ગામ કરીયાણા ના મહામુકત મીણબાઇ ના સગા થતા એ દેવુબાઇ ને એમના અંધ માતુશ્રી ગઢપુર રહેવા આવેલા. બંને સાંખ્યયોગ પાળતા હતા.
Gujarati
ગઢપુરમાં દેવુબાં અને પંદર દિવસની રીંગણા-ઉત્સવ લીલા
ગામ કરીયાણા ના મહામુકત મીણબાઇ ના સગા થતા એ દેવુબાઇ ને એમના અંધ માતુશ્રી ગઢપુર રહેવા આવેલા. બંને સાંખ્યયોગ પાળતા હતા. દેવૂબેન ને એમના માં ને ઘેલા ધાધલના ખોરડા થી આથમણી કોર જગયા હતી તેમાં શ્રીજીમહારાજે ઓતરાદા બારના ઓરડા કરાવીને રાખેલા.
એકદિવસ દેવૂબેને શ્રીહરિને થાળ જમવા પધારવા આગૃહ કર્યો તે શ્રીહરિ ને મુળજી બૃહમચારી ને સાથે સુરાખાચર પણ પધાર્યા. શ્રીહરિને ઢોલીયે બેસાડીને કુમકુમ નો ચાંદલો કરીને પૂજન કર્યું ને ચોખલે વધાવ્યા. દેવૂબેને શ્રીહરિને રુપીયા સાડા સાતસોની કિંમત નુ સોનાનું ચાંકળુ ભેટ ધર્યું એટલે શ્રીજીમહારાજ હ્સયા ને બોલ્યા કે બાં..! આ સોનાનું અમે શુ કરીશુ ? અમે તો તમારા અંતરના હેત ને વશ થાળ જમવા આવ્યા છીએ. ત્યારે દેવૂબેન બોલ્યા કે હે મહારાજ..! મારા બાપુ, બહુ લોભી હતા. એમણે આ મૂડી બચાવી બચાવીને ભેગી કરી છે. તો એમના આત્માનું રુડુ કરવા સારુ તમે ગૃહણ કરો. ભક્તવત્સલ શ્રીહરિ બોલ્યા કે દેવૂબાં..! હાલ તો શીયાળા ની ઋતુ હાલે છે તો અમે તમારા આ ઓરડે રહીને પંદર દિવસ ઘીમાં રીંગણાનુ શાક કરીને સંતોને જમાડીએ તો તમારા બાપુના જીવનો મોક્ષ થશે. એ વખતે સુરાખાચર બોલ્યા કે હે મહારાજ…! એ એમના બાપુનો મોક્ષ થશે ત્યારે પૃત્યક્ષ દેખશે કે? એમ બોલીને મહારાજ સામું હસ્યા. એટલી વારમાંતો સુરાખાચર ને એમના અંધ માતુશ્રીએ દેવૂબેનના બાપુને ચતુર્ભુજ થઇને વૈકુંઠ મા જતા જોયા. શ્રીજીમહારાજ તુરતંજ સુરાબાપુ સામું જોઇને બોલ્યા કે તમારી ઠેકડી ફળી કે કેમ ? સુરાખાચર બે હાથ જોડીને બોલ્યા કે હે મહારાજ…! તમારા આશીર્વાદે તો ગમે એવો અધમ જીવ હોય એનું પણ કલ્યાણ થાય. એમનુ આ ચતુરભુજ સ્વરુપ જોઇને સુરાખાચર તો નૃત્ય કરીને નાચ્યા ને શ્રીહરિને ઘણા રાજી કર્યા. શ્રીહરિએ દેવુબાં અને એના અંધ માતુશ્રીને આજ્ઞા કરી કે પંદર દિવસ રાજબાઇ, લાડુબા ને ઓરડે રહો, અમારે આહી નિત્યાનંદ સ્વામી પાહે મોક્ષધર્મની કથા કરાવવી છે. પછી પંદર દિવસ સુધી મહારાજે તયા જ રોકાઇ ને મોક્ષધર્મની કથા વંચાવી ને દરરોજ ઘીમાં વૈતાંક નુ શાક કરાવીને બીજી રસોઇ કરાવીને પોતે પંડે જમીને સંતોની પંગતે પીરહીને સહુને બહુ જમાડ્યા.
પંદરમે દિવસ પૂનમ હતી, તે પૂનમ ના દિવસે મીણબાઇએ સાત વાનાની સૂખડીની રસોઇ આપી. મીણબાઇ ને દેવૂબાંએ સોનાની સાડા સાતસો રુપીયાની ચાંકળી શ્રીહરિને પહેરાવી એટલે શ્રીહરિએ કારભારી હરજી ઠક્કર ને દીધી, ને બોલ્યા કે નિત્યાનંદ મુનિને પુસ્તક લઇ આપજો. બધાય પરમહંસોને બાથ ભરીને મળ્યા ને છાતીએ ચરણારવિંદ દીધા. પૂનમના દિવસે બપોર પછી દરબારગઢ પરત પધાર્યા.
હાલ આ જગ્યા મુકતરાજ અમરા ખાચરના નવા દરબાર મા આવી ગયેલ છે.
- સદગુરુ પરમચૈતનયાનંદ સ્વામી કૃત ગઢપુરની લીલામાંથી……
🙏
Hindi
गढ़पुर में देवूबाँ और पंद्रह दिवसीय बैंगन-उत्सव की लीला
करियाना गाँव की महामुक्त मीणबाई की सगी संबंधी देवूबाई और उनकी दृष्टिहीन माताजी गढ़पुर रहने आई थीं। दोनों ही माता-बेटी सांख्ययोग धर्म का निष्ठापूर्वक पालन करती थीं। देवूबेन और उनकी माँ के लिए घेला धाधल के घर से पश्चिम दिशा की ओर जो खाली जगह थी, वहाँ श्रीजी महाराज ने उत्तर दिशा के द्वार वाले कमरे (ओरडे) बनवाकर उन्हें ठहराया था।
एक दिन देवूबेन ने श्रीहरि को अपने घर थाल आरोगने पधारने का अत्यंत आग्रहपूर्वक निमंत्रण दिया। श्रीहरि के साथ मूलजी ब्रह्मचारी और सूरा खाचर भी पधारे। श्रीहरि को ढोलिए (पलंग) पर विराजमान कर कुमकुम का तिलक लगाकर पूजन किया और अक्षतों से वधाया। देवूबेन ने श्रीहरि के चरणों में साढ़े सात सौ रुपये मूल्य का सोने का आभूषण (चांकली) भेंट अर्पित किया। इस पर श्रीजी महाराज मुस्कुराए और बोले, “माँ..! हम इस सोने का क्या करेंगे? हम तो आपके अंतःकरण के निर्मल प्रेम के वशीभूत होकर यहाँ थाल आरोगने आए हैं।” तब देवूबेन प्रार्थना करते हुए बोलीं, “हे महाराज..! मेरे पूज्य पिताजी स्वभाव से बहुत लोभी थे। उन्होंने पाई-पाई बचाकर यह पूँजी संचित की थी। अतः उनकी आत्मा के कल्याण हेतु आप कृपया इसे स्वीकार कीजिए।” भक्तवत्सल श्रीहरि ने कृपा करते हुए कहा, “देवूबाँ..! इस समय शीतऋतु चल रही है; यदि हम आपके इस कमरे में रहकर पंद्रह दिनों तक शुद्ध घी में बैंगन की सब्जी बनाकर संतों को जिमाएँ, तो आपके पिताजी के जीव का मोक्ष हो जाएगा।” उस समय सूरा खाचर बोल पड़े, “हे महाराज..! जब उनके पिताजी का मोक्ष होगा, तो क्या वे उसे प्रत्यक्ष देख पाएँगे?” ऐसा कहकर वे महाराज के सम्मुख मुस्कुराए। इतने में ही सूरा खाचर और देवूबेन की अंधी माताजी ने देवूबेन के पिता को दिव्य चतुर्भुज रूप धारण कर वैकुंठ में जाते हुए प्रत्यक्ष देखा! श्रीजी महाराज ने तुरंत सूराबापू की ओर देखकर कहा, “कहो, आपका परिहास सच हुआ या नहीं?” सूरा खाचर ने दोनों हाथ जोड़कर विनीत भाव से कहा, “हे महाराज..! आपके आशीर्वाद से तो चाहे कैसा भी अधम जीव क्यों न हो, उसका भी आत्यंतिक कल्याण हो जाता है।” उनके उस दिव्य चतुर्भुज स्वरूप के दर्शन कर सूरा खाचर भावविभोर होकर आनंद में नृत्य करने लगे और उन्होंने श्रीहरि को अत्यंत प्रसन्न किया।
श्रीहरि ने देवूबाँ और उनकी अंधी माताजी को आज्ञा दी, “आप पंद्रह दिनों के लिए राजबाई और लाडूबा के कमरे में निवास कीजिए। हमें यहाँ सद्गुरु नित्यानंद स्वामी से ‘मोक्षधर्म’ की पावन कथा करवानी है।” तदुपरांत पंद्रह दिनों तक महाराज वहीं रुके, मोक्षधर्म की कथा का श्रवण कराया, और प्रतिदिन शुद्ध घी में बैंगन (वैतांक) का स्वादिष्ट शाक तथा अन्य रसोई बनवाकर, स्वयं आरोगकर और संतों की पंगत में अपने करकमलों से परोसकर सभी को तृप्त किया।
पंद्रहवें दिन पूर्णिमा थी। उस पूर्णिमा के पावन अवसर पर मीणबाई ने सात प्रकार की सुखड़ी की रसोई का थाल अर्पण किया। मीणबाई और देवूबाँ ने साढ़े सात सौ रुपये की सोने की चांकली श्रीहरि को पहनाई। श्रीहरि ने वह आभूषण अपने कारभारी हरजी ठक्कर को सौंपते हुए आज्ञा दी, “नित्यानंद मुनि को धर्मशास्त्र की पुस्तकें लाकर भेंट कर देना।” तत्पश्चात महाराज सभी परमहंसों को बड़े प्रेम से गले मिले और उनके वक्षस्थल पर अपने चरणारविंद दिए। पूर्णिमा के दिन दोपहर के बाद श्रीजी महाराज पुनः दरबारगढ़ पधारे।
वर्तमान में यह पावन स्थल मुक्तराज अमरा खाचर के नए दरबार में आ गया है।
- सद्गुरु परमचैतन्यानंद स्वामी कृत गढ़पुर की लीला से…
🙏
English
Devuba of Gadhpur and the Fifteen-Day Eggplant Festival Lila
Devubai and her blind mother, who were close relatives of the great devotee Minbai of Kariyana village, had come to reside in Gadhpur. Both practiced the path of Sankhyayoga with utmost devotion. For Devuben and her mother, Shriji Maharaj had specially constructed north-facing residential rooms on the open plot situated west of Ghela Dhadhal’s house.
One day, Devuben earnestly requested Shri Hari to grace her dwelling and partake of a meal (thal). Shri Hari arrived accompanied by Mulji Brahmachari and Sura Khachar. Seating Shri Hari comfortably on a wooden cot (dholiyo), she reverently welcomed Him by performing puja with a kumkum tilak and showering sanctified rice grains (akshat). Devuben then offered Shri Hari a gold ornament (chankli) worth seven hundred and fifty rupees. Smiling gently, Shriji Maharaj remarked, “Maa! What will We do with this gold? We have come to partake of your meal solely moved by the sincere love of your heart.” Devuben humbly pleaded, “O Maharaj! My father was very miserly. He saved every penny to accumulate this wealth. Please accept it for the ultimate spiritual liberation of his soul.” The compassionate Shri Hari said, “Devuba! It is currently winter. If We stay in this room of yours for fifteen days, prepare eggplant curry cooked in pure ghee, and serve it to the sadhus, your father’s soul will attain complete liberation.” Hearing this, Sura Khachar humorously asked, “O Maharaj! When her father attains liberation, will they be able to see it with their own eyes?” Saying this, he smiled at Maharaj. In that very instant, by the divine grace of Shriji Maharaj, Sura Khachar and Devuben’s blind mother distinctly beheld Devuben’s father assuming a divine four-armed (chaturbhuj) form and ascending to Vaikunth! Shriji Maharaj immediately looked at Sura Bapu and asked, “Well, did your teasing come true?” Folding his hands reverently, Sura Khachar replied, “O Maharaj! By Your divine grace and blessings, even the lowliest of souls attains supreme salvation!” Beholding that divine four-armed form, Sura Khachar danced with overwhelming joy and delighted Shri Hari immensely.
Shri Hari then instructed Devuba and her blind mother, “Please stay in Rajbai and Laduba’s room for fifteen days. We wish to have Sadguru Nityanand Swami discourse on the ‘Mokshadharma’ here.” Maharaj stayed there for fifteen days, had the Mokshadharma narrated, and every single day had eggplants cooked in pure ghee alongside other delicacies. Shri Hari tasted the food Himself and served the row of sadhus with His own divine hands, feeding everyone sumptuously.
On the fifteenth day, which was the auspicious full moon day (Poonam), Minbai sponsored a feast offering seven varieties of sukhdi. Minbai and Devuba adorned Shri Hari with the gold ornament worth seven hundred and fifty rupees. Shri Hari handed it over to His administrator Harji Thakkar and instructed, “Use this to purchase holy scripture books for Nityanand Muni.” Thereafter, Maharaj embraced all the Paramhansas affectionately and blessed their chests with His sacred lotus feet (charanarvind). After midday on Poonam, Maharaj returned to the Darbargarh.
Presently, this sanctified site is located within Muktaraj Amra Khachar’s new Darbar.
- From the Gadhpur Lilas composed by Sadguru Paramchaitanyanand Swami…
🙏