ગઢપુરમાં હસનભાઈ નામે એક મુસ્લિમ હરિભક્ત રહેતા અને તમાકુનો મોટો વેપાર કરતા. તેઓ રાજકોટ અને સરધાર સુધી માલ વેચવા જતા.
Gujarati
ગઢપુરના હસનભાઈની રીસ, સુરતમાં ગોપાળાનંદ સ્વામીનો બોધ અને વડતાલના કોઠારી
ગઢપુરમાં હસનભાઈ નામે એક મુસ્લિમ હરિભક્ત રહેતા અને તમાકુનો મોટો વેપાર કરતા. તેઓ રાજકોટ અને સરધાર સુધી તમાકુ વેચવા જતા. એક વખત તેમના વેપારમાં ભારે ખોટ ગઈ. શ્રીજીમહારાજે અગાઉ તમાકુનો નિષેધ કરેલો હોવા છતાં, આજ્ઞાની અવગણના કરી હસનભાઈએ તમાકુનો ધીકતો ધંધો આદર્યો હતો. જ્યારે તેઓ દેવામાં ડૂબ્યા ત્યારે શ્રીહરિએ સત્સંગમાં ચોખવટ કરતાં સૌ હરિભક્તોને સ્પષ્ટ કહી દીધું: “જે કોઈને હસનભાઈ સાથે લેવડ-દેવડ હોય તે પોતે સીધો વહીવટ પતાવી લેજો; દરબાર દાદા ખાચરને કે અમને હસનભાઈના આ વેપાર સાથે કશી લેવાદેવા નથી!”
પોતાના વેપાર અંગે શ્રીહરિએ જાહેરમાં આવું વલણ લીધું તેથી હસનભાઈને ભારે ખોટું લાગ્યું. તેમનું સ્વાભિમાન ઘવાયું. તેઓ વહેલી સવારે કોઈને કહ્યા વગર ગઢડાથી ભાવનગર પહોંચ્યા અને ત્યાંથી વહાણમાં બેસી દરિયાઈ માર્ગે સીધા સુરત ચાલ્યા ગયા!
સુરતમાં તેમણે સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામીના આસને જઈ દર્શન કર્યા. સ્વામીએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું: “અરે હસન! તું ગઢડા છોડીને અહીં સુરતમાં ક્યાંથી?” ત્યારે હસનભાઈએ કડવાશ ઠાલવતાં કહ્યું: “સ્વામી! મારે વેપારમાં મોટી ખોટ ગઈ, તેમાં ગઢડામાં મહારાજે મારી આબરૂનો કાંકરો કરી નાખ્યો! મારી આખી લાજ લૂંટી લીધી!” ગોપાળાનંદ સ્વામીએ શાંતિથી પૂછ્યું: “તો હવે તું આગળ શું કરવાનો છે?” હસનભાઈએ પોતાના મનનો ક્રોધ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું: “હું અહીંથી મુંબઈ જઈશ અને બ્રિટિશ ગવર્નરને મળીને આખા ગઢડા પરગણાનો વહીવટ ઇજારે (ભાડે) લઈ લઈશ! પછી હું ગઢડાની બજારમાં વૈભવી ઘોડાગાડીમાં બેસીને નીકળીશ અને મહારાજ મને સલામ કરશે, ત્યારે જ મારી ગુમાવેલી આબરૂ પાછી મળશે અને મારો બદલો પૂરો થશે!”
હસનભાઈના જીવની આવી બાળિશ અવળાઈ અને મોહ જોઈ સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી મનમાં હસ્યા. સ્વામીએ અતિશય માર્મિક સ્વરે પૂછ્યું: “હસન! ગઢડામાં તારી લાજ લીધી એ કોણ છે?” હસનભાઈ બોલ્યા: “એ તો સાક્ષાત્ પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ભગવાન છે!” ગોપાળાનંદ સ્વામીએ તરત જ વેધક પ્રશ્ન કર્યો: “હે હસન! જો એ સાક્ષાત્ ભગવાન મુંબઈના ગવર્નરના અંતઃકરણમાં પ્રવેશીને તેની બુદ્ધિ ફેરવી નાખશે, ત્યારે તું શું કરીશ?”
આ એક જ વાક્યે હસનભાઈની આંખો ઉઘાડી નાખી! તેમના હૃદયમાં વીજળીનો ચમકારો થયો: “હું અલ્પ બુદ્ધિનો જીવ સાક્ષાત્ જગત નિયંતા પરબ્રહ્મ સામે બાથ ભીડવા નીકળ્યો છું!” તેમને પોતાની ભયંકર ભૂલ અને અવિવેક સમજાતાં આખો દેહ ધ્રૂજી ઊઠ્યો. તેઓ અત્યંત પશ્ચાત્તાપથી રડી પડ્યા અને સ્વામીના ચરણો પકડી કરગરી ઊઠ્યા: “સ્વામી! મારાથી અતિશય મોટો અપરાધ થઈ ગયો! હવે મારો છુટકારો કઈ રીતે થાય?”
દયાળુ ગોપાળાનંદ સ્વામીએ તેમને સાંત્વના આપતાં કહ્યું: “હસન! ગભરાઈશ નહીં. જો જીવ સાચા હૃદયથી પશ્ચાત્તાપ કરે તો ભગવાન અનંત અપરાધો હોય તો પણ ક્ષમા કરી દે છે!” સ્વામીએ હસનભાઈને મનાવી લીધા, સુરતથી પોતાની સાથે વડતાલ લઈ આવ્યા. શ્રીજીમહારાજના ચરણોમાં તેમની માફી મંજૂર કરાવી અને તેમની વહીવટી કુશળતા જોઈ વડતાલ મંદિરના મુખ્ય કોઠારી પદે સ્થાપિત કર્યા!
- સદગુરુ શ્રી અક્ષરાનંદ સ્વામીની વાતોમાંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
गढ़पुर के हसनभाई का रोष, सूरत में गोपाळानंद स्वामी का बोध और वडताल के कोठारी
गढ़पुर में हसनभाई नामक एक निष्ठावान मुस्लिम भक्त रहते थे। वे तंबाकू का बड़ा व्यापार करते थे और राजकोट तथा सरधार तक माल बेचने जाते थे। एक बार उनके व्यापार में भारी घाटा हो गया। श्रीजी महाराज ने पूर्व में तंबाकू के व्यापार का स्पष्ट निषेध किया था, किंतु आज्ञा की अवहेलना कर हसनभाई ने यह कार्य किया था। जब वे कर्ज में डूबे, तो श्रीहरि ने सत्संग में स्पष्ट उद्घोष करवा दिया: “जिस किसी का भी हसनभाई के साथ लेन-देन हो, वह स्वयं सीधे हिसाब कर ले; दरबार दादा खाचर का अथवा हमारा इस व्यापार से कोई सरोकार नहीं है!”
प्रभु के इस सार्वजनिक वक्तव्य से हसनभाई का स्वाभिमान आहत हो गया। वे अत्यधिक क्षुब्ध हो गए। प्रातःकाल किसी को बताए बिना वे गढ़डा से भावनगर पहुँचे और जलमार्ग से जहाज में बैठकर सीधे सूरत चले गए!
सूरत पहुँचकर उन्होंने सद्गुरु गोपाळानंद स्वामी के दर्शन किए। स्वामी ने विस्मित होकर पूछा: “अरे हसन! तुम गढ़डा छोड़कर यहाँ सूरत में क्या कर रहे हो?” तब हसनभाई ने अपना रोष प्रकट करते हुए कहा: “स्वामी! व्यापार में मुझे घाटा क्या हुआ, गढ़डा में महाराज ने भरी सभा में मेरी मर्यादा की धज्जियाँ उड़ा दीं! मेरी पूरी प्रतिष्ठा धूल में मिला दी!” गोपाळानंद स्वामी ने शांत स्वर में पूछा: “तो अब आगे तुम्हारा क्या विचार है?” हसनभाई ने क्रोधावेश में कहा: “मैं यहाँ से बंबई (मुंबई) जाऊँगा और अंग्रेज गवर्नर से मिलकर संपूर्ण गढ़डा परगने का इजारा (राजस्व पट्टा) अपने नाम करवा लूँगा! तत्पश्चात मैं गढ़डा के बाज़ार में सजी-धजी बग्घी में बैठकर निकलूँगा, और जब महाराज मुझे झुककर सलाम करेंगे, तभी मेरा खोया सम्मान वापस लौटेगा!”
हसनभाई की ऐसी अज्ञानता और कुटिल संकल्प देखकर सद्गुरु गोपाळानंद स्वामी मन ही मन मुस्कुराए। उन्होंने अत्यंत गंभीर होकर पूछा: “हसन! गढ़डा में जिसने तुम्हारी प्रतिष्ठा ली, वे कौन हैं?” हसनभाई बोले: “वे तो साक्षात् पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान हैं!” गोपाळानंद स्वामी ने तत्क्षण अचूक प्रहार किया: “हसन! यदि वे साक्षात् भगवान बंबई के गवर्नर के अंतःकरण में बैठकर उसकी बुद्धि ही पलट देंगे, तब तुम क्या करोगे?”
इस एक ही प्रश्न ने हसनभाई के मोह का पर्दा फाड़ दिया! उनके अंतरात्मा में प्रकाश छा गया: “मैं एक तुच्छ जीव होकर समस्त ब्रह्मांडों के अधीश्वर से प्रतिस्पर्धा करने की धृष्टता कर रहा था!” अपनी भयानक भूल का भान होते ही वे कांप उठे। अश्रुपूरित नेत्रों से वे स्वामी के चरणों में गिर पड़े और विलाप करने लगे: “स्वामी! मुझसे बहुत भारी अपराध हो गया! अब मेरे उद्धार का क्या मार्ग है?”
परम दयालु गोपाळानंद स्वामी ने उन्हें ढांढस बंधाते हुए कहा: “हसन! व्याकुल मत हो। यदि मनुष्य सच्चे हृदय से पश्चाताप करे, तो परमात्मा बड़े से बड़े अपराध को भी क्षमा कर देते हैं।” स्वामी हसनभाई को अपने साथ वडताल ले आए। श्रीजी महाराज से उनके अपराध की क्षमा याचना करवाई और उनकी व्यापारिक कुशलता को देखते हुए उन्हें वडताल मंदिर का प्रमुख कोठारी नियुक्त करवा दिया!
- सद्गुरु श्री अक्षरानंद स्वामी की बातों से… 🙇🏻♂️🙏
English
Hasanbhai of Gadhpur: Hurt Pride in Surat, Gopalanand Swami’s Awakening, and Appointment as Vadtal Kothari
In Gadhpur lived a Muslim devotee named Hasanbhai, who engaged extensively in the wholesale trade of tobacco, traveling to Rajkot and Sardhar. In time, his enterprise suffered devastating financial losses. Shreeji Maharaj had previously forbidden devotees from trading in tobacco, yet Hasanbhai had disregarded this injunction. When Hasanbhai became overwhelmed by debt, Shreehari explicitly clarified to the congregation: “Whosoever holds financial claims with Hasanbhai must settle their accounts directly with him; Darbar Dada Khachar and Our ashram have no connection whatsoever with his business!”
Deeply stung by Maharaj’s public disassociation, Hasanbhai felt humiliated. Nursing wounded pride, he slipped away from Gadhada at dawn without notifying anyone, traveled to Bhavnagar, and boarded a coastal ship bound for Surat.
In Surat, he visited the lodging of Sadguru Gopalanand Swami. Astonished to see him, Swami asked: “Hasan! What brings you all the way to Surat, leaving Gadhpur behind?” Hasanbhai vented his bitter grievance: “Swami! Just because my business suffered a downturn, Maharaj publicly stripped away my honor in Gadhada! He humiliated me before the entire fellowship!” Gopalanand Swami asked calmly: “What do you intend to do now?” Blinded by bruised pride, Hasanbhai revealed his vengeful scheme: “I shall sail to Mumbai and petition the British Governor to grant me the complete revenue lease (ijara) of the entire Gadhada district! Then, I shall ride through the main marketplace of Gadhpur in a lavish horse-drawn carriage. When Maharaj is compelled to bow and salute me, only then will my lost honor be redeemed!”
Amused by the sheer absurdity and delusion of Hasanbhai’s ego, Sadguru Gopalanand Swami smiled gently. He then asked a piercing question: “Hasan! Who is this person in Gadhada whom you accuse of humbling your pride?” Hasanbhai replied unhesitatingly: “He is manifest Purna Purushottam Bhagwan Himself!” Gopalanand Swami immediately struck the core of truth: “O Hasan! If that very Supreme God enters the heart of the British Governor in Mumbai and turns his intellect against your petition, what will you do then?”
That single, devastating query shattered Hasanbhai’s pride like a thunderbolt! The stark reality dawned upon his soul: “Wretched mortal that I am, I dared to scheme against the omnipotent Sovereign of all creation!” Trembling from head to toe with acute remorse, he collapsed at Swami’s holy feet, weeping inconsolably: “O Gurudev! I have committed an unforgivable offense against God! How can my wretched soul ever find redemption?”
Compassionate Gopalanand Swami consoled him tenderly: “Hasan! Do not despair. When a soul repents from the depths of a sincere heart, God forgives even the gravest transgressions!” Swami lovingly counseled him, brought him to Vadtal, secured Shreeji Maharaj’s divine pardon, and recognizing his organizational acumen, appointed Hasanbhai as the chief administrative officer (Kothari) of Vadtal temple!
- From the divine talks of Sadguru Shri Aksharanand Swami… 🙇🏻♂️🙏