर्ण होने पर बैल का मरना निश्चित था; इसमें ईश्वर का कोई दोष नहीं!” किंतु मामैया ने किसी की बात नहीं सुनी और तुरंत गले से कंठी तोड़कर भूमि पर फेंक दी!
संघ वडताल पहुँचा। गोमती सरोवर में स्नान कर सभी ने रंगोत्सव में श्रीहरि के दिव्य दर्शन किए। श्रीहरि मस्तक पर स्वर्णिम मुकुट धारण कर संतों-भक्तों पर रंग की अजस्र धाराएँ बरसा रहे थे। मामैया ने भी यह अलौकिक लीला अपनी आँखों से देखी।
उत्सव संपन्न होने पर संघ वापस कंथकोट की ओर लौटा। मार्ग में कंटारिया के निर्जन मरुस्थल (रण) में डाकुओं के एक भयानक गिरोह ने संघ को लूटने हेतु चारों ओर से घेर लिया! तलवारें और बंदूकें देखकर यात्री भय से कांपने लगे। उस संकट काल में पदमशी सेठ ने करबद्ध होकर आर्तभाव से पुकारा: “हे दीनानाथ! हे भगवान स्वामीनारायण! हमारी रक्षा कीजिए!”
तत्क्षण एक अद्भुत चमत्कार हुआ! दोपहर की धूप में मरुस्थल की धूल उड़ाते हुए पचास सशस्त्र घुड़सवारों के साथ स्वयं श्रीजी महाराज प्रकट हो गए! प्रभु के अलौकिक तेज से भयभीत होकर डाकू अपने अस्त्र-शस्त्र फेंककर भाग खड़े हुए! श्रीहरि संघ की रक्षा करते हुए कंटारिया का रण पार कराकर कंथकोट की सीमा तक सकुशल पहुँचा गए! मामैया आहिर ने यह अद्भुत पराक्रम भी अपनी आँखों से प्रत्यक्ष देखा।
कालांतर में वर्षों बीत गए। वृद्धावस्था में मामैया आहिर एक असाध्य रोग से ग्रस्त होकर शय्याग्रस्त हो गया। पूरे शरीर में असह्य पीड़ा हो रही थी। पदमशी सेठ को जब यह ज्ञात हुआ, तो वे मामैया का कुशलक्षेम पूछने पहुँचे। मामैया ने रोते हुए कहा: “सेठ! अब तो मृत्यु आ जाए तो अच्छा है; यह असह्य शारीरिक वेदना मुझसे सही नहीं जाती!” तब पदमशी सेठ ने स्नेह से कहा: “मामैया! परमात्मा कभी अपने आश्रितों के अवगुण नहीं देखते। तू भगवान स्वामीनारायण का स्मरण कर! वडताल के उन पावन दिनों को याद कर; मुकुट धारण कर रंगोत्सव मनाते श्रीहरि की उस दिव्य छवि का चिंतन कर; और कंटारिया के रण में डाकुओं से बचाने आए पचास घुड़सवारों सहित प्रभु की उस लीला का स्मरण कर! तेरे अंतःकरण में अवश्य शांति होगी।”
मामैया ने सच्चे हृदय से प्रभु की उन सभी दिव्य स्मृतियों का एक-एक कर स्मरण करना प्रारंभ किया। स्मरण करते ही उसके शरीर की समस्त पीड़ा शांत हो गई और हृदय में असीम शांति छा गई! उसे अपनी भूल का पश्चाताप हुआ: “मैं कितना अभागा था कि एक बैल के मरने के कारण मैंने प्रभु की पावन कंठी तोड़ दी थी!” उसकी आँखों से पश्चाताप के आँसू बहने लगे।
अचानक मामैया के कक्ष में दिव्य प्रकाश फैल गया! उसने देखा कि वडताल के रंगोत्सव में जैसा मुकुट पहनकर श्रीहरि विराजमान थे, ठीक वही मुकुटधारी स्वरूप साक्षात् उसके सम्मुख प्रकट था! श्रीहरि ने मंद मुस्कान के साथ कहा: “मामैया! तुमने अंत समय में हमारा स्मरण किया है, अतः आज हम तुम्हें अपने परम धाम अक्षरधाम ले जाने आए हैं!” मामैया ने पदमशी सेठ का आभार व्यक्त किया, सबको “जय स्वामीनारायण” कहा और शांतिपूर्वक देहत्याग कर अक्षरधाम सिधार गया।
- श्रीहरिचरित्रामृतसागर से… 🙇🏻♂️🙏
English
Padamshi Sheth of Kanthkot and Mamaiya Ahir: Doubts Dispelled and Liberation at the Final Hour
Hearing joyous news of the magnificent Rangotsav and Phuldol festival to be celebrated in Vadtal by Bhagwan Swaminarayan, Padamshi Sheth, an esteemed disciple from Kanthkot in Kutch, organized a large pilgrimage group. For conveyance, he hired a local cart-driver named Mamaiya Ahir along with his pair of bullocks and cart.
The congregation set out from Kanthkot toward Vadtal, filling the trails with devotional singing and remembrance of the divine name. As they traveled, Padamshi Sheth explained the profound glory of Satsang to Mamaiya: “Mamaiya! It is after countless births of spiritual merit that this precious human birth is attained, and we have met manifest Supreme Lord Swaminarayan! If we observe the moral vows (Panch-Vartman) and live in His divine commands, the Lord Himself arrives to receive our soul at the hour of death!” Deeply impressed, Mamaiya requested initiation, and Padamshi Sheth lovingly fastened a sacred double-stringed Tulsi kanthi around his neck, initiating him into the holy vows.
Merely two or three days into the journey, one of Mamaiya’s strong bullocks suddenly collapsed and died on the trail! Superstitious and immature, Mamaiya panicked and lashed out angrily at Padamshi Sheth: “Look here, Sheth! The moment I wore this Swaminarayan kanthi, my bullock perished and this disaster befell me! I want no part of your religion and its vows!” Padamshi Sheth tried to reason: “Brother! Even without the kanthi, the bullock would have died when its natural lifespan concluded; God is not to blame!” But Mamaiya refused to listen; in a fit of rage, he snapped the sacred kanthi from his neck and hurled it into the dust!
The caravan reached Vadtal. After bathing in Gomti Lake, the pilgrims rejoiced in the divine festivities. At the grand Rangotsav, Shreehari wore an ornate gold-embroidered royal crown, spraying torrents of fragrant color upon the assembly of saints and pilgrims. Mamaiya observed this celestial celebration with his own eyes.
Upon the return journey, while crossing the desolate, waterless desert of Kantariya, a band of fierce desert dacoits surrounded the caravan, brandishing swords and matchlocks to plunder the pilgrims! Paralyzed with terror, the travelers cried out in despair. At that dire moment, Padamshi Sheth clasped his hands and prayed with anguished intensity: “O Lord! O Protector of the helpless! Save us!”
Instantly, a divine miracle occurred! In broad daylight, kicking up desert dust, Shreeji Maharaj miraculously materialized before their eyes at the head of fifty radiant, armed horsemen! Overawed by this supernatural majesty, the terrified dacoits dropped their weapons and fled into the wastes! Shreehari personally escorted the caravan across the perilous desert, safely delivering them to the outskirts of Kathrot before vanishing! Mamaiya Ahir witnessed this miraculous rescue firsthand.
Decades passed, and in his old age, Mamaiya Ahir fell gravely ill, bedridden with excruciating bodily agony. Hearing of his plight, Padamshi Sheth came to visit. Weeping in distress, Mamaiya cried: “Sheth! I pray for death; this unbearable bodily agony is beyond my endurance!” Padamshi Sheth comforted him with profound compassion: “Mamaiya! God never holds the faults of His creatures against them. Meditate upon Bhagwan Swaminarayan! Recall those blessed days in Vadtal; visualize the Lord wearing that radiant crown amidst the rain of colors; and remember how He appeared with fifty horsemen in the Kantariya desert to save our lives! Sincere remembrance of His divine sports will bring tranquility to your soul.”
Mamaiya began sincerely visualizing each of those divine memories. As his mind absorbed the sacred pastimes of Shreehari, the excruciating pain evaporated, replaced by deep, celestial peace! Realizing his past folly, tears of pure repentance streamed down his face: “How blind was I to cast away the Lord’s sacred necklace over the loss of a mere beast!”
Suddenly, the humble sickroom was flooded with transcendental light! Looking up, Mamaiya beheld Bhagwan Swaminarayan Himself standing before him, adorned in the exact radiant royal crown He wore during the Vadtal Rangotsav! With an affectionate smile, Shreehari proclaimed: “Mamaiya! Because you have remembered Our divine pastimes at your final hour with a contrite heart, We have come in person to escort you to Our eternal Akshardham!” Deeply grateful, Mamaiya thanked Padamshi Sheth, bid farewell to his family with “Jai Swaminarayan”, and peacefully shed his mortal frame to enter the eternal abode.
- From Shri Haricharitamrutsagar… 🙇🏻♂️🙏