સત્સંગમાં શુરવિર પાર્ષદ ભગૂજી એટલે શ્રીહરિના અંગભૂત સેવક, તેઓ પુર્વે મારવાડના હતા. પોતાનું નામ ભગવતસીંહજી હતું.
Gujarati
શૂરવીર પાર્ષદ ભગૂજી અને ગઢપુરનું ધિંગાણું
સત્સંગમાં શુરવિર પાર્ષદ ભગૂજી એટલે શ્રીહરિના અંગભૂત સેવક, તેઓ પુર્વે મારવાડના હતા. પોતાનું નામ ભગવતસીંહજી હતું. એમના મોટાભાઇ ગામના રાજા હતા. અબળા સ્ત્રીને બચાવવા પોતાના સગા ભત્રીજાને પણ મારતા તેઓ અચકાયા નહોતા. પોતે ગઢપુર આવ્યા ને શ્રીહરિ પાસે પોતાનો પશ્ચાત્તાપ કરીને પોતાના ગુનાની માફી માંગી. શ્રીહરિએ એમને ગઢપુરમા એમના હજૂરી પાર્ષદ તરીકે જીવનભર સેવામા રાખ્યા. એમની નિર્માનીભાવે નિખાલસ સેવા, નિષ્કામભાવ ઉપર શ્રીહરિ કાયમ ઓળઘોળ રહેતા.
ભગૂજી મુળ મારવાડના હતા ને સદગુરુ બૃહ્માનંદ સ્વામી પણ પુરવાશ્રમ મા મારવાડના હતા એટલે એમને એ ન્યાયે બહુજ આત્મિયતા હતી. પોતે સદગુરુ બ્રહ્માનંદ સ્વામી પાસે કાયમ ગુરુભાવે શ્રીહરિનો મહીમાં શીખતા. એકવખત ભગૂજીએ કાંઇક વાતચીત કરતા સદગુરુ બૃહ્માનંદ સ્વામીને પુરવાશ્રમ ના નામે લાડૂદાનજી તરીકે ભૂલથી બોલાવાઇ ગયું. બ્રહ્માનંદ સ્વામી મનમા હસ્યા ને કશુંય એમને બોલ્યા નહી. બીજેદીવસે સ્વામીએ ઉપવાસ કર્યો. ભગૂજીને આ વાત ની ખબર પડતા પારાવાર પસ્તાવો થયો ને રડતા રડતા સત્સંગની માં એવા સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી ને આસને ગયાને પોતાની ભૂલનું પૃાયશ્ચીત કરવા ઉપાય માંગ્યો. સ્વામીએ એમને ધીરજ આપી પછી ભગૂજી બોલ્યા કે પોતાની વાણીની ભૂલથી આવડા મોટા સંતને ઉપવાસ થયો એ વાત એમને બહુ ખટકે છે. સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી કહ્યુ કે તમે બૃહ્માનંદ સ્વામીના આસને જઇને દંડવત કરીને માફી માંગી લેજો. ભગૂજીએ સ્વામીને એકસો આઠ દંડવત કરીને માફી માંગેલી. બીજેદિવસે મહારાજને પણ એકસો આઠ દંડવત કર્યા.
ભગૂજી નો શરીરે મજબૂત બાંધો, શુરવીર ને બળૂંકા હતા એટલે દાદાખાચરના ગરાસની જમીનનુ ધ્યાન રાખતા એ માંયલા પાર્ષદો મા પોતે મુખ્ય હતા. એકવખત ખબડ ને મતારો બેઉ ભાઇએ ભગૂજીને મારવાનું પૃણ લીધું. એ વખતે માંડવધાર ને રામપરાની સીમમાં દાદાખાચરની જમીનનુ ભગૂજી વગેરે શુરવિર પાર્ષદો ધ્યાન રાખતા હતા. શ્રીહરિએ દાદાખાચર ને પુછયુ કે ભગૂજીની સાથે કોણ છે? ત્યારે દાદાખાચર કહે કે હે મહારાજ..! માનોજી ને કેસરીજી..! ત્યારે મહારાજ કહે કે બરાબર છે, એ બેઉ તો ખભે ભરેલ તેલનું કોડીયુ મુકયુ હોય તો કોડિયાની વાટ ને વીંધી નાંખે પણ કોડિયાનું તેલ ઢોળાવા ન દેય એવા બેઉ છે. બીજા કોણ છે? ત્યારે દાદાખાચર કહે કે હે મહારાજ..! રતનજી છે. શ્રીજીમહારાજ બોલ્યા કે એ પણ એવા જ ભારે શુરવિર..! રણમાં પડે ત્યારે જેમ ભેંહ માંદણા (માંદણુ એટલે થોડા પાણી વાળા ખાડ્ય મા ભેંસો બેસતા જે ગારો થાય તે) માંથી છૂટી પડે એમ એક એક ને છૂટા પાડીને વધેરી નાંખે એવા કુશળ છે. વળી શ્રીહરિ એ પુછયુ કે બીજા કોણ છે? ત્યારે દાદાખાચર કહે કે મિયાંજી ને લાખોજી..! ત્યારે શ્રીજીમહારાજ કહે કે એ બેઉ પણ ખરા નિશાનબાજ..! એમના નિશાન ખાલી જાય જ નહી..! એ સિવાય કોણ કોણ છે? ત્યારે દાદાખાચર બોલ્યા કે વીરોજી, દેવોજી, ભીમોજી, ગુમાનજી, બેચર ચાવડો, ધનોજી અને નથુજી છે. શ્રીજીમહારાજ બાકી બધાયના નામ સાંભળતા જ ઘણા રાજી થયા ને બોલ્યા કે આ તેર શુરવિરો તો સામે તેરસો ઉભા હોય તો પણ રણમેદાનમા ભારે પડે એવા છે. અમારા હારુ પણ ઢાલ તલવાર, ભાલો ને બખ્તર તૈયાર રાખજો. ધીંગાણા ના ઢોલ વાગી રહ્યા છે. અમારે પણ કાલે ત્યાં જાવુ છે. અમે જાશુ તો અમારુ રૌદ્રરુપ જોઇને એમને પણ શૂરાતન ચડશે. ત્યારે દાદાખાચર બોલ્યા કે અરે મહારાજ..! આપને તે કાય જાવાનું હોય..! અમે હજુ કયા મરી પરવાર્યા છીએ..! આપના કૃપાબળથી તો અમારે ઝઝુમવાનુ છે.
બે દિવસ કેડ્યે ખબડ ને મતારા વગેરે સાથે ધિંગાણું થયું. શુરવિર ભગૂજીએ એ ઘાયલ થવા છતા ભેંટવાળીને એક તલવારના ઘાએ ખબડને ઘોડા સહિત વધેરી નાંખ્યો. પાર્ષદોની જીત થઇ. સૌ ઘાયલ પાર્ષદો ને ગઢપુર લાવી ને શ્રીજીમહારાજ કાયમ પાર્ષદોને ખાટલે જઇને સૌને દર્શન દઇને બધાય પાર્ષદોની ચાકરી કરાવતા. શ્રીહરિ બધા જ પાર્ષદો ઉપર ખુબ રાજી થયા ને કાયમ પોતાની સેવામાં સાથે રાખ્યા.
- માળાનાં મણકાં - ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ માંથી…
🙏
Hindi
शूरवीर पार्षद भगूजी और गढ़पुर का घमासान
सत्संग में शूरवीर पार्षद भगूजी श्रीहरि के अंतरंग और अंगभूत सेवक थे। वे मूलतः मारवाड़ के निवासी थे और उनका नाम भगवतसिंहजी था। उनके बड़े भाई गाँव के शासक (राजा) थे। एक बार एक अबला स्त्री के सम्मान और प्राणों की रक्षा करने के लिए वे अपने सगे भतीजे पर भी प्रहार करने से नहीं हिचकिचाए थे। इसके पश्चात् वे गढ़पुर आए और श्रीहरि के सम्मुख अपने कृत्य का पश्चाताप करते हुए क्षमा याचना की। श्रीहरि ने उन्हें गढ़पुर में अपने आजन्म निजी सेवक (हजूरी पार्षद) के रूप में सेवा में रख लिया। उनकी निरभिमानी, निष्कपट और निष्काम सेवा भावना पर श्रीहरि सदैव न्योछावर रहते थे।
भगूजी मूल रूप से मारवाड़ के थे और सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी भी पूर्वाश्रम में मारवाड़ के ही थे, अतः इस नाते दोनों के मध्य गहरा आत्मीय भाव था। भगूजी सदैव सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी के सान्निध्य में गुरुभाव रखकर श्रीहरि की महिमा का श्रवण-मनन करते थे। एक बार वार्तालाप करते हुए भगूजी के मुख से भूलवश सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी का पूर्वाश्रम का नाम ‘लाडूदानजी’ निकल गया। ब्रह्मानंद स्वामी मन ही मन मुस्कराए और कुछ नहीं बोले। किंतु दूसरे दिन स्वामीजी ने उपवास रख लिया। जब भगूजी को यह ज्ञात हुआ, तो उन्हें अत्यंत पश्चाताप हुआ। वे रोते-रोते सत्संग की माता स्वरूप सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी के आसन पर पहुँचे और अपनी भूल के प्रायश्चित का उपाय पूछा। स्वामीजी ने उन्हें धीरज बँधाया, तब भगूजी बोले कि मेरी वाणी की भूल के कारण इतने महान संत को उपवास करना पड़ा, यह बात मेरे हृदय में शूल की तरह चुभ रही है। सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी ने कहा, “तुम ब्रह्मानंद स्वामी के आसन पर जाकर दंडवत प्रणाम करके क्षमा माँग लो।” भगूजी ने स्वामीजी के चरणों में १०८ दंडवत प्रणाम करके क्षमा याचना की। अगले दिन उन्होंने श्रीजी महाराज के समक्ष भी १०८ दंडवत प्रणाम किए।
भगूजी सुगठित, बलिष्ठ शरीर वाले, अत्यंत पराक्रमी और शूरवीर थे, अतः वे दादा खाचर की गरासिया भूमि की रखवाली करने वाले मुख्य पार्षदों में अग्रणी थे। एक बार खबड़ और मतारा नामक दो दुर्दांत भाइयों ने भगूजी को जान से मारने का प्रण लिया। उस समय मांडवधार और रामपरा की सीमा में दादा खाचर की भूमि की रक्षा भगूजी आदि शूरवीर पार्षद कर रहे थे। श्रीहरि ने दादा खाचर से पूछा, “भगूजी के साथ और कौन-कौन हैं?” तब दादा खाचर ने उत्तर दिया, “हे महाराज! मानोजी और केसरीजी!” महाराज ने कहा, “बहुत ठीक! वे दोनों तो ऐसे अचूक धनुर्धर हैं कि यदि कंधे पर तेल से भरा दीपक रखा हो, तो दीपक की बाती को तो बींध दें परंतु दीपक का तेल छलकने न दें! और कौन हैं?” दादा खाचर बोले, “हे महाराज! रतनजी हैं।” श्रीजी महाराज बोले, “वे भी अद्वितीय शूरवीर हैं! जब रणभूमि में उतरते हैं, तो जैसे कीचड़ से भैंसों को अलग किया जाता है, वैसे ही शत्रुओं को एक-एक कर अलग करके उनका संहार करने में निपुण हैं।” श्रीहरि ने पुनः पूछा, “और कौन हैं?” दादा खाचर ने कहा, “मियांजी और लाखोजी!” श्रीजी महाराज बोले, “वे दोनों भी पक्के निशानेबाज हैं, उनका निशाना कभी खाली नहीं जाता! उनके अतिरिक्त और कौन-कौन हैं?” दादा खाचर ने कहा, “वीरोजी, देवोजी, भीमोजी, गुमानजी, बेचर चावड़ा, धनोजी और नथूजी हैं।” श्रीजी महाराज ने सभी वीरों के नाम सुनते ही अत्यंत प्रसन्न होकर कहा, “ये तेरह शूरवीर तो ऐसे हैं कि सामने तेरह सौ शत्रु भी खड़े हों, तो रणभूमि में उन पर भारी पड़ें! हमारे लिए भी ढाल, तलवार, भाला और बख्तर तैयार रखना। घमासान युद्ध के नगाड़े बज रहे हैं, हमें भी कल वहाँ चलना है। जब वे हमारा रौद्र रूप देखेंगे, तो उनका शौर्य और पराक्रम द्विगुणित हो जाएगा।” तब दादा खाचर हाथ जोड़कर बोले, “अरे महाराज! आपको रणभूमि में जाने की क्या आवश्यकता है! हम अभी जीवित हैं। आपके कृपा-बल और आशीर्वाद से ही तो हमें जूझना है!”
दो दिन पश्चात खबड़ और मतारा आदि के साथ भीषण संग्राम हुआ। शूरवीर भगूजी स्वयं अनेक घाव खाकर लहुलुहान होने के बावजूद कमर कसकर डटे रहे और तलवार के एक ही प्रचंड वार से खबड़ को उसके घोड़े सहित दो टुकड़ों में काट दिया। युद्ध में पार्षदों की विजय हुई। सभी घायल पार्षदों को गढ़पुर लाया गया। श्रीजी महाराज स्वयं प्रतिदिन प्रत्येक पार्षद की खाट के पास जाकर उन्हें दिव्य दर्शन देते और उनकी सेवा-सुश्रूषा करवाते थे। श्रीहरि सभी पार्षदों पर अत्यंत प्रसन्न हुए और उन्हें सदैव अपनी पावन सेवा में अपने निकट रखा।
- ‘माला ना मणका’ - भगवान श्री स्वामिनारायण में से…
🙏
English
The Valiant Parshad Bhaguji and the Battle of Gadhpur
In the Swaminarayan Satsang, the valiant Parshad Bhaguji was an intimate and devoted personal attendant of Shri Hari. Originally hailing from Marwar, his birth name was Bhagwatsinhji. His elder brother was the ruler of their principality. Bhagwatsinhji was a man of righteous valor; once, to protect a helpless woman, he did not hesitate even to strike down his own nephew. Later, he arrived in Gadhpur, repented before Shri Hari, and sought forgiveness for his sins. Pleased with his genuine humility, Shri Hari retained him as His lifelong personal attendant (hazuri parshad) in Gadhpur. Shri Hari was ever enchanted by Bhaguji’s egoless dedication, sincere service, and desireless devotion.
Because Bhaguji was from Marwar and Sadguru Brahmanand Swami also hailed from Marwar in his pre-monastic life, an affectionate spiritual kinship existed between them. Bhaguji constantly learned about the supreme glory of Shri Hari from Sadguru Brahmanand Swami with deep reverence, looking upon him as a guru. Once, during a conversation, Bhaguji inadvertently addressed Sadguru Brahmanand Swami by his pre-monastic name, “Ladudanji.” Brahmanand Swami merely smiled inwardly and uttered not a word of reprimand. However, the next day, Swami observed a fast. When Bhaguji came to know of this, he was overwhelmed with remorse. Weeping bitterly, he approached Sadguru Muktanand Swami—revered as the caring mother of Satsang—and sought a way to atone for his blunder. Swami consoled him, to which Bhaguji lamented that his slip of tongue had caused such an exalted saint to fast, which pierced his heart with grief. Sadguru Muktanand Swami advised, “Go to Brahmanand Swami’s seat, offer humble prostrations (dandvats), and ask for his forgiveness.” Bhaguji offered 108 dandvats to Brahmanand Swami and begged for his pardon. The following day, he also offered 108 dandvats before Shriji Maharaj.
Bhaguji possessed an athletic, muscular physique and extraordinary courage. Consequently, he was appointed as the chief leader among the parshads who guarded Dada Khachar’s estate lands. Once, two fierce bandit brothers named Khabad and Matara swore a solemn oath to slay Bhaguji. At that time, Bhaguji and other brave parshads were patrolling Dada Khachar’s fields in the borderlands of Mandavdhar and Rampara. Shri Hari asked Dada Khachar, “Who is with Bhaguji?” Dada Khachar replied, “O Maharaj! Manojji and Kesarji are there.” Maharaj remarked, “Excellent! Those two are such skilled marksmen that if an oil lamp were placed on a man’s shoulder, they could pierce the burning wick with an arrow without spilling a single drop of oil! Who else is there?” Dada Khachar answered, “O Maharaj, Ratanji is there.” Shriji Maharaj said, “He is equally formidable! When he enters the battlefield, just as buffaloes are driven out one by one from a mud puddle, he separates the enemy warriors one by one and slays them skillfully.” Shri Hari inquired further, “Who else is there?” Dada Khachar said, “Miyanji and Lakhoji.” Shriji Maharaj replied, “Both of them are sharpshooters whose aim never misses! Who else?” Dada Khachar listed, “Viroji, Devoji, Bhimoji, Gumanji, Bechar Chavda, Dhanoji, and Nathuji.” Hearing the roster of warriors, Shriji Maharaj was exceedingly pleased and proclaimed, “These thirteen brave men are capable of overwhelming even thirteen hundred enemies on the battlefield! Keep a shield, sword, spear, and armor ready for Us as well. The battle drums are resounding; We too will march there tomorrow. Seeing Our fierce form, their valor will surge even higher!” Dada Khachar humbly prayed, “O Maharaj! Why should You go into battle? We are still here to serve You! It is solely by the strength of Your divine grace that we fight and prevail.”
Two days later, a fierce battle broke out with Khabad, Matara, and their men. Despite sustaining severe wounds, the heroic Bhaguji braced himself, leaped forward, and with a single mighty blow of his sword, sliced Khabad along with his horse in two. The parshads achieved total victory. All the wounded parshads were brought back to Gadhpur. Shriji Maharaj personally visited each parshad at their bedside daily, granting them divine darshan and overseeing their medical treatment and nursing care. Shri Hari was immensely pleased with all the parshads and kept them ever close in His divine service.
- From ‘Mala na Manka’ - Bhagwan Shri Swaminarayan…
🙏