ગામ બોચાસણ વડતાલથી ખંભાત તરફ ૨૯ કિમિ ના અંતરે આવેલું છે. બોચાસણના મુકતરાજ કાશીદાસભાઈ પટેલ જેણે ચરોતર પ્રદેશના સત્સંગ પ્રવર્તનમાં ખુબ મોટો ફાળો આપ્યો છે.
Gujarati
બોચાસણના કાશીદાસ પટેલ અને મહારાજની પ્રભુતા
ગામ બોચાસણ વડતાલથી ખંભાત તરફ ૨૯ કિમિ ના અંતરે આવેલું છે. બોચાસણના મુકતરાજ કાશીદાસભાઈ પટેલ જેણે ચરોતર પ્રદેશના સત્સંગ પ્રવર્તનમાં ખુબ મોટો ફાળો આપ્યો છે. કાશીદાસ પટેલના ભગવાનના નિશ્ચયના દ્રઢપણાની વાત શ્રીજીમહારાજે ગઢડા મધ્ય પ્રકરણના વચનામૃત ૫૯ માં કરી છે, કે “( આવા ભક્તને ) ભગવાનનો નિશ્ચય તો કોઈ રીતે મટે નહિ, તે કોઈકને વચને કરીને ન મટે એમાં શું કહેવું ? એને તો જો પોતાનું મન ડગમગાટ કરાવે તો પણ ડગમગાટ થાય નહિ, અને તેની દ્રઢતા તો જેવી નાથભક્તની છે કે જેવી વિષ્ણુદાસની હતી, કે જેવી હિમારાજ શાહની હતી કે જેવી કાશીદાસની છે કે જેવી ભાલચંદ્ર શેઠની હતી કે જેવી દામોદરાની છે, એવી દ્રઢતા હોય ત્યારે જાણવું જે આ પૂર્વજન્મનો ભગવાનનો ભક્ત છે. આવા એ પરમએકાતિંક ભક્તરાજ હતા. નીલકંઠ વર્ણી વેશે વિચરતા મહારાજ બોચાસણ પધાર્યા, કાશીદાસને ઘેર થોડું જમ્યા, રાત્રે ગામને પાદર બાવાની મઢીમાં રાત રોકાયા, સવારે જતા રહ્યા ! કાશીદાસે આર્ત હૃદયે પ્રાર્થના કરી ત્યારે “પછી આવીશ “ એમ આકાશવાણી દ્વારા કહ્યું ! સત્સંગ ધુરા ધારણ કરીને સત્સંગમાં વિચરણ કરતા સ્વામિનારાયણ ભગવાન સંતો પાર્ષદો સાથે બોચાસણ પધાર્યા, કાશીદાસજીને સમાધિ કરાવીને પોતાનો ભગવાનપણાનો નિશ્ચય દ્રઢ કરાવ્યો. (હ. લિ કળશ-૫ વિશ્રામ-૧૯ કડી ૧) આમ સ્વામિનારાયણ ભગવાનનો નિશ્ચય થતા કાશીદાસ પોતાનું ડમણિયું (નાનું બળદ ગાડું ) લઈને પોતાના સગાસંબંધીઓના ગામોમાં જઈને ઘણા લોકોને સત્સંગી કર્યા, ચરોતર પ્રદેશના વડતાલ અને વડતાલ નજીકના ઘણા ગામોનો સત્સંગ પણ કાશીદાસ દ્વારા થયેલો છે. કાશીદાસજી તમાકુની ખેતી અને તમાકુનો વેપાર પણ કરતા, આમ તમાકુના વેપાર નિમિત્તે અવાર નવાર ગઢડા આવતા, ગઢડામાં ખુબ સમય રોકાતા. હજી કેમ રોકાયા તેમ કોઈ પૂછે, તો કહે ‘હજી માલ વેચવાનો છે,’ જો બધો માલ વેચાઈ ગયો હોય તો એવું બહાનું બતાવે કે ‘ હજી ઉઘરાણી બાકી છે,’ આમ ખુબ સમય સંતોની સાથે ગઢડામાં રોકાય, આવા સંત સમાગમના હેતવાળા હતા. કાશીદાસના પ્રેમને વશ થઈને સ્વામિનારાયણ ભગવાન પણ ક્યારેક પોતાની ‘ પ્રભુતા ‘ દેખાડી દેતા !
એકવાર હરિજયંતીના સમૈયા ઉપર સંતોના સમૂહ દાદાના દરબારમાં પધાર્યા, ધામધૂમથી સમૈયો થયો, તે વખતે કાશીદાસ ગઢપુર આવ્યા હતા, તેમને એવો સંકલ્પ થયો કે આ સૌ સંતોને મહારાજ પોતાના હાથે ખુબ પીરસીને જમાડે, આમ નક્કી કરીને લખુ કંદોઈને જેટલો માગ્યો તેથી વધારે સામાન લાડુ બનાવવા આપ્યો, સવારની રસોઈ માટે મોડી રાત્રે લખુ કંદોઈ લાડુ ભરેલા મોટા મોટા કડાયા લાવ્યા, સવારે જમનારા ૫૦૦ સંતોની પંક્તિ થઇ, કડાયાઓમાં ભરેલા લાડુ ગણતરી કરીને જોયું ત્યારે લાડુ તો માત્ર ૧૦૦૦ જ હતા ! તે જાણીને કાશીદાસ ખુબ જ દિલગીર થઇ ગયા, મહારાજે કાશીદાસ પર હાથ મૂકીને આશ્વાસન આપ્યું કે તમારો મનોરથ પૂરો થશે ! એમ કહીને લાડુ ભરેલા તે કડાયાઓ પર ધોતિયા ઢંકાવી દીધા, પીરસનારા સંતો તેમાંથી ત્રાંસ ભરી ભરીને મહારાજને આપવા લાગ્યા, પ્રથમ વખત પંક્તિમાં પીરસતા મહારાજ બંને હાથમાં બબ્બે લાડુ લઈને દરેક સાધુના પત્તરમાં ચાર ચાર લાડુ મુકતા જાય, તે જોઈને કાશીદાસ અકળાયા કે આ લાડુ તો અડધી પંગતે પણ માંડ પુરા થશે ! પરંતુ મહારાજે તો પંક્તિમાં બેઠેલા ૫૦૦ સંતોને દરેકના પત્તરમાં ચાર ચાર લાડુ પીરસી દીધા ! મહારાજ બીજી વખત પીરસવા પધાર્યા ત્યારે દરેક સંતના પત્તરમાં બબ્બે બબ્બે ત્રણ ત્રણ લાડુ પીરસ્યા, ત્રીજી વખત એક એક બબ્બે લાડુ પીરસ્યા, પછી આગ્રહ કરી કરીને કોઈને એક કોઈને અડધો એમ દરેક સંતોને ખુબ આગ્રહ કરી કરીને જમાડ્યા, ગણતરી કરતા લગભગ ૫૦૦ સંતોને દરેકને લગભગ નવ નવ લાડુ કરતા વધારે જમાડ્યા ! સૌ સંતોને પીરસીને મહારાજે હાથ ધોયા અને કાશીદાસને પૂછ્યું ‘ હવે તો તમારો મનોરથ પૂરો થયોને ? ‘ કાશીદાસ આંખમાં આંસુની ધારા સાથે ઉભા રહયા ! મહારાજે કહ્યું “ હવે વધેલા લાડુ ગણી જોજો “ ગણતરી કરીને જોયા તો લાડુ ૧૦૦૧ થયા ! આમ સ્વામિનારાયણ ભગવાને પોતાનું સર્વમંગલ સ્તોત્ર નુ ૫૮૦મું નામ अदभुत्ક્રિયઃ સાર્થક કર્યું !
સદગુરુ શતાનંદ સ્વામીએ મહારાજનું એક નામ कालદोषનિવરક ( જનમંગલ નામાવલીમાં ૫૧મું નામ ) એવું ચિંતવ્યું છે, કાળ એ પૂર્ણપુરુષોત્તમની અમોઘ શક્તિ છે, જે જીવ, ઈશ્વર, માયા એ સર્વેનો ક્ષોભ -નિયંત્રણ - કરે છે, એવા કાળ તેનો ક્ષોભ કોણ કરે ? કાળની ગતિનું નિયંત્રણ તો અક્ષરાધિપતિ જ કરી શકે ! આવી અમોઘ શક્તિ મહારાજે કાશીદાસ માટે એક વખત દેખાડી ! આવા કાશીદાસ ભક્તરાજ હતા. શરુઆત મા કાશીદાસ મહારાજના સત્સંગી થયા તે ઘણા સત્સંગ દ્વેષીઓને ખટકતું હતું, આથી લાગ મળે તો તેને ફસાવીને હેરાન કરવાના ઈરાદાથી ઉપજાવી કાઢેલ ખોટી ઉઘરાણી માટે કાશીદાસજી ઉપર ખેડા અંગ્રેજ અધિકારીની કચેરીમાં કેસ કર્યો, તેમાં સજા થતા કાશીદાસને જેલમાં પુરાવી દીધા, તે જમાનામાં જેલમાં કોઈ સગવડ ન હોય, આથી કાશીદાસને નહાવા ન મળ્યું, ને પૂજા ન કરી શક્યા, આમ કાશીદાસે ત્રણ દિવસ કાંઈ અન્નપાણી ન લીધું, આથી જેલના અધિકારીએ ખેડાની પાસેની વાત્રક નદીમાં પાંચ સાત સિપાઈઓની દેખરેખ સાથે કાશીદાસને નાહવા મોકલ્યા, કાશીદાસે નદીમાં ઉતરીને મહારાજનું સ્મરણ કરતા કરતા ખેડાની વાત્રક નદીના પાણીમાં ડૂબકી મારી, આ નદી પ્રમાણમાં નાની અને ઓછા ઊંડાણવાળી છે, નાહવા માટે નદીના પાણીમાં ડૂબકી માર્યાને ઘણો વખત થયો, પણ કાશીદાસ પાણીમાંથી બહાર ન નીકળ્યા ! કાશીદાસ તો જેલના કેદી હતા આથી બધા સિપાઈઓનું કાશીદાસ ઉપર બરોબર ધ્યાન હતું, વાત્રક નદીનું પાણી પણ એવું ઊંડું નહોતું કે તેમાં ડૂબેલું માણસ ન દેખાય ! તાબડતોબ ઘણા માણસો દ્વારા દૂર સુધી વાત્રક નદીમાં શોધખોળ કરી, પણ કાશીદાસનો ક્યાંય પત્તો જ ન મળ્યો, આ તરફ ખેડાની વાત્રક નદીમાં નહાતા કાશીદાસે જ્યાં પાણીમાંથી માથું બહાર કાઢ્યું ત્યાં તો ગઢડામાં ઘેલા નદીમાં નીકળ્યા ! કાશીદાસ તો ભીના કપડે દાદાના દરબારમાં આવ્યા, કપડાં બદલીને કોઈ જાતના સંકલ્પ વિકલ્પ વિના સભામાં બેસી ગયા, મહારાજે પણ કાશીદાસને કાંઈ ન પૂછ્યું, થોડા દિવસ થયા ત્યારે મહારાજે કાશીદાસને કહ્યું કે ‘ હવે તમે તમારે ગામ જાઓ ‘ એટલે કાશીદાસે કહ્યું કે હું ત્યાં જાઉં તો તો તરત મને જેલમાં પુરી દેશે, ત્યારે મહારાજ કહે ‘ તમે નિઃશંકપણે જાઓ ! હવે કાંઈ નહિ થાય,’ કાશીદાસ ગઢડાથી તેમના ગામ બોચાસણ આવ્યા. આ તરફ ખેડામાં જેલના અંગ્રેજ અધિકારીએ વાત્રક નદીમાં, કાશીદાસના કુટુંબીઓના ઘરે વગેરે દરેક સ્થળે ખુબ શોધખોળ કરાવી, કાશીદાસનો કે તેના મૃત શરીરનો ક્યાંય પત્તો ન લાગતા ખેડાના કોર્ટના અધિકારીએ કાશીદાસને “ મરણ પામેલા ‘ જાહેર કરી દીધા ! આમ કોર્ટ દ્વારા મરણ પામેલા વ્યક્તિ જાહેર થયા હોવાથી તેમની સજા માફ કરી દીધી ! હવે કાશીદાસ બોચાસણમાં આવ્યા, તે જાણીને તેના વિરોધીઓએ સરકારને જાણ કરી, પરંતુ સરકારે કહ્યું કે તેમને તો મરણ પામેલા જાહેર કરીને સજા માફ કરી દીધી છે ! આવી कालદोषનિવરક એવી અમોઘ શક્તિ મહારાજે આવા ભક્તરાજ માટે વાપરી ! (હરિચરિત્ર ચિંતામણિ ભાગ ૩ વાત ૯૬) આવા ભક્તોને નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ભક્ત ચિંતામણી ગ્રંથમાં પ્રકરણ ૧૨૨ની કડી ૫૦ માં ગાયા છે.
પટેલ ભક્ત કાશીદાસ સારો, રામદાસ પૃભુજી ને પ્યારો..! વેરીભાઇ કાછીયો કેવાય, એહ જન બોચાસણ માંય..!!
- શ્રીભકતચિંતામણીના મુક્તો ના ચિંતન માંથી…
🙇🏻♂️🙏
Hindi
बोचासण के काशीदास पटेल और महाराज की प्रभुता
गाँव बोचासण वड़ताल से खंभात की ओर २९ किलोमीटर की दूरी पर स्थित है। बोचासण के मुक्तराज काशीदासभाई पटेल ने चरोतर प्रदेश में सत्संग के प्रसार-प्रचार में अत्यंत महत्वपूर्ण योगदान दिया था। काशीदास पटेल के भगवान में दृढ़ निश्चय की महिमा स्वयं श्रीजी महाराज ने वचनामृत गढडा मध्य प्रकरण ५९ में बताई है: “(ऐसे भक्त का) भगवान का निश्चय तो किसी भी प्रकार से नहीं मिटता; किसी अन्य के वचनों से तो क्या ही मिटे! यदि उसका अपना मन भी उसे डगमगाने का प्रयास करे, तो भी वह डगमगाता नहीं है। और उसकी दृढ़ता तो जैसी नाथभक्त की है, जैसी विष्णुदास की थी, जैसी हिमराज शाह की थी, जैसी काशीदास की है, जैसी भालचंद्र सेठ की थी, अथवा जैसी दामोदर की है—ऐसी अडिग दृढ़ता हो तब जानना चाहिए कि यह पूर्वजन्म का भगवान का भक्त है।” ऐसे वे परम एकांतिक भक्तराज थे।
नीलकंठ वर्णी के वेश में विचरण करते हुए जब महाराज बोचासण पधारे, तब वे काशीदास के घर थोड़ा-सा जीमे। रात्रि में गाँव के सीमंत पर स्थित एक बावा की मढ़ी में विश्राम किया और प्रातःकाल आगे प्रस्थान कर गए। उस समय जब काशीदास ने आर्त हृदय से प्रार्थना की, तब आकाशवाणी हुई, “हम पुनः आएँगे!” कालांतर में जब भगवान स्वामीनारायण ने धर्मधुरा धारण कर सत्संग में संतों एवं पार्षदों सहित विचरण करते हुए बोचासण में पदार्पण किया, तब उन्होंने काशीदासजी को समाधि कराकर अपने साक्षात् भगवान होने का दृढ़ निश्चय कराया (हरिलीलामृत कलश-५, विश्राम-१९, कढ़ी १)। भगवान स्वामीनारायण का ऐसा परब्रह्म निश्चय होने के बाद, काशीदास अपनी छोटी बैलगाड़ी (डमणियों) लेकर अपने सगे-संबंधियों के गाँवों में जाकर अनेक लोगों को सत्संगी बनाने लगे। चरोतर क्षेत्र के वड़ताल और उसके आसपास के अनेक गाँवों में सत्संग का विस्तार काशीदासजी के माध्यम से ही हुआ।
काशीदासजी तंबाकू की खेती और तंबाकू का व्यापार भी करते थे। इस व्यापार के सिलसिले में वे बार-बार गढडा आते और वहाँ संतों के साथ दीर्घकाल तक ठहरते थे। यदि कोई पूछता कि ‘अभी तक क्यों रुके हुए हैं?’, तो वे कहते कि ‘अभी माल बेचना बाकी है।’ यदि सारा माल बिक भी जाता, तो बहाना बना देते कि ‘अभी उगाहनी (बकाया वसूली) बाकी है।’ इस प्रकार संतों के समागम के अगाध प्रेम के कारण वे गढडा में रुके रहते थे। काशीदास के ऐसे अनन्य प्रेम के वशीभूत होकर भगवान स्वामीनारायण भी कभी-कभी अपनी दिव्य ‘प्रभुता’ प्रकट कर देते थे!
एक बार श्रीहरि जयंती के समैया (उत्सव) पर संतों का विशाल समूह दादा के दरबार में पधारा। समैया बड़े धूमधाम से संपन्न हुआ। उस समय काशीदास गढपुर आए हुए थे। उनके मन में ऐसा शुभ संकल्प हुआ कि ‘इन सभी संतों को महाराज स्वयं अपने श्रीहस्तों से खूब परोसकर जीमाएँ।’ यह निश्चय कर उन्होंने लखु हलवाई (कंदोई) को माँग से भी अधिक सामग्री लड्डू बनाने के लिए प्रदान की। प्रातःकाल की रसोई के लिए देर रात लखु हलवाई लड्डू से भरे बड़े-बड़े कड़ाहे लेकर आया। प्रातःकाल ५०० संतों की पंगत बैठी। जब कड़ाहों में रखे लड्डुओं की गिनती की गई, तो लड्डू केवल १००० ही निकले! यह जानकर काशीदास अत्यंत दुःखी और चिंतित हो गए। तब महाराज ने काशीदास के कंधे पर हाथ रखकर सांत्वना दी, “तुम्हारा मनोरथ अवश्य पूर्ण होगा!” ऐसा कहकर महाराज ने उन कड़ाहों पर धोतियाँ ढकवा दीं। परोसने वाले संत उसमें से बड़े थाल (त्रांस) भर-भर कर महाराज को देने लगे। प्रथम बार पंगत में परोसते हुए महाराज दोनों हाथों में दो-दो लड्डू लेकर प्रत्येक संत के पत्तल में चार-चार लड्डू रखते गए। यह देखकर काशीदास व्याकुल हो उठे कि ये लड्डू तो आधी पंगत में भी नहीं पुरेंगे! किंतु महाराज ने पंगत में बैठे सभी ५०० संतों के पत्तल में चार-चार लड्डू परोस दिए! दूसरी बार पधारकर महाराज ने प्रत्येक संत को दो-दो, तीन-तीन लड्डू परोसे; तीसरी बार एक-एक, दो-दो लड्डू दिए। तत्पश्चात आग्रहपूर्वक किसी को एक तो किसी को आधा लड्डू देते हुए संतों को खूब मनुहार करके जिमाया। औसतन प्रत्येक संत को नौ से भी अधिक लड्डू जीमाए गए! सभी संतों को जिमाकर जब महाराज ने हाथ धोए, तब काशीदास से पूछा, “अब तो तुम्हारा मनोरथ पूरा हुआ न?” काशीदास की आँखों से प्रेमाश्रुओं की धारा बह निकली! महाराज ने मुस्कुराते हुए कहा, “अब कड़ाहे में बचे हुए लड्डू गिन लो।” जब गिनती की गई, तो लड्डू पूरे १००१ निकले! इस प्रकार भगवान स्वामीनारायण ने सर्वमंगल स्तोत्र के अपने ५८०वें नाम ‘अद्भुतक्रियः’ को सार्थक सिद्ध कर दिखाया!
सद्गुरु शतानंद स्वामी ने जनमंगल नामावली में महाराज का ५१वाँ नाम ‘कालदोषनिवारक’ बताया है। काल परब्रह्म पुरुषोत्तम नारायण की अमोघ शक्ति है, जो जीव, ईश्वर और माया—सभी को नियंत्रित करता है। ऐसे काल को वश में कौन कर सकता है? काल की गति का नियंत्रण तो केवल अक्षराधिपति ही कर सकते हैं! ऐसी अमोघ शक्ति महाराज ने अपने भक्तराज काशीदास के लिए प्रकट की।
आरंभ में जब काशीदास महाराज के अनन्य सत्संगी बने, तो सत्संग के कई द्वेषियों को यह सहन न हुआ। उन्होंने काशीदास को फँसाने के उद्देश्य से मनगढ़ंत झूठे कर्ज का अभियोग (केस) खेड़ा के अंग्रेज अधिकारी की अदालत में दायर कर दिया। अदालत से सजा होने पर काशीदास को जेल में डाल दिया गया। उस जमाने में जेल में कोई सुविधा नहीं होती थी, जिसके कारण काशीदास को स्नान करने और अपनी नित्य पूजा करने का अवसर नहीं मिला। बिना पूजा किए काशीदास ने तीन दिनों तक अन्न-जल ग्रहण नहीं किया। यह देखकर जेल अधिकारी ने पाँच-सात सिपाहियों की पहरेदारी में काशीदास को पास की वात्रक नदी में स्नान करने भेजा। काशीदास ने नदी में उतरकर श्रीजी महाराज का स्मरण करते हुए वात्रक नदी के जल में डुबकी लगाई। यह नदी अपेक्षाकृत छोटी और कम गहरी थी। डुबकी लगाए काफी समय बीत गया, परंतु काशीदास बाहर नहीं निकले! सिपाही पूरी सतर्कता से पहरा दे रहे थे और नदी का जल भी इतना गहरा नहीं था कि कोई छिपा रह सके। सिपाहियों ने तुरंत दूर-दूर तक नदी में खोजबीन की, किंतु काशीदास का कहीं कोई पता न चला।
इधर जैसे ही काशीदास ने खेड़ा की वात्रक नदी में डुबकी लगाकर सिर बाहर निकाला, तो वे गढडा की पवित्र घेला नदी में प्रकट हुए! काशीदास भीगे वस्त्रों में ही दादा के दरबार में पहुँचे, वस्त्र बदलकर बिना किसी संकोच या संशय के शांत भाव से सभा में बैठ गए। महाराज ने भी उनसे कुछ नहीं पूछा। कुछ दिन बीतने के बाद महाराज ने काशीदास से कहा, “अब आप अपने गाँव जाइए।” तब काशीदास बोले, “महाराज! वहाँ गया तो वे मुझे तुरंत पुनः जेल में डाल देंगे।” तब महाराज ने अभय देते हुए कहा, “आप निःशंक होकर जाइए! अब कुछ नहीं होगा।” काशीदास गढडा से अपने गाँव बोचासण लौट आए।
उधर खेड़ा में जेल के अंग्रेज अधिकारी ने वात्रक नदी, काशीदास के परिजनों के घर आदि सभी स्थानों पर गहन खोज करवाई। जब काशीदास अथवा उनके पार्थिव शरीर का कोई सुराग नहीं मिला, तो अदालत ने काशीदास को “मृत” घोषित कर दिया और उनकी सजा निरस्त कर दी! जब काशीदास बोचासण लौटे, तो विरोधियों ने पुनः सरकार को सूचित किया। परंतु सरकार ने उत्तर दिया कि अदालत उन्हें मृत घोषित कर सजा माफ कर चुकी है, अतः अब कोई कार्रवाई नहीं हो सकती! इस प्रकार महाराज ने अपने इस अनन्य भक्तराज के लिए अपनी ‘कालदोषनिवारक’ अमोघ शक्ति का चमत्कार दिखाया! (हरिचरित्र चिंतामणि भाग-३, बात ९६)
ऐसे महान भक्तों की महिमा गाते हुए निष्कुलानंद स्वामी ने भक्त चिंतामणि ग्रंथ (प्रकरण १२२, कढ़ी ५०) में गाया है:
पटेल भक्त काशीदास सारो, रामदास प्रभुजी ने प्यारो..!
वेरीभाई काछियो केवाय, एह जन बोचासण मांय..!!
- श्री भक्त चिंतामणि के मुक्तों के चिंतन में से…
🙏
English
Kashidas Patel of Bochasan and the Divine Glory of Shriji Maharaj
The village of Bochasan is situated 29 kilometers from Vadtal toward Khambhat. Muktaraj Kashidasbhai Patel of Bochasan played an immensely significant role in spreading the Satsang throughout the Charotar region. The steadfastness of Kashidas Patel’s conviction in God was extolled by Shriji Maharaj Himself in Vachanamrut Gadhada Middle 59: “The conviction of such a devotee in God never wavers under any circumstance; what to say of being shaken by the words of others? Even if his own mind tries to make him waver, he does not waver in the least. His firmness is like that of Nath Bhakta, or Vishnudas, or Himraj Shah, or Kashidas, or Bhalchandra Sheth, or Damodara—when one possesses such unshakeable firmness, know that he is a devotee of God from past births.” Such was this supreme ekantik devotee.
During His travels in the guise of Nilkanth Varni, Maharaj visited Bochasan, took a small meal at Kashidas’s house, spent the night in an ascetic’s hut (madhi) on the outskirts of the village, and departed the next morning. When Kashidas prayed with a yearning heart, a divine heavenly voice (akashvani) assured him, “I will return later!” Subsequently, when Bhagwan Swaminarayan assumed the spiritual leadership of Satsang and toured with sadhus and parshads, He arrived in Bochasan. Maharaj blessed Kashidasji with divine samadhi, confirming his profound conviction in His supreme divinity (Harililamrut Kalash 5, Vishram 19, Verse 1). With this steadfast realization of Bhagwan Swaminarayan, Kashidas harnessed his bullock cart (damaniyu) and visited the villages of his relatives, inspiring numerous people to embrace Satsang. The blossoming of Satsang in Vadtal and many neighboring villages of the Charotar region was largely pioneered by Kashidas.
Kashidasji cultivated and traded in tobacco. On the pretext of his tobacco trade, he frequently traveled to Gadhada and stayed for extended periods in the company of the sadhus. If anyone asked why he lingered so long, he would reply, “I still have goods left to sell.” Even after selling everything, he would offer the excuse, “I still have pending collections to recover.” In this manner, fueled by his immense affection for holy fellowship (sant samagam), he spent extensive time in Gadhada. Drawn by Kashidas’s deep love, Bhagwan Swaminarayan also manifested His divine supremacy (prabhuta) on several occasions!
Once, on the auspicious festival of Hari Jayanti, a large assembly of sadhus arrived at Dada Khachar’s Darbar, and the festival was celebrated with grand devotion. Kashidas was present in Gadhpur and conceived a pious wish in his heart: ‘May Maharaj graciously serve all these sadhus with His own holy hands in abundance!’ Having decided this, he provided Lakhu the confectioner (kandoi) with even more ingredients than requested to prepare ladus. Late that night, Lakhu brought huge cauldrons filled with freshly made ladus for the morning meal. At dawn, a pankti (row) of 500 sadhus gathered. When they counted the ladus in the cauldrons, there were only 1,000 ladus! Kashidas became deeply heartbroken and dismayed. Maharaj gently placed His hand upon Kashidas’s shoulder and comforted him, “Your cherished wish shall surely be fulfilled!” Saying this, Maharaj instructed clean white dhotis to be draped over the cauldrons of ladus. The serving sadhus filled large brass platters from beneath the cloths and handed them to Maharaj. During the first round, Maharaj took two ladus in each hand and placed four ladus onto each sadhu’s leaf-plate. Seeing this, Kashidas worried anxiously that these ladus would barely suffice for half the assembly! Yet Maharaj served four ladus to every single one of the 500 sadhus! In the second round, Maharaj served two or three ladus to each; in the third round, one or two ladus; and thereafter, persistently encouraged each saint to take more, serving an entire ladu or half a ladu with immense love. On average, each of the 500 sadhus was served more than nine ladus! After serving everyone, Maharaj washed His hands and asked Kashidas, “Has your wish been fulfilled now?” With tears of devotional joy streaming down his eyes, Kashidas stood overwhelmed! Maharaj smiled, “Now go and count the remaining ladus.” Upon counting, there were exactly 1,001 ladus remaining! Thus, Bhagwan Swaminarayan vindicated His 580th divine name in the Sarvamangal Stotra—‘Adbhutkriyah’ (The Performer of Miraculous Deeds)!
Sadguru Shatanand Swami contemplated one of Maharaj’s sacred names as ‘Kaaldoshnivaarak’ (the 51st name in the Janmangal Namavali). Kaal (Time) is the invincible power of Purushottam Narayan that governs jiva, ishwar, and maya; only Aksharadhipati can control the course of Kaal! Maharaj manifested this omnipotent power for His beloved devotee Kashidas.
In the beginning, when Kashidas embraced Satsang, rivals and detractors harbored bitter jealousy. Seeking an opportunity to trap and harass him, they concocted a fabricated lawsuit regarding false debts and lodged it in the British magistrate’s court at Kheda. Sentenced unjustly, Kashidas was cast into prison. In those days, prisons offered no basic facilities, preventing Kashidas from bathing or performing his sacred daily puja. Upholding his vows, Kashidas abstained from food and water for three days. Witnessing this, the jail officials dispatched Kashidas under the armed guard of five to seven sepoys to bathe in the nearby Vatrak River. Kashidas entered the waters, continually chanting the name of Shriji Maharaj, and submerged himself into the Vatrak River. The river was relatively small and shallow. Considerable time passed, yet Kashidas did not resurface! The guards watched vigilantly, and the river was not deep enough to conceal a sunken body. The authorities immediately mounted an extensive search far along the river, but found no trace of Kashidas!
Meanwhile, as Kashidas submerged in Kheda’s Vatrak River, when he raised his head above water, he miraculously emerged from the holy Ghela River in Gadhada! Dressed in soaking wet garments, Kashidas walked straight into Dada’s Darbar, changed clothes, and calmly sat in the assembly without any perplexity or fear. Maharaj did not inquire anything of him. After a few days, Maharaj told Kashidas, “Now you may return to your village.” Kashidas said, “If I go there, they will instantly throw me back into prison.” Maharaj reassured him, “Go fearlessly! Nothing will happen to you now.” Kashidas returned from Gadhada to his village of Bochasan.
Meanwhile in Kheda, the British officials conducted thorough searches in the Vatrak River, at Kashidas’s family residence, and across various places. Finding no trace of Kashidas or his body, the Kheda court officially declared him “deceased” and nullified his sentence! When Kashidas reappeared in Bochasan, his adversaries notified the government, but the authorities responded that the court had already declared him deceased and quashed his sentence, so no action could be taken! In this way, Maharaj exercised His omnipotent ‘Kaaldoshnivaarak’ divine power for His exalted devotee! (Haricharitramrut Chintamani Part 3, Varta 96).
Celebrating such revered devotees, Nishkulanand Swami sang in the Bhakta Chintamani (Chapter 122, Verse 50):
“Patel bhakta Kashidas saaro, Ramdas Prabhuji ne pyaaro..!
Veribhai Kaachhiyo kayvaay, eh jan Bochasan maay..!!”
- From the reflections on the liberated souls in Shri Bhakta Chintamani…
🙏