એકવખત સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી તથા સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામી વગેરે સંતો વડોદરા મંદિરે હતા.
Gujarati
શોભારામ શાસ્ત્રી અને નિત્યાનંદ સ્વામીનો મહીમા
એકવખત સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી તથા સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામી વગેરે સંતો વડોદરા મંદિરે હતા. દરરોજ બંને સદગુરુ સંતો નાના સંતોને સાંખ્યશાસ્ત્ર ને યોગકળા શીખવતા હતા. એકદિવસ સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામી ઢોલીયે બેસીને નાના સંતોને શાસ્ત્રનો પાઠ ભણાવતા હતા, બરાબર એજ સમયે પૃખર વિદ્વાન એવા શોભારામ શાસ્ત્રી મંદિરથી દર્શન કરીને ઘરે જાવા નીકળ્યા. એમણે આ વખતે નિત્યાનંદ સ્વામી ઢોલીયે બેસીને સંતોને ભણાવતા જોયા. પોતાને મનમા સંકલ્પ થયો કે નિત્યાનંદ સ્વામી પોતે સાધુ હોવા છતાય ઢોલીયે બેસીને ભણાવવા નો ઠાઠ રાખે છે તે શ્રીહરિ એમને પોતાના અક્ષરધામમાં તેડી જાશે કે કેમ? પોતે ઘરે ગયા ને રાતયે સુતા ત્યારે અધરાતે વિત્યે શ્રીહરિએ એમને ફૂમકાં વાળી સોટી મારીને જગાડયા ને દર્શન દઇ ને સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામીની માફી માંગવા નુ કહ્યું ને અદ્રશ્ય થઇ ગયા.
શોભારામ શાસ્ત્રી પરોઢીયે રોજ કરતા વહેલા ઉઠ્યા ને પુજાપાઠ વગેરે નિત્યકૃમ પતાવીને સવારમાં ફુલના હાર લઇને ભળકડે મંદિરે પહોંચી ગયા. મંદિરે જઇને એમણે સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી ને પગે લાગીને અથ તી ઇતિ વાત કરીને અધરાતયે મહારાજે સોટી મારીને દર્શન દીધાને માફી માંગવા મોકલ્યો છે એમ વાતય કરી. સદગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી એમની નિખાલસતા જોઇને બોલ્યા કે ગાંડા, તને નિત્યાનંદ સ્વામી વીશે આવો સંકલ્પ કેમ થયો? સ્વામી તો શ્રીહરિના અંગભૂત છે. શ્રીહરિની વાતને સચોટ ને શાસ્ત્રોક્ત રીતે નિત્યાનંદ સ્વામી જેમ કહી શકે એમ આ આખાયે બ્રહ્માંડ મા કોઇ ન કહી શકે. એમ ઘણી ઘણી વાત કરીને શાસ્ત્રીજીને મનના સંકલ્પો સવળા કરી દીધા. ગોપાળાનંદ સ્વામી શોભારામ શાસ્ત્રીને નિત્યાનંદ સ્વામી પાહે લઇ ગયા.
શોભારામ શાસ્ત્રી તો નિત્યાનંદ સ્વામીના ચરણે દંડવત કરીને સજળ નયણે માફી માંગી ને પોતાના સંકલ્પ ની વાત કરી. ત્યારે સદગુરુ નિત્યાનંદ સ્વામી હસતા હસતા બોલ્યા કે શાસ્ત્રીજી, મારો આંખોય દેહ મહારાજની પૃસાદીભુત જ છે. કદાચ મારા આખાયે દેહ મા કીડા પડ્યા હોય ને એ પચ-પરું ભર્યા દેહના કોઇ ભાવથી દર્શન કરે તો એને અંતકાળે અક્ષરધામમા તેડવા શ્રીહરિ આવે…! તો પછી મારા પોતાના કલ્યાણ મા મને શો સંશય હોય..? અમે છતા દેહે અખિલ ભૂવન ના નાથની સેવા કરી છે મને તો શ્રીહરિ સહજ પોતાની સેવામાં લેશે.
આમ શ્રીહરિએ અધરાતે સોટી મારીને જગાડીને શોભારામ શાસ્ત્રીજીને દર્શન પણ દીધાને મોટાસંત ના અપરાધથી રક્ષા કરી.
- શ્રીહરિદિગ્વિજય માંથી… 🙇🏻♂️🙏
Hindi
शोभाराम शास्त्री और नित्यानंद स्वामी की महिमा
एक समय सद्गुरु गोपालानंद स्वामी तथा सद्गुरु नित्यानंद स्वामी आदि संत वडोदरा मंदिर में विराजमान थे। प्रतिदिन दोनों सद्गुरु संत नवदीक्षित और कनिष्ठ संतों को सांख्यशास्त्र तथा योगकला सिखाते थे। एक दिन सद्गुरु नित्यानंद स्वामी ढोलिए पर बैठकर संतों को शास्त्रों का पाठ पढ़ा रहे थे। ठीक उसी समय प्रकांड विद्वान शोभाराम शास्त्री मंदिर में दर्शन करके घर लौटने के लिए निकले। उन्होंने नित्यानंद स्वामी को ढोलिए पर बैठकर संतों को पढ़ाते हुए देखा।
उन्हें मन में कुतर्क उत्पन्न हुआ कि “नित्यानंद स्वामी स्वयं एक साधु होकर भी ढोलिए पर बैठकर पढ़ाने का ऐसा ठाठ-बाट रखते हैं, तो क्या श्रीहरि इन्हें अपने अक्षरधाम में ले जाएँगे?” वे घर चले गए और रात को सो गए। आधी रात बीतने पर साक्षात श्रीहरि प्रकट हुए, उन्होंने फुंदे वाली छड़ी (सोट) मारकर शास्त्रीजी को जगाया, दिव्य दर्शन दिए और सद्गुरु नित्यानंद स्वामी से क्षमा माँगने का आदेश देकर अंतर्धान हो गए।
शोभाराम शास्त्री प्रातःकाल प्रतिदिन की तुलना में बहुत जल्दी जागे। पूजा-पाठ आदि नित्यक्रम पूर्ण कर, भोर होते ही हाथ में पुष्पों का हार लेकर मंदिर पहुँचे। मंदिर जाकर उन्होंने सद्गुरु गोपालानंद स्वामी के चरण स्पर्श किए और आदि से अंत तक पूरी बात बताई कि किस प्रकार आधी रात को महाराज ने छड़ी मारकर दर्शन दिए और नित्यानंद स्वामी से क्षमा माँगने भेजा है।
सद्गुरु गोपालानंद स्वामी उनकी सरलता और निष्कपटता देखकर बोले, “अरे भोले शास्त्री! तुम्हें नित्यानंद स्वामी के प्रति ऐसा संशय कैसे हुआ? स्वामी तो साक्षात श्रीहरि के अंगभूत हैं। श्रीहरि के सिद्धांतों और वचनों को जिस सटीक और शास्त्रसम्मत ढंग से नित्यानंद स्वामी निरूपित कर सकते हैं, वैसा इस संपूर्ण ब्रह्मांड में कोई अन्य नहीं कर सकता।” इस प्रकार स्वामी ने अनेक आध्यात्मिक रहस्य समझाकर शास्त्रीजी के मन के सभी संशयों का निवारण कर दिया। तत्पश्चात गोपालानंद स्वामी शोभाराम शास्त्री को नित्यानंद स्वामी के पास ले गए।
शोभाराम शास्त्री ने नित्यानंद स्वामी के चरणों में साष्टांग दंडवत प्रणाम किया और अश्रुपूरित नेत्रों से क्षमा माँगते हुए अपने दुर्विचार की बात कही। तब सद्गुरु नित्यानंद स्वामी हँसते हुए बोले, “शास्त्रीजी! मेरा यह संपूर्ण देह श्रीजी महाराज का प्रसादीभूत है। यदि कदाचित मेरे इस पूरे शरीर में कीड़े भी पड़ जाएँ और मवाद से भरे इस देह का भी कोई भावपूर्वक दर्शन करे, तो अंतकाल में श्रीहरि स्वयं उसे अपने अक्षरधाम ले जाने आते हैं! फिर मेरे स्वयं के कल्याण में मुझे क्या संशय हो सकता है? हमने तो साक्षात इस देह से अखिल ब्रह्मांड के अधिपति की सेवा की है; श्रीहरि तो मुझे सहज ही अपने चरणों की सेवा में स्वीकार करेंगे।”
इस प्रकार श्रीहरि ने आधी रात को छड़ी मारकर जगाते हुए शोभाराम शास्त्री को दिव्य दर्शन भी दिए और महान संत के अपराध से उनकी रक्षा की।
- श्रीहरिदिग्विजय में से… 🙏
English
Shobharam Shastri and the Divine Glory of Nityanand Swami
Once, Sadguru Gopalanand Swami, Sadguru Nityanand Swami, and other revered sadhus were staying at the Vadodara mandir. Daily, both Sadguru swamis imparted teachings on Sankhyashastra and the art of Ashtanga Yoga to the younger sadhus. One day, Sadguru Nityanand Swami was seated on an elevated cot (dholiyo), teaching scriptural lessons to the young saints. At that precise moment, Shobharam Shastri, a renowned and eminent scholar, was leaving for home after having darshan at the mandir. He observed Nityanand Swami teaching the sadhus while seated comfortably upon a cot.
A doubtful thought arose in Shobharam Shastri’s mind: “Nityanand Swami, despite being an ascetic sadhu, maintains the luxury of sitting on a cot to teach; will Shri Hari ever take him to His divine abode, Akshardham?” Pondering this, he went home and retired to bed. Past midnight, Shri Hari Himself manifested before him, tapped him awake with His tasseled cane, granted him divine darshan, commanded him to seek forgiveness from Sadguru Nityanand Swami, and vanished.
Shobharam Shastri woke up much earlier than usual at dawn. After completing his morning rituals and daily puja, he took a fragrant flower garland and hurried to the mandir at daybreak. Upon reaching the mandir, he bowed at the holy feet of Sadguru Gopalanand Swami and narrated the entire episode from beginning to end—revealing how Maharaj had struck him with a stick in the middle of the night, granted darshan, and instructed him to beg for forgiveness.
Noticing his genuine humility and candor, Sadguru Gopalanand Swami said, “O foolish one! How could such a doubtful thought ever arise in your mind regarding Nityanand Swami? Swami is the intimate, divine limb (angabhuta) of Shri Hari! The precise, authoritative, and scriptural manner in which Nityanand Swami can articulate Shri Hari’s supreme glory and philosophy is unmatched by anyone across the entire cosmos.” Explaining many such profound spiritual truths, Gopalanand Swami clarified all doubts from the Shastri’s mind and personally led Shobharam Shastri to Sadguru Nityanand Swami.
Shobharam Shastri immediately offered prostrations (dandvat pranam) at the holy lotus feet of Nityanand Swami and, with tearful eyes, confessed his erroneous thoughts and begged for forgiveness. Sadguru Nityanand Swami smiled warmly and said, “Shastriji, my entire body is completely sanctified (prasadibhut) by Maharaj. Even if my body were afflicted with worms and foul matter, and someone were to have darshan of this body with genuine devotion, Shri Hari Himself would arrive at the end of their life to take them to Akshardham! How then could there ever be the slightest doubt about my own salvation? In this very body, we have personally served the Supreme Lord of all realms; Shri Hari will effortlessly keep me in His eternal divine service.”
In this miraculous way, Shri Hari awakened Shobharam Shastri in the dead of night with His stick, granted him divine darshan, and protected him from committing a grave spiritual offense against a great saint.
- From Shri Haridigvijay… 🙏