ગામ સરધાર ના બોદો કમાનગર સદગુરુ રામાનંદ સ્વામી ના શિષ્ય હતા. તેઓ જ્ઞાતિએ ઘાંચી મુસ્લીમ હતા.
Gujarati
સરધારના બોદા કમાનગર અને ગુરુનો વાદ
ગામ સરધાર ના બોદો કમાનગર સદગુરુ રામાનંદ સ્વામી ના શિષ્ય હતા. તેઓ જ્ઞાતિએ ઘાંચી મુસ્લીમ હતા. સરધાર ગોંડલ રાજ્ય નુ પહેલું ગાદીસ્થાન હતું એટલે સરકારી અમલદારો અવારનવાર ગામમાં કચેરીએ આવતા. બોદો કમાનગર પણ રાજ મા મોટા માણહ હતા તે એમને પુછયા વગર કોઇ કાર્ય થતું નહી. તેમનું ગોંડલ રાજમાં ઘણું માન હતું. એમના ઘરે સરકારી અમલદારો આવરો-જાવરો કાયમ રયા કરતો. પોતે સદગુરુ રામાનંદ સ્વામીને ગુરુ કર્યા તે સ્વામી પણ જ્યારે સરધાર આવે ત્યારે એમના ઘરે ઉતારો કરતા.
એકદિવસ રામાનંદ સ્વામીના બીજા કોઇ શીષ્યના નાના એવા છોકરાને અચાનક જ પેટમાં દુખવા મંડયુ. સૌ સત્સંગી ઓએ સ્વામી ને વાત કરી તે સ્વામી એ એમને બોલાવ્યા ને એ નાના એવા છોકરા ને એક મુઠી મીઠું ખવરાવયુ. થોડીવાર થય ને છોકરાને ઝાડા થઇ ગયા ને પેટમાં થતો દુખાવો બંધ થઇ ગયો. આ બધુય સ્વામીના સૌ બીજા આશ્રીતો હારે બોદા કમાનગરે પણ જોયું. સ્વામી તો થોડુંક રોકાઇને સત્સંગ વિચરણ મા ચાલી નીકળ્યા.
થોડાદિવસ વિત્યે બીજા પૃસંગે કોઇને આવો જ પેટમાં દુખાવો થયો. ત્યારે એના સૌ સંબંધીઓએ એ વ્યકિતને બોદા કમાનગર પાસે લાવીને સદગુરુ રામાનંદ સ્વામી વીશે પુછયુ. ત્યારે બોદો કમાનગર બોલ્યા કે તમારે દવા જ જોઇએ છે ને? એ તો મને આવડે છે, એમા ગુરુદેવ રામાનંદ સ્વામી નુ શુ કામ છે. બોદા કમાનગરે પણ કાયપણ તપાસ કર્યા વગર એને તાંહળી મા એક મીઠું ઘોળીને પાઇ દીધુ. ઉટવૈદુ અવળું થયું ને વધારે પડતા ઝાડા થઇ જતા દર્દી મૃત્યુ પામ્યો. બોદા કમાનગરને તો કોઇને મોઢુ દેખાડવા જેવુ નો રયુ..! લોકમાં તો સૌ સદગુરુ રામાનંદ સ્વામીનો અવગુણ લઇને જેમ તેમ બોલવા લાગ્યા. આ સાંભળીને સ્વામીના પૃતયે મહીમાંવાળા હરિભક્તો બોલ્યા કે સ્વામીની વાત અલગ છે, એ તો મોટાપુરુષ છે ને સમર્થ છે. એમની રીત્ય આપણા જેવા પામર જીવને કાય સમજાય નય..! માટે એમની વાત જુદી છે, ને તમારી વાત જુદી છે. એમના તો દર્શન કોઇ કરે તોય જીવને જનમોજનમ ના ગમે તેવા રોગ લાગ્યા હોય તોય મટી જાય એમા આ દેહ ના રોગ ની વાત જ કયા કરવી..! માટે ગુરુનો વાદ લેવો સારો નહી.
આ વાત્ય બોદા કમાનગર ને મનાણી નહી ને ધીમે ધીમે સત્સંગમાંથી પડી ગયા.
શ્રીહરિએ પણ લાડુબા-જીવુબાએ બનાવેલી સાંઇઠ માણહની રસોઇ પૃેમમુર્તિ સચ્ચિદાનંદ સ્વામી ને જમાડીને પુર્વે દુર્વાસા ઋષી ગોપીઓના થાળ જમી ગયા હતા એ વાત્ય ની પૃતિત કરાવી હતી ને શ્રીહરિ એમ કાયમ કહેતા કે મોટા ની રીત્ય ન્યારી હોય, એ જે કાય કરે છે એમા આપડને દશ પડે નહી, માટે આપણે મોટા કરે એમ ન કરવું પણ મોટેરાઓ કહે એમ કરવું.
- આદર્શભકતગાથામાંથી…!
🙇🏻♂️🙏
Hindi
सरधार के बोदा कमानगर और गुरु का अनुकरण (वाद)
सरधार गाँव के निवासी बोदा कमानगर सद्गुरु रामानंद स्वामी के शिष्य थे। वे जाति से घांची मुस्लिम थे। सरधार गोंडल राज्य की पहली राजधानी (गद्दी-स्थान) थी, इसलिए सरकारी अधिकारी एवं कर्मचारी प्रायः गाँव की कचहरी में आते-जाते रहते थे। बोदा कमानगर भी राज-दरबार में एक प्रतिष्ठित और प्रभावशाली व्यक्ति थे; उनसे परामर्श किए बिना कोई कार्य नहीं होता था। उनका गोंडल राज्य में बड़ा मान-सम्मान था और उनके घर सरकारी अधिकारियों का निरंतर आना-जाना लगा रहता था। उन्होंने सद्गुरु रामानंद स्वामी को अपना गुरु बनाया था, अतः जब भी स्वामी सरधार पधारते, तो उनके घर पर ही ठहरा करते थे।
एक दिन रामानंद स्वामी के किसी अन्य शिष्य के छोटे बालक के पेट में अचानक तीव्र दर्द होने लगा। सभी सत्संगियों ने स्वामी से यह बात कही। तब स्वामी ने उस बालक को अपने पास बुलाया और उसे एक मुट्ठी नमक खिला दिया। थोड़ी ही देर में बालक का पेट साफ हो गया (दस्त लग गए) और पेट का असह्य दर्द पूरी तरह मिट गया। स्वामी के अन्य आश्रित भक्तों के साथ बोदा कमानगर ने भी यह सब अपनी आँखों से देखा। स्वामी तो कुछ समय रुकने के पश्चात सत्संग विचरण के लिए आगे प्रस्थान कर गए।
कुछ दिनों बाद किसी अन्य प्रसंग में गाँव के एक अन्य व्यक्ति को भी पेट में वैसा ही भयंकर दर्द हुआ। उस व्यक्ति के परिजन उसे बोदा कमानगर के पास लाए और सद्गुरु रामानंद स्वामी के उपचार के विषय में पूछने लगे। तब बोदा कमानगर अहंकारवश बोले, “आपको तो केवल दवा ही चाहिए न? वह तो मुझे भी आती है, इसमें गुरुदेव रामानंद स्वामी की क्या आवश्यकता है?” बोदा कमानगर ने बिना किसी जाँच-पड़ताल के, एक कटोरे (ताँहळी) में नमक घोलकर उस रोगी को पिला दिया। यह नीम-हकीमी (उलट-वैद्यक) उल्टी पड़ गई! अत्यधिक दस्त लग जाने के कारण उस रोगी की मृत्यु हो गई! अब तो बोदा कमानगर किसी को मुँह दिखाने योग्य न रहे। गाँव के अज्ञानी लोग सद्गुरु रामानंद स्वामी का अवगुण लेकर अनुचित बातें बोलने लगे। यह सुनकर रामानंद स्वामी के प्रति अनन्य निष्ठा और महिमा रखने वाले हरिभक्त बोले, “स्वामीजी की बात ही अलग है! वे तो समर्थ महापुरुष और सिद्ध संत हैं। उनकी अलौकिक रीति हमारे जैसे पामर जीवों की समझ में कभी नहीं आ सकती। इसलिए उनकी सामर्थ्य और आपकी स्थिति में जमीन-आसमान का अंतर है। उनके तो केवल दर्शन मात्र से ही जीवों के जन्म-जन्मांतरों के भवरोग मिट जाते हैं, फिर इस नश्वर देह के रोगों की तो बात ही क्या! अतः गुरु की दिव्य चेष्टाओं का अहंकारवश अनुकरण (वाद) करना कभी हितकारी नहीं होता।”
परंतु यह ज्ञानवर्धक बात बोदा कमानगर के अहंकार को स्वीकार न हुई, और वे धीरे-धीरे सत्संग से विमुख होकर पतित हो गए।
श्रीहरि ने भी एक बार लाडूबा और जीवूबा द्वारा साठ व्यक्तियों के लिए बनाई गई रसोई प्रेममूर्ति सच्चिदानंद स्वामी को अकेले ही जिमाकर पूर्वकाल में दुर्वासा ऋषि द्वारा गोपियों के थाल आरोग्य जाने की घटना की सत्यता सिद्ध की थी। श्रीहरि सदैव यह उपदेश दिया करते थे कि महापुरुषों की रीति अत्यंत न्यारी और अलौकिक होती है; वे जो कुछ भी करते हैं, उसका मर्म सामान्य बुद्धि से समझा नहीं जा सकता। इसलिए हमें महापुरुषों के कार्यों का अंधानुकरण नहीं करना चाहिए, अपितु वे जैसा आज्ञा दें, वैसा ही आचरण करना चाहिए (“मोतेरा कहे एम करवु, पण मोता करे एम न करवु”)।
- आदर्श भक्तगाथा से…!
🙏
English
Boda Kamanagar of Sardhar and the Presumption of Imitating the Guru
Boda Kamanagar of Sardhar village was a disciple of Sadguru Ramanand Swami. By background, he belonged to the Ghanchi Muslim community. As Sardhar was the initial capital seat of the princely state of Gondal, royal administrators and officials frequently visited the government offices in the village. Boda Kamanagar was an influential and respected figure in the royal court; virtually no major affair was decided without consulting him. He commanded immense respect throughout the Gondal state, and royal officials were regular visitors at his residence. Having accepted Sadguru Ramanand Swami as his spiritual master (guru), whenever Swami traveled to Sardhar, he hosted Swami at his home.
One day, the young child of another disciple of Ramanand Swami suddenly suffered severe abdominal pain. The devotees informed Swami of the child’s affliction. Swami summoned the young boy and fed him a handful of salt. Shortly afterward, the child had a bowel movement and the agonizing stomach pain vanished entirely. Along with Swami’s other followers, Boda Kamanagar witnessed this miraculous cure firsthand. After staying for a short while, Swami departed on his spiritual tour (satsang vicharan).
A few days later, another individual suffered similar severe stomach pains. His relatives brought the patient to Boda Kamanagar, inquiring about the treatment administered earlier by Sadguru Ramanand Swami. Filled with conceit, Boda Kamanagar arrogantly remarked, “All you need is the remedy, right? I know how to do that as well; why bother Gurudev Ramanand Swami for this?” Without diagnosing the underlying cause or possessing spiritual authority, Boda Kamanagar dissolved a heavy amount of salt into a bowl of water and made the patient drink it. This reckless quackery went terribly wrong—the excessive salt triggered severe dehydration and diarrhea, and the patient tragically died. Boda Kamanagar was left thoroughly disgraced and could not show his face to anyone. Ignorant townsfolk began speaking disparagingly, unfairly attributing blame even to Sadguru Ramanand Swami. Hearing this, devout followers who understood Swami’s supreme spiritual greatness proclaimed, “Swami’s stature is beyond comparison! He is a supremely realized master and an omnipotent divinity (mota purush). His mystical ways are far beyond the comprehension of ordinary mortals like us. His divine realm is entirely transcendent, while our capacity is merely mortal. A mere darshan of Swami is capable of eradicating the deep spiritual afflictions of countless lifetimes—what then to speak of ailments of this transient physical body? Therefore, one should never foolishly attempt to rival or imitate the ways of the Guru.”
However, blinded by ego, Boda Kamanagar failed to accept this profound truth, and gradually fell away from the sacred fellowship of Satsang.
Shri Hari once also demonstrated this profound spiritual principle when He had Premmurti Sachchidanand Swami single-handedly consume an entire feast cooked by Laduba and Jivuba meant for sixty people, thereby vindicating the ancient scriptural narration of Sage Durvasa eating the offerings prepared by the Gopis. Shri Hari consistently taught that the ways of spiritually elevated masters are unique and inscrutable; ordinary mortals cannot fathom their divine actions. Therefore, we should never presume to imitate the actions of great spiritual masters, but rather strictly abide by and carry out their holy instructions (“Mota kare em na karvu, pan motera kahe em karvu”).
- From Adarsh Bhaktagatha…!
🙏