એકવખત શ્રીહરિ ગઢપુર બીરાજતા હતા. સંતોને અવનવા પૃકરણો ફેરવીને નવા નવા નિયમો આપતા હતા.
Gujarati
ગઢપુરમાં ટાટનું વસ્ત્ર પ્રકરણ અને બ્રહ્માનંદ સ્વામીની વિનોદલીલા
એકવખત શ્રીહરિ ગઢપુર બીરાજતા હતા. સંતોને અવનવા પૃકરણો ફેરવીને નવા નવા નિયમો આપતા હતા. એકદિવસ મુકતાનંદ સ્વામી અને બૃહ્માનંદ સ્વામીને બોલાવી ને કહ્યું જે આજ થી સંતોને ચાર હાથ ટાટ (ગૂણીયા) પહેરાવીને નવું પૃકરણ શરુ કરવું છે. ત્યારે સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી એ તો હા કહી પણ શ્રીહરિના સખા બૃહ્મમુનિ કહે હે મહારાજ…! સંતોને આવા ભગવા વસ્ત્રો ઉતારીને એવા ટાટ ના વસ્ત્રો તે કાય પહેરાતા હશે? શ્રીહરિ કાય પ્રત્યુત્તર બોલ્યા નહી ને પોતાના વસ્ત્રો ઉતારીને ટાટના વસ્ત્ર નો કટકો પેરીને પોતે જ બેઠા. આ જોઇને સત્સંગની માં સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામીને આંખ્ય મા આંસુ આવી ગયા ને બોલ્યા કે હે પૃભુ…! તમે ટાટ ઉતારીને ફરીને આપના વસ્ત્રો પેરી લયો. અમને ટાટ આપો અમે પહેરીશું. અમારે તો તમારી આજ્ઞા એજ શેષ જીવન કરવું છે. શ્રીહરિ બધા સંતોને ત્રણ હાથ કાપી કાપીને ટાટ આપવા મંડયા. સદગુરુ બ્રહ્માનંદ સ્વામી પણ આવ્યા તે એમને પણ બધા સંતોની જેમ જ શ્રીહરિએ ટાટનું વસ્ત્ર આપ્યું. સદગુરુ બૃહ્માનંદ સ્વામી એ પહેર્યું ને બોલ્યા કે હે પૃભુ, બીજુ એક હાથ લાંબું હોય એ ટાટ આપો. મારો દેહ મોટો તે આ ચાર આંગળ ટૂંકું પડે છે. શ્રીહરિ હસતા હસતા કહે કે બૃહ્મમુનિ শরীর સુકવી નાંખો…! તો સ્વામી બોલ્યા કે અરે મહારાજ..! આજ ઉપવાસ ચાલુ કંરુ તોય દહ દિવસે કદાચ થોડુ ઘણું શરીર ઉતરે..! બાકી એમ તો તુરંત શરીર કેમ ઉતરે..! શ્રીહરિ બોલ્યા કે બધાને ત્રણ હાથ મળે છે તો તમને પણ ત્રણ હાથ જ મળશે. ત્યાં બ્રહ્માનંદ સ્વામી આમતેમ ઉપર નીચે જોવા મંડયા એટલે શ્રીહરિ કહે સ્વામી, શુ આમતેમ ગોતો છો? તો બૃહ્મમુનિ બોલ્યા કે હે જોઉં છુ કે નખ જેટલીય પૃથ્વી મા ક્યાંય બીજો ભગવાન જડે તો નયા વયો જોઉં ને…! પણ નજર કરતા હાલ તો કોઇ તમારા સીવાય બીજો ભગવાનેય દેખાતો નથી. સ્વામી આટલું બોલી રયા એ સાંભળતા જ શ્રીહરિના હાથમાંથી ટાટના ટુકડા હતા એ નીચે પડી ગયા ને બને આંખ્ય મા હર્ષના આંસુ આવી ગયા, દોડીને બ્રહ્માનંદ સ્વામીને ભેટી પડ્યા ને બહુ રાજી થયા. શ્રીહરિએ સંતોને ટાટનું વસ્ત્ર પેરાવવા નુ પૃકરણ ચાલુ કર્યું તે જીવાખાચર આવ્યાને શ્રીહરિને પગે લાગ્યા ને બોલ્યા કે હે મહારાજ..! અમ જેવા સંસારી હરિભકતોને સુખી રાખવા છે કે નહી…? સર્વસુજાણ શ્રીહરિ કહે કે શુ થયુ જીવાબાપુ? કાય ઉપાધી આવી કે…? જીવાબાપુ બોલ્યા કે હે મહારાજ..! આ સંતોના ટાટ (ગૂણીયા) પહેરાવવાનું ચાલુ કર્યું તે આ ઉપાધી તો સામે જ મૂર્તિમંત દેખાય છે. જે સંતો ભગવા વસ્ત્રો પહેરતા હતા એને હવે તમે ટાટ શુ લેવા પેરાવયા? અમે સંસારીઓ ત્યાગીઓને વસ્ત્રો ઓઢાડીએ તો અમને ભાગ્યમાં વસ્ત્ર મળે, હવે અમારે આ ટાટના બદલામા ટાટના વસ્ત્રો નથી જોઇતા હો..! માટે હરિભક્તોને જો સુખી રાખવા હોય તો આ ટાટ પેરાવવાનુ કૃપા કરીને બંધ કરો તો સારું…! શ્રીહરિ જીવાબાપુની સમજણ જોઇને રાજી થયા ને બોલ્યા કે તમારી વાત તો સાચી હો. હે સંતો..! આ ટાટના વસ્ત્રો ઉતારીને તમારા ભગવા વસ્ત્ર ફરીને પાછા પેરી લયો. આમ ટાટ ના વસ્ત્રપ્રકરણનો જીવાખાચરની વિનંતીએ તાત્કાલિક અંત આવ્યો. જીવાખાચર ને સહુ હરિભક્તો આનંદ મા આવી ગયા.
- ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ માંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
गढ़पुर में टाट-वस्त्र प्रकरण और ब्रह्मानंद स्वामी की विनोदलीला
एक समय श्रीहरि गढ़पुर में विराजमान थे। वे संतों की त्याग, वैराग्य और निष्ठा की परीक्षा लेने हेतु समय-समय पर नए-नए प्रकरण चलाकर नए नियम प्रदान करते रहते थे। एक दिन महाराज ने सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी और सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी को अपने पास बुलाकर कहा, “आज से संतों को चार हाथ लंबा टाट (बोरी/जूट का मोटा वस्त्र) पहनाकर एक नया प्रकरण प्रारंभ करना है।” तब मुक्तानंद स्वामी ने तो तुरंत आज्ञा शिरोधार्य कर ‘हाँ’ कह दी, परंतु श्रीहरि के परम सखा ब्रह्ममुनि (ब्रह्मानंद स्वामी) बोले, “हे महाराज! संतों के ये पवित्र भगवे वस्त्र उतरवाकर ऐसे खुरदरे टाट के वस्त्र क्या कभी पहनाए जाते हैं?” श्रीहरि ने कोई उत्तर नहीं दिया और स्वयं अपने दिव्य वस्त्र उतारकर टाट का एक टुकड़ा लपेटकर बैठ गए।
यह देखकर सत्संग की वात्सल्यमयी माता समान सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी के नेत्रों में अश्रु छलक आए। वे व्याकुल होकर बोले, “हे प्रभु! आप कृपा करके यह टाट उतार दीजिए और पुनः अपने दिव्य वस्त्र धारण कर लीजिए। हमें टाट दीजिए, हम सहर्ष पहनेंगे। हमारी तो संपूर्ण ज़िंदगी ही आपकी पावन आज्ञा पर न्योछावर है।”
श्रीजी महाराज तीन-तीन हाथ नापकर सभी संतों को टाट के टुकड़े काटकर देने लगे। सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी भी आगे आए, तो श्रीहरि ने अन्य संतों की भाँति उन्हें भी तीन हाथ का टाट दिया। ब्रह्मानंद स्वामी ने उसे लपेटा और बोले, “हे प्रभु! मुझे एक हाथ लंबा और टाट दीजिए। मेरा शरीर भारी है, इसलिए यह चार अंगुल छोटा पड़ रहा है।”
श्रीहरि ने हँसते हुए परिहास में कहा, “ब्रह्ममुनि! शरीर सुखा डालिए!” तब स्वामी विनोद भाव से बोले, “अरे महाराज! यदि आज से उपवास भी शुरू करूँ, तब भी दस दिन में कदाचित थोड़ा-बहुत शरीर घटेगा! परंतु तुरंत तो यह शरीर कैसे घट सकता है!”
श्रीहरि बोले, “सभी संतों को तीन-तीन हाथ मिला है, तो आपको भी तीन हाथ ही मिलेगा!”
यह सुनकर ब्रह्मानंद स्वामी इधर-उधर, ऊपर-नीचे कुछ खोजने लगे। श्रीहरि ने पूछा, “स्वामी! इधर-उधर क्या ढूँढ रहे हैं?”
तब ब्रह्ममुनि बोले, “महाराज! मैं देख रहा हूँ कि यदि इस नख भर पृथ्वी पर कहीं कोई दूसरा भगवान मिल जाए, तो मैं वहाँ चला जाऊँ! किंतु दृष्टि दौड़ाने पर इस समय आपके सिवा मुझे कहीं कोई दूसरा भगवान दिखाई ही नहीं देता!”
स्वामी के ये अनन्य प्रेम और निष्ठा से भरे वचन सुनते ही श्रीहरि के हाथों से टाट के टुकड़े नीचे छूटकर गिर पड़े। महाराज के दोनों नेत्रों में प्रेमाश्रु उमड़ आए। वे तुरंत दौड़कर ब्रह्मानंद स्वामी के गले लग गए और अत्यंत प्रसन्न हुए।
श्रीहरि द्वारा संतों को टाट पहनाने का यह प्रकरण चल ही रहा था कि जीवाखाचर वहाँ पहुँचे। उन्होंने श्रीहरि के चरणों में प्रणाम कर निवेदन किया, “हे महाराज! हम जैसे संसारी हरिभक्तों को सुखी रखना है या नहीं?” सर्वसुजान श्रीहरि ने पूछा, “जीवाबापू, क्या हुआ? क्या कोई विपत्ति आ गई?”
जीवाबापू बोले, “हे महाराज! आपने संतों को यह टाट (गोनिया) पहनाना शुरू किया है, वही विपत्ति तो साक्षात् मूर्तिमान सामने खड़ी दिख रही है! जो संत पवित्र भगवे वस्त्र पहनते थे, उन्हें आपने यह खुरदरा टाट क्यों पहनाया? हम संसारी गृहस्थ जब त्यागी संतों को सुंदर वस्त्र ओढ़ाते हैं, तब हमारे भाग्य में उत्तम वस्त्र प्राप्त होते हैं। अब इस टाट के बदले हमें परलोक में टाट के वस्त्र नहीं चाहिए! इसलिए यदि आप हम हरिभक्तों को सुखी रखना चाहते हैं, तो कृपा करके यह टाट पहनाने का प्रकरण बंद कीजिए।”
श्रीहरि जीवाबापू की ऐसी निष्कपट समझ और संतों के प्रति प्रीति देखकर अत्यंत प्रसन्न हुए और बोले, “बापू! आपकी बात तो सर्वथा सत्य है।” फिर महाराज ने संतों से कहा, “हे संतों! ये टाट के वस्त्र उतार दीजिए और पुनः अपने भगवे वस्त्र धारण कर लीजिए।” इस प्रकार जीवाखाचर की प्रार्थना पर टाट-वस्त्र प्रकरण का तत्काल सुखद अंत हुआ और जीवाखाचर सहित समस्त हरिभक्त आनंद से भर गए।
- भगवान श्री स्वामीनारायण से… 🙏
English
The Burlap Garments Episode in Gadhpur and the Divine Humor of Brahmanand Swami
Once, Shri Hari was residing in Gadhpur. To test and elevate the virtues of detachment, humility, and obedience among the santos, He would often introduce various spiritual episodes (prakarans) and novel disciplines. One day, He summoned Sadguru Muktanand Swami and Sadguru Brahmanand Swami and announced, “From today, We wish to initiate a new discipline by having the santos wear coarse burlap (tat - sackcloth) measuring four cubits (hath).” While Sadguru Muktanand Swami immediately submitted with reverent obedience, Brahmamuni (Brahmanand Swami), who shared a deeply intimate and loving camaraderie with Shri Hari, gently countered, “O Maharaj! How can holy santos renounce their sacred saffron robes to put on such rough sackcloth?” Shri Hari did not utter a single word in reply; instead, He took off His own divine clothes, wrapped a piece of rough burlap around Himself, and sat down.
Witnessing this, tears welled up in the eyes of Sadguru Muktanand Swami, the loving mother of the Satsang fellowship. He pleaded emotionally, “O Prabhu! Please take off this rough sackcloth and adorn Your divine garments again! Give the burlap to us, and we will gladly wear it. Our entire existence is consecrated solely to obeying Your supreme will.”
Shri Hari then began cutting the burlap into three-cubit lengths and distributing them among all the santos. Sadguru Brahmanand Swami also came forward, and like everyone else, Shri Hari handed him a three-cubit piece. Sadguru Brahmanand Swami wrapped it around himself and remarked, “O Prabhu, kindly grant me a piece that is one cubit longer. My body is quite bulky, and this falls short by four fingers!”
Smiling playfully, Shri Hari said, “Brahmamuni, emaciate your body!” To this, Swami wittily replied, “O Maharaj! Even if I begin fasting strictly from today, it might take ten days to shed even a little weight! How could my body slim down instantly?”
Shri Hari smiled and insisted, “Everyone has received three cubits, so you too shall receive only three cubits!”
Hearing this, Brahmanand Swami began looking all around—up, down, left, and right—as if searching for something. Shri Hari asked with curiosity, “Swami, what are you looking for all around?”
Brahmamuni replied with profound wit and unconditional devotion, “O Maharaj! I am searching to see if across this earth, even in an area as tiny as a fingernail, there exists another God anywhere so that I might go to Him! But cast my eyes wherever I may, presently I cannot see any God other than You alone!”
The moment Swami uttered these words of pure, unalloyed surrender, the pieces of burlap slipped from Shri Hari’s hands and fell to the ground. Tears of ecstatic joy rushed into Maharaj’s eyes. Overwhelmed with divine love, He rushed forward, embraced Brahmanand Swami tightly, and was exceedingly pleased with him.
While this burlap garment episode was underway among the santos, Jiva Khachar arrived and prostrated before Shri Hari, asking, “O Maharaj! Do You intend to keep householder devotees like us happy or not?” The all-knowing Shri Hari asked affectionately, “What happened, Jiva Bapu? Has any trouble befallen you?”
Jiva Bapu replied earnestly, “O Maharaj! You have started clothing the holy sadhus in coarse sackcloth—that calamity itself stands visibly embodied before us! Why have You dressed these santos in rough gunny sacks when they rightfully wear divine saffron robes? When we householders offer sanctified garments to detached ascetics, we earn the merit of receiving divine garments in our destiny. But in return for burlap, we certainly do not wish to receive burlap robes in the afterlife! Therefore, if You truly wish to keep Your householder devotees happy and blessed, please graciously bring an end to this burlap robe rule!”
Shri Hari was thoroughly delighted by Jiva Bapu’s childlike sincerity, pure faith, and deep reverence for the santos. He said, “Your reasoning is indeed true, Bapu!” Then addressing the gathering, He commanded, “O santos! Remove these burlap garments and put on your sacred saffron robes once again.” Thus, upon the sincere petition of Jiva Khachar, the burlap garment episode came to an immediate and joyful conclusion, filling Jiva Khachar and all the devotees with immense happiness.
- From ‘Bhagwan Shri Swaminarayan’… 🙏