ગામ સળકી અમદાવાદથી અંતર ૪૮ કિમિ દૂર દહેગામથી નજીક આવેલું છે. શ્રીજીમહારાજ સમા ના ભકતરાજ દયાળજીભાઈ કોળી ઠાકોર આ ગામના હતા.
Gujarati
સળકીના દયાળજી પગી અને ખારી નદીમાં જળનો પરચો
ગામ સળકી અમદાવાદથી અંતર ૪૮ કિમિ દૂર દહેગામથી નજીક આવેલું છે. શ્રીજીમહારાજ સમા ના ભકતરાજ દયાળજીભાઈ કોળી ઠાકોર આ ગામના હતા.
પુર્વે આ દયાળજીભાઈ ગામ આદ્રજના રતુ ખાંટના મિત્ર અને લૂંટફાટના ધંધાના સાગરીત હતા, પરંતુ આદ્રજના રતુ ખાંટ સંતોના યોગથી સત્સંગી થયા, આથી દયાળજીભાઈ પણ સ્વામિનારાયણ ભગવાનના દ્રઢ સત્સંગી થયા. શ્રીજીમહારાજ જ્યારે જયારે દંઢાવ્ય દેશમાં સંતો ભક્તો સાથે વિચરણ કરતા પધારતા હતા ત્યારે રતુભાઇ ખાંટ ની જેમ સંઘ સાથે રહીને દયાળજીભાઈ પણ મહારાજની સેવામાં રહેતા, રાત્રે સંઘની ચોકી કરે, દિવસે ખુબ સ્નેહથી સંતો દ્વારા થતી શ્રીજીમહારાજના મહિમાના ચરિત્રોની વાતો ધ્યાનથી સાંભળે, સંઘની નાની મોટી દરેક સેવા કરે, આથી મહારાજ તેમના ઉપર ખુબ રાજી થયા. તેમની નિષ્ઠાપૂર્વકની સેવાથી રાજી થઈને મહારાજે દયાળજીભાઈને સન્માન કરીને પાઘ બંધાવી, પોતાના થાળની પ્રસાદી આપી, જે જોઈએ તે માગવા કહ્યું, ત્યારે દયાળજીભાઈએ હાથ જોડીને કહ્યું કે અમે તો તમને રાજી કરવા જ આ સેવા કરીએ છીએ, અમારે બીજી કોઈ આશા નથી, પણ એવું માગીએ છીએ કે એકવાર દયા કરીને અમારે ગામ પધારો, સૌને આપના દર્શનનું સુખ આપો, આવું નિસ્પૃહિપણું જોઈને મહારાજ તેમની ઉપર ખુબ રાજી થયા હતા. ખોખરામાં જ્યારે મહારાજને મારવા માટે જે ખાખીની જમાત આવેલ અને પાર્ષદોએ તેઓને મારીને ભગાડ્યા ત્યારે દયાળજી પગી ત્યાં પણ મહારાજને સંતોની રક્ષામાં હથિયાર લઈને હાજર હતા.
શ્રીજીમહારાજ વેલાલ ગામથી સળકી પધાર્યા, દયાળજી પગીના ઘરે ઉતર્યા, તે વખતે મહારાજે દયાળજીભાઈને કહ્યું કે અમારે આ પ્રદેશના બ્રાહ્મણોને ચોરાશી કરીને જમાડવા છે એવો પોતાનો સંકલ્પ કહ્યો, શ્રીહરિના આ સંકલ્પ ને આજ્ઞા માનીને દયાળજી પગીએ ચોરાશીમાં બ્રાહ્મણોને જમાડવા માટેનો સીધું સામાન ભેગો કર્યો, આ પ્રદેશના બ્રાહ્મણોને જમવા માટે નોતરા મોકલ્યા પરંતુ સત્સંગ પ્રત્યે દ્વેષી લોકોની ચડામણીથી આ પ્રદેશના બ્રાહ્મણો સ્વામિનારાયણ ભગવાનની ચોરાશીના ભોજન જમવા માટે ન આવ્યા, એટલે મહારાજે તે બ્રાહ્મણોની ચોરાશી માટે તૈયાર કરેલું સીધું સળકી વિસ્તારના સ્વામિનારાયણ ભગવાનના ભક્તો એવા કોળી અને ઠાકોરો ને ખુબ રાજી થઈને જમાડ્યા, સર્વે ભક્તો પણ ખુબ રાજી થયા. આવી સરળતા જોઈને મહારાજનો આ પ્રદેશના ભક્તો ઉપર ખૂબ રાજીપો વરસ્યો આમ મહારાજનો રાજીપો થવાથી આ પ્રદેશના આવા સરળ લોકોમાં આજે પણ તે પ્રદેશમાં સારો સત્સંગ છે!
દયાળજી પગીને સાથે લઈને મહારાજ અને સંતો તે વિસ્તારની ખારી નામની નદીએ નહાવા પધાર્યા, ત્યારે દયાળજી ભાઈએ પ્રાર્થના કરી કે આ નદીમાં પાણી રહેતું નથી, માટે આપ કૃપા કરીને તેમાં પાણી રહે તેવી દયા કરો ! આવા પ્રેમી ભક્તની પ્રાર્થના સાંભળીને મહારાજે કહ્યું કે હવે આ ખારી નદીમાં સદાય પાણી રહેશે, જે અત્યારે પણ ખારી નદીમાં મહારાજે દર્શાવેલ તેટલા વિસ્તારમાં જ તે જગ્યાએ પાણી સદાય રહે છે. (હરિલીલામૃત કળશ ૭ વિશ્રામ ૫ કડી ૨ થી ૧૦.)
સદગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ શ્રી ભકતચિતામણી ના ૧૨૦મા પૃકરણ ની ૩૪મી કડી મા યાદ કરતા એમને લખ્યા છે કે…. કોળી ભક્ત દયાળજી ધનોજી, છલોજી સારજીને પનોજી..! બનોજી બાઇ અવલ ફુલ, ગામ સલકીયે ભક્ત અમુલ..!!
- શ્રીભકતચિંતામણી ના મુક્તો ના ચિંતન માંથી…
🙇🏻♂️🙏
Hindi
सळकी के दयालजी पगी और खारी नदी में जल का पर्चा
सळकी गाँव अहमदाबाद से लगभग ४८ किलोमीटर दूर, दहेगाम के समीप स्थित है। श्रीजी महाराज के समकालीन भक्तराज दयालजी भाई कोळी ठाकोर इसी गाँव के निवासी थे।
पूर्व में यह दयालजी भाई आद्राज गाँव के रतु खांट के अभिन्न मित्र और लूटपाट के धंधे में उनके साथी थे। परंतु जब आद्राज के रतु खांट संतों के संग से सत्संगी बन गए, तो दयालजी भाई भी भगवान स्वामिनारायण के दृढ़ और निष्ठावान सत्संगी हो गए। श्रीजी महाराज जब-जब संतों और भक्तों के साथ दंढाव्य देश में विचरण करते हुए पधारते, तब रतुभाई खांट की तरह ही संघ के साथ रहकर दयालजी भाई भी महाराज की सेवा में तत्पर रहते थे। रात्रि के समय वे संघ का पहरा देते और दिन में संतों द्वारा कही जाने वाली श्रीजी महाराज के दिव्य चरित्रों और महिमा की कथाएँ अत्यंत प्रेमपूर्वक ध्यान से सुनते। वे संघ की छोटी-बड़ी प्रत्येक सेवा करते, जिससे महाराज उन पर अत्यंत प्रसन्न हुए। उनकी निष्ठापूर्ण सेवा से रीझकर महाराज ने दयालजी भाई का सत्कार किया, अपने हाथों से पाग बाँधी, अपने थाल की प्रसादी दी और जो चाहें वह माँगने को कहा। तब दयालजी भाई ने हाथ जोड़कर दीनता से निवेदन किया, “हम तो केवल आपको राजी करने के लिए ही यह सेवा करते हैं; हमारी इसके अतिरिक्त कोई अन्य इच्छा नहीं है। बस इतनी कृपा कीजिए कि एक बार हमारे गाँव पधारकर सबको अपने दर्शन का सुख प्रदान कीजिए।” उनका ऐसा निस्पृह भाव देखकर महाराज उन पर अत्यधिक प्रसन्न हुए। खोखरा में जब महाराज पर आक्रमण करने के लिए खाखी बावाओं की जमात आई और पार्षदों ने उन्हें मार भगाया, तब दयालजी पगी भी वहाँ हथियार लेकर महाराज और संतों की रक्षा में उपस्थित थे।
एक समय श्रीजी महाराज वेलाल गाँव से सळकी पधारे और दयालजी पगी के घर पर विराजे। उस समय महाराज ने दयालजी भाई से कहा, “हमारी इच्छा है कि इस प्रदेश के ब्राह्मणों की चौरासी करके उन्हें भोजन कराया जाए।” श्रीहरि के इस संकल्प को आज्ञा मानकर दयालजी पगी ने चौरासी के लिए सीधा-सामान एकत्र किया और क्षेत्र के ब्राह्मणों को भोजन का निमंत्रण भेजा। परंतु सत्संग के द्वेषियों के बहकावे में आकर उस क्षेत्र के ब्राह्मण भगवान स्वामिनारायण की चौरासी का भोजन करने नहीं आए। तब श्रीजी महाराज ने ब्राह्मणों की चौरासी के लिए तैयार किया गया वह सीधा-सामान सळकी क्षेत्र के भगवान स्वामिनारायण के अनन्य भक्त कोळी और ठाकोर समाज को अत्यंत प्रसन्न होकर जिमाया। समस्त भक्तगण भी बहुत प्रसन्न हुए। भक्तों की ऐसी सरलता देखकर महाराज की उन पर अपार कृपा बरसी। महाराज की इसी विशेष प्रसन्नता के फलस्वरूप आज भी उस क्षेत्र के इन सरल भक्तों में बहुत उत्तम सत्संग है!
तत्पश्चात दयालजी पगी को साथ लेकर महाराज और संतजन उस क्षेत्र की खारी नदी में स्नान करने पधारे। तब दयालजी भाई ने प्रार्थना की, “इस नदी में पानी टिकता नहीं है; अतः आप कृपा करके ऐसा आशीर्वाद दीजिए कि इसमें सदैव जल बना रहे!” अपने ऐसे प्रेमी भक्त की प्रार्थना सुनकर महाराज ने कहा, “अब इस खारी नदी में सदैव पानी रहेगा।” श्रीजी महाराज के उस वरदान का परचा आज भी देखा जा सकता है कि खारी नदी के जितने भाग में महाराज ने निर्देश किया था, वहाँ आज भी सदैव जल रहता है। (श्री हरिलीलामृत, कलश ७, विश्राम ५, कड़ी २ से १०)
सद्गुरु निष्कुलानंद स्वामी ने ‘श्री भक्तचिंतामणि’ के १२०वें प्रकरण की ३४वीं कड़ी में इन भक्तों का स्मरण करते हुए लिखा है: કોળી ભક્ત દયાળજી ધનોજી, છલોજી સારજીને પનોજી..! બનોજી બાઇ અવલ ફુલ, ગામ સલકીયે ભક્ત અમુલ..!!
- श्रीभक्तचिंतामणि के मुक्तों के चिंतन से…
🙏
English
Dayalji Pagi of Salki and the Divine Miracle of Water in the Khari River
The village of Salki is located approximately 48 km from Ahmedabad, near Dehgam. Bhaktaraj Dayaljibhai Koli Thakor, a devout contemporary of Shriji Maharaj, belonged to this village.
Earlier in his life, Dayaljibhai was a close friend and companion in banditry with Ratu Khant of Adraj village. However, when Ratu Khant embraced Satsang through the company of the holy sadhus, Dayaljibhai followed him and became a staunch, unwavering devotee of Bhagwan Swaminarayan. Whenever Shriji Maharaj traveled with His saints and devotees through the Dandhavya region, Dayaljibhai, just like Ratu Khant, accompanied the sangh (pilgrim entourage) and remained devotedly in Maharaj’s service. At night, he kept vigil and guarded the sangh, and during the day, he listened with immense love and reverence to the discourses delivered by the saints on the divine glory and charitras of Shriji Maharaj. He joyfully performed every small and large service for the pilgrims, which greatly pleased Maharaj. Delightfully impressed by his sincere and faithful service, Maharaj honored Dayaljibhai by tying a turban (pagh) on him, granted him prasadi from His own thaal, and told him to ask for whatever boon he desired. Dayaljibhai folded his hands and humbly replied, “We perform this service solely to please You; we have no other worldly desire. Our only prayer is that You kindly grace our village with Your holy visit and grant everyone the divine bliss of Your darshan.” Seeing such profound selflessness, Maharaj was exceedingly pleased with him. Later, in Khokhra, when a hostile band of Khakhi ascetics arrived with the intention to attack Maharaj and were driven away by the parshads, Dayalji Pagi was also present, armed with weapons to defend Maharaj and the saints.
Fulfilling his prayer, Shriji Maharaj traveled from Velal village to Salki and stayed at Dayalji Pagi’s home. At that time, Maharaj expressed His wish to Dayaljibhai, saying, “We wish to host a grand feast (Chorasi) to feed all the Brahmins of this region.” Accepting Shri Hari’s wish as a divine command, Dayalji Pagi gathered all the grains and provisions required for the Chorasi feast and sent invitations to the Brahmins of the region. However, instigated by individuals harboring malice toward Satsang, the local Brahmins refused to come and partake of the feast arranged by Bhagwan Swaminarayan. Therefore, Shriji Maharaj, with boundless joy, served all the provisions prepared for the Brahmins to the Koli and Thakor devotees of Bhagwan Swaminarayan residing in the Salki area. All the devotees were overjoyed. Witnessing their simple and guileless devotion, Maharaj showered abundant grace upon them. Because of Maharaj’s divine pleasure, a vibrant and deep-rooted Satsang continues to flourish among these simple-hearted devotees to this day!
Afterward, Maharaj and the saints, taking Dayalji Pagi along, went to bathe in the local Khari River. At that time, Dayaljibhai prayed devoutly, “O Lord! Water never remains in this river; please show compassion and grant grace so that water remains here perennially!” Hearing the loving prayer of His faithful devotee, Maharaj said, “From now on, water shall always remain in this Khari River.” As a living testament to Maharaj’s divine boon, water continues to remain perennially in that exact stretch of the Khari River indicated by Maharaj. (Shri Harililamrut, Kalash 7, Vishram 5, Verses 2 to 10).
Commemorating these great devotees, Sadguru Nishkulanand Swami wrote in verse 34 of chapter 120 of ‘Shri Bhaktachintamani’: Koli bhakta Dayālji Dhanoji, Chhaloji Sāraji ne Panoji..! Banoji Bāi Aval Phul, gām Salakiye bhakta amul..!! (“The Koli devotees Dayalji, Dhanoji, Chhaloji, Saraji, and Panoji, along with Banoji, Bai Aval, and Phul—all priceless devotees of Salki village.”)
- From reflections on the Muktas of Shri Bhaktachintamani…
🙏