એકવખત ફઇબાના આગૃહે શ્રીહરિ ગામ મછીયાવ સર્વસંતો ભકતો સાથે પધાર્યા.
Gujarati
મછીયાવનો પુષ્પદોલોત્સવ અને બ્રહ્માનંદ સ્વામીની હાજરજવાબી
એકવખત ફઇબાના આગૃહે શ્રીહરિ ગામ મછીયાવ સર્વસંતો ભકતો સાથે પધાર્યા. ફઇબાએ વિનંતિ કરીકે હે મહારાજ..! આજ તમે પધાર્યા ને સહુ મોટા સંતો સાથે છે તો અમારે ઘરે પુષ્પદોલોત્સવ કરો. શ્રીહરિ એ રાજી થઇ ને હા કહી, એટલે સૌ સંતો ભક્તો એ હેતે કરીને પુષ્પદોલોત્સવ કર્યો ને સદગુરુ બૃહમાનંદ સ્વામી ને પૃેમાનંદ સ્વામી વગેરે સંતોએ ઉત્સવ ને અનુરૂપ કિરતનો બનાવ્યા ને ઉત્સવ મા ગાયા.
ઉત્સવ મા રમી ને શ્રીહરિ બાજુમાં પાડોશ મા કોઇનુ ઘર હતું તે ત્યાં પધાર્યા ને એ સમે સર્વ વસ્ત્રો ભીના હતા. શ્રીહરિ ઓસરીની કોરે ઉભા હતા ને બૃહ્માનંદ સ્વામી ફળીયા મા ઉભા થકા શ્રીજીમહારાજની એ ભીના લૂગડે મનોહર મૂરત જોઇને ઉચ્ચ સ્વરે બોલ્યા કે…. મારો વાલો…., ભીને વાને ને ભીને લૂગડે..! ત્યાં પાછળ થી એ ઘરધણી બોલ્યો કે પૃગટ ભગવાનના નેહ નિતરતા ભાવથી મારુ આંગણીયુ પણ ભીનું..!
આ સાંભળીને બૃહ્માનંદ સ્વામી ચમક્યા ને તુરતંજ બોલ્યા કે માળો આ ભગત…., ચારણ લાગે છ. ત્યારે એ ઘરધણી બોલ્યો કે એક દેવીપુત્ર ને એક દેવીપુત્ર જ આમ જવાબ દેય ને..!
શ્રીજીમહારાજ ઓસરીની કોરે ઉભા ઉભા કહે કે બૃહ્મમુનિ..! તમારા હાકલા ને પડકારો દેય એવા આ ચારણ છે લયો..!
શ્રીજીમહારાજ ભીના વસ્ત્ર થકા ઢોલીયે બીરાજયા ને એ ઘરધણી ચારણે શ્રીજીમહારાજ નુ પુજન કર્યું ને રાજી કર્યા.
સભા થઇ તે શ્રીહરિ બોલ્યા કે બૃહમમુનિ..! તમારા કિરતનો મા તોછડાઈ બવ હોય છે પણ સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી ના પદો મા આવી તોછડાઈ નથી હોતી.
આ સાંભળીને હાજરજવાબી એવા બૃહ્મમુનિ બોલ્યા કે હે મહારાજ..! તમારી ભગવાન થયને આ વહાલા-દવલા રાખ્યા ની રીત્ય શોભે નહી હો..! અમને તો કાયમ એમ કે તમારે મન તો બધાય ભક્તો સરખા હશે.
શ્રીજીમહારાજ મંદ મંદ હસ્યા ને બોલ્યા કે બૃહમમુનિ અમે કયા વળી વહાલા-દવલા કર્યા તે તમે આળ્ય નાખો છો? સ્વામી બોલ્યા કે જુઓ આ પંકિત મા….. *મુકતાનંદ કહે મુરખ લોક, પાધરા દીસે પાજી જો..! *
એમ આ પંકિત બોલીને બૃહ્મમુનિ બોલ્યા કે જુઓ.. મહારાજ, છે આમાં કાય તોછડાઈ..! સભામા સહુ હસ્યા.
બૃહ્માનંદ સ્વામી ને સદગુરુ મુકતાનંદ સ્વામી સાથે ખુબ પુજય ભાવ હતો તે કાયમ એમની બહુ મર્યાદા રાખતા. શ્રીજીમહારાજ ની ઉપરોક્ત વાતે આમ પંકિત બોલીને બૃહ્માનંદ સ્વામીએ સભા માં સહુને રાજી કર્યા.
- ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ…..
🙇🏻♂️🙏
Hindi
मछियाव का पुष्पदोलोत्सव और ब्रह्मानंद स्वामी की हाजिरजवाबी
एक बार परम भक्त फईबा के अत्यंत आग्रह पर श्रीहरि सभी संतों और भक्तों के साथ मछियाव गाँव पधारे। फईबा ने करबद्ध होकर प्रार्थना की, “हे महाराज! आज आपका आगमन हुआ है और सभी वरिष्ठ संत साथ पधारे हैं, तो कृपा करके हमारे घर पुष्पदोलोत्सव (रंगोत्सव) का पावन पर्व मनाइए।” श्रीहरि ने अत्यंत प्रसन्न होकर स्वीकृति दे दी। तत्पश्चात् सभी संतों और भक्तों ने असीम प्रेम और उमंग के साथ पुष्पदोलोत्सव मनाया। सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी और प्रेमानंद स्वामी आदि संगीत-मर्मज्ञ संतों ने इस दिव्य उत्सव के अनुरूप नए-नए कीर्तनों की रचना की और उत्सव में भावविभोर होकर उनका गान किया।
रंगों से परिपूर्ण उत्सव की क्रीड़ा के उपरांत, श्रीहरि पड़ोस के एक घर में पधारे। उस समय श्रीजी महाराज के समस्त वस्त्र रंग-बिरंगे जल से भीगे हुए थे। श्रीहरि ओसरी (बरामदे) के किनारे खड़े थे और ब्रह्मानंद स्वामी आँगन (फलीया) में खड़े होकर भीगे वस्त्रों में श्रीजी महाराज की उस मनोहारी, अनुपम मूरत का एकटक दर्शन कर रहे थे। स्वामी के हृदय में काव्य-रस उमड़ पड़ा और वे उच्च स्वर में बोल उठे: “मारो वालो…., भीने वाने ने भीने लूगड़े..!” (अर्थात्: मेरे प्यारे प्रभु…. भीगे वर्ण और भीगे वस्त्रों में कैसे शोभायमान हैं!)
उसी क्षण पीछे से उस घर के स्वामी ने तत्काल तुक मिलाते हुए भावपूर्ण वाणी में कहा: “प्रगट भगवानना नेह नितरता भावथी मारुं आंगणीयुं पण भीनुं..!” (अर्थात्: और प्रकट भगवान के बहते हुए असीम प्रेम और कृपा-भाव से आज मेरा यह आँगन भी भीग गया है!)
यह सुनकर ब्रह्मानंद स्वामी आश्चर्यचकित हो गए और तुरंत बोल पड़े, “अरे! यह भक्त तो कोई चारण जान पड़ता है!” तब उस गृहस्थ ने नम्रतापूर्वक उत्तर दिया, “एक देवीपुत्र (चारण) की कविता का उत्तर दूसरा देवीपुत्र ही तो इस प्रकार दे सकता है!”
श्रीजी महाराज बरामदे के किनारे खड़े-खड़े मंद-मंद मुस्कुराते हुए बोले, “ब्रह्ममुनि! आपकी ललकार का सामना करने वाले ये चारण मिल गए हैं, लीजिए!”
तत्पश्चात् श्रीजी महाराज भीगे वस्त्रों सहित ढोलिए (पलंग) पर विराजित हुए। उस चारण गृहस्थ ने बड़े प्रेम और भक्ति-भाव से श्रीजी महाराज का विधिवत पूजन किया और उन्हें अत्यधिक प्रसन्न किया।
बाद में सभा आयोजित हुई। श्रीहरि ने हास्य-विनोद करते हुए कहा, “ब्रह्ममुनि! आपके कीर्तनों में बड़ा अक्खड़पन और तीखापन (तोछड़ाई) रहता है, किंतु सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी के पदों में ऐसी कोई तीखी बात कभी नहीं होती।”
यह सुनकर सदा हाजिरजवाब रहने वाले ब्रह्ममुनि तत्काल बोले, “हे महाराज! साक्षात् भगवान होकर आपके मुख से यह ‘अपना-पराया’ (वहाले-दवले) करने वाली बात शोभा नहीं देती! हम तो सदा यही समझते रहे कि आपकी दृष्टि में तो सभी भक्त एक समान होंगे।”
श्रीजी महाराज मंद-मंद मुस्कुराए और बोले, “ब्रह्ममुनि! हमने कब किसी में भेद या अपना-पराया किया, जो आप हम पर ऐसा लांछन लगा रहे हैं?” स्वामी ने तुरंत कहा, “महाराज! तनिक मुक्तानंद स्वामी की यह पंक्ति तो देखिए— ‘मुक्तानंद कहे मूरख लोक, पाधरा दीसे पाजी जो..!’ (अर्थात्: मुक्तानंद कहते हैं कि हे मूर्ख लोगो! ऊपर से सीधे-सादे दिखते हो, किंतु भीतर से पूरे पाजी हो!) देखिए महाराज! क्या इसमें कोई तीखापन या अक्खड़पन नहीं है?!” यह सुनते ही संपूर्ण सभा ठहाकों से गूँज उठी और सभी खिलखिलाकर हँस पड़े।
वास्तव में सद्गुरु ब्रह्मानंद स्वामी के मन में सद्गुरु मुक्तानंद स्वामी के प्रति अगाध आदर और पूज्य भाव था, और वे सदैव उनकी परम मर्यादा रखते थे। श्रीजी महाराज के विनोदपूर्ण वचन पर इस प्रकार प्रत्युत्पन्नमति से पद प्रस्तुत कर ब्रह्मानंद स्वामी ने सभा में उपस्थित सभी संतों-भक्तों को आनंद-विभोर कर दिया।
- भगवान श्री स्वामीनारायण…..
🙇🏻♂️🙏
English
Pushpadolotsav in Machhiav and Brahmanand Swami’s Quick Wit
Once, upon the heartfelt entreaty of the devout devotee Fai Ba, Shri Hari visited the village of Machhiav along with all the holy sadhus and devotees. Fai Ba prayed with folded hands, “O Maharaj! Today You have graciously arrived and all the eminent sadhus are with You; please bless our home by celebrating the divine festival of flowers and colors (Pushpadolotsav) here.” Shri Hari joyfully agreed. All the sadhus and devotees then celebrated Pushpadolotsav with immense love and enthusiasm. Sadguru Brahmanand Swami, Premanand Swami, and other poet-saints composed captivating kirtans celebrating the spirit of the occasion and sang them joyfully throughout the festival.
After playing and rejoicing in the festival, Shri Hari visited a neighbor’s house nearby. At that time, His divine clothes were completely soaked in colored water. Shri Hari stood at the edge of the verandah (osari). Standing in the courtyard, gazingly captivated by the enchanting divine form of Shriji Maharaj in His drenched garments, Brahmanand Swami proclaimed aloud in poetic ecstasy: “Maro vaalo…., bheene vaane ne bheene loogde..!” (“My beloved Lord…. with His glowing moist complexion and drenched garments!”)
At that very moment, from behind, the master of the house spontaneously completed the rhyme with deep devotional sentiment: “Pragat Bhagwan na neh nitarta bhaav thi maaru aanganiyu pan bheenu..!” (“And drenched in the overflowing divine love of the manifest Lord, my very courtyard is soaked as well!”)
Hearing this instant poetic verse, Brahmanand Swami was astonished and remarked, “Aha! This devotee surely seems to be a Charan!” The homeowner replied humbly, “Indeed, only one Deviputra (son of the Divine Mother, a Charan) can respond to another Deviputra like this!”
Standing at the edge of the verandah, Shriji Maharaj chuckled with delight, “Brahmamuni! Look here, this Charan is well capable of matching your poetic calls and challenges!”
Still in His drenched garments, Shriji Maharaj sat upon a wooden cot (dholiyo). The Charan host performed Shriji Maharaj’s puja with profound devotion and earned His divine pleasure.
Later, an assembly gathered. In a playful tone, Shri Hari remarked, “Brahmamuni! There is so much bluntness and sharp audacity (tochhadai) in your kirtans, whereas the devotional verses composed by Sadguru Muktanand Swami never have such sharpness.”
Hearing this, the ever quick-witted Brahmamuni retorted instantly, “O Maharaj! Being Bhagwan Himself, this display of favoritism and partiality between beloveds and others does not behove You! We always believed that all devotees were equal in Your eyes.”
Shriji Maharaj smiled gently and replied, “Brahmamuni, when did We ever display partiality that you place such an accusation upon Us?” Swami immediately replied, “Maharaj, just consider this line composed by Muktanand Swami himself: ‘Muktanand kahe murakh lok, paadhra deese paaji jo..!’ (‘Says Muktanand, O foolish people! You appear straightforward on the outside, yet you are rogues within!’) Tell me, Maharaj, is there any bluntness in this?!” Hearing this brilliant retort, the entire assembly erupted into joyous laughter.
In reality, Sadguru Brahmanand Swami harbored deep reverence and veneration for Sadguru Muktanand Swami and always observed utmost respect toward him. In response to Shriji Maharaj’s affectionate tease, Brahmanand Swami’s spontaneous wit delighted everyone present in the assembly.
- Bhagwan Shri Swaminarayan…..
🙇🏻♂️🙏