પરમ એકાંતિક ભકતરાજ સુરાખાચર એટલે શ્રીજીમહારાજના પૃીય સખા, ગમે એવા શ્રીહરિ ઉદાસ રહ્યા થકા મનુષ્ય ચરિત્ર કરતા હોય પણ સુરાબાપુ આવે એટલે બધીય ઉદાસી જતી રહે ને શ્રીહરિ ને સંતોને રાજી કરે.
Gujarati
સુરા ખાચરની રમુજી વાર્તાઓ અને શ્રીહરિનો વિનોદ
પરમ એકાંતિક ભકતરાજ સુરાખાચર એટલે શ્રીજીમહારાજના પૃીય સખા, ગમે એવા શ્રીહરિ ઉદાસ રહ્યા થકા મનુષ્ય ચરિત્ર કરતા હોય પણ સુરાબાપુ આવે એટલે બધીય ઉદાસી જતી રહે ને શ્રીહરિ ને સંતોને રાજી કરે. એકવખત સુરા ખાચરને મહારાજ કહેકે સુરાબાપુ, કાંઈક બધાને મન ને રંજન થાય એવી વાત કરો. ત્યારે સુરાબાપુએ વાત કરી જે, “એક ગામમાં ભારે ધનાઢ્ય જાલમગર નામે બાવો હતો, ને તેને ભલું નામે સ્ત્રી હતી. એ બાવાને એક વૈકુંઠો એ નામે એનો ચેલો હતો. એક વખત કોઇવાતે ધણી-ધણિયાણીને ટંટો થયો, એટલે ભલું રિસાઈ ને ભાગી ગઈ. તે જાલમગર બાવાએ તેને ઘણી ખોળાવી પણ જડી નહીં. ત્યારે ચેલાને બાવો કહે કે વેકુંઠા હવે આપડે કેમ કરીએ તો ભલું પાછી આવે? ત્યારે વૈકુંઠો ચેલો કેય કે રૂપિયા પચીસ હજાર ખરચ થાય, પણ જો મેળો કરીએ ને મંડપ કરીએ તો ભલું આવે. ત્યારે જાલીમગર બાવો બોલ્યો કે પચીસ હજાર રૂપિયા કુરબાન, પણ મેળો કરો. પછી કંકોતરીઓ લખીને દેશ-દેશાંતરમાંથી સર્વે બાવાનાં મંડળ તેડાવ્યાં. તે બાવાઓ આવે ત્યારે ઝાંઝ-મૃદંગ વગાડતાં આવે. તે છોકરો આગળથી એની માને જોઈ વળે ને ન દેખે ત્યારે ઢીલો થઈને પાછો વળે. એટલે બાવો બોલ્યો જે, “વૈકુંઠા મેળો ખાલી જાશે કે શું?” પછી છોકરે છેલ્લા ટોળામાં એની માને દેખી ને તેને બાઝી પડ્યો. આખરે જાલમગર બાવો બોલ્યો જે, “પચીસ હજાર રૂપિયા ખરચ તો થયું, પણ રૂપિયા લેખે લાગ્યા, જે ભલુ પાછી આવી.” ને બાવો કૂધો. એમ સુરા ખાચરે જાલમગર બાવાની ને ભલુંની વાત કરી મહારાજને સંતોને ખુબ રાજી કર્યા.
એકવાર સુરા ખાચરને મહારાજે કહ્યું કે “સુરાબાપુ કાંક રમુજની વાત્ય કરો.” ત્યારે તેમણે વાત કરી જે, “બે કાઠી ભાઈબંધ હતા. ને ત્રણ ગાઉને અંતરે છેટે જુદે જુદે ગામ રે’તા હતા. ને જ્યારે ભેળા થાય ત્યારે એકબીજાને તાણ કરીને કહે જે, “મારે ગામ આવજો.” ત્યારે એક જણ બીજા ભાઈબંધને ઘેર ગયો. ત્યારે તે ભાઈબંધે પોતાના ભાઈબંધને જમવા સારું પોતાને ઘેર ઘરવાળાએ કંસાર કરાવ્યો. પછી તે બેઉ ભાઈબંધ સાથે જમવા બેઠા. એટલે તે બે જણાને કંસાર પીરસ્યો એટલે તેઓ જમવા મંડયા. પછી તે ઘરનો ધણી પોતાની સ્ત્રી પ્રત્યે બોલ્યો જે, “મારા ભાઈબંધને કંસાર મૂક.” એમ બહુ તાણ કરીને કે’વા મંડ્યો, પણ કંસાર થઈ રહેલો તે તેને શું મેલે? પછી રીસે કરીને તે સ્ત્રીએ કંસારનું હાંડલું પોતાના ધણીના માથા ઉપર જ ફોડ્યું. એટલે તે બે જણા લજ્જા પામીને બહાર જઇને બેઠા.
પછી તે સ્ત્રી હાંડલાનાં ઠીકરાં વાળીને નાખી આવી. તે જોઈને પેલો મહેમાન થયેલો ભાઈબંધ એમ બોલ્યો જે, “તમારી સ્ત્રી સારી છે હો ! બાકી મારી સ્ત્રી તો ઠીકરાં પણ મારી પાસે વળાવે છે.” ત્યારે ઘરનો ધણી એમ બોલ્યો જે, “હાંડલા તો ઘણીક વાર ફોડે છે, પણ ઠીકરાં તો એની મેળે નાંખી દે છે.” એમ ગુણ લેતાં લેતાં બંને જણ સૂઈ ગયા.
પછી બીજે દિવસે સવારમાં તે સ્ત્રી વે’લી ઊઠીને પોતાના ધણીને ઊંધો નાંખીને તે ઉપર બેસીને દળવા મંડી. તે દળી રહી એટલે તે કાઠી આવીને બહાર બેઠો. ત્યારે પોતાને ઘેર આવ્યો હતો, તે બોલ્યો જે, “મને પણ મારી સ્ત્રી ઊંધો નાંખી દે છે અને એક દાણો પણ મોઢામાં નાંખવા દેતી નથી.” ત્યારે તે ઘરનો ધણી બોલ્યો, “હું તો ભણે બા, પડયો પડ્યો બૂકડા દઉ તોય કશું બોલતી નથી.” ત્યારે બીજો બોલ્યો જે, “તમારી સ્ત્રી તો ઘણી સારી.” એમ સુરા ખાચરે વાર્તા કરીને શ્રીજીમહારાજને ઘણા હસાવયા.
- સદગુરુ શ્રી નિર્ગુણદાસ સ્વામીની વાતો 🙏
Hindi
सूरा खाचर की मनोरंजक कथाएँ और श्रीहरि का दिव्य हास्य-विनोद
परम एकांतिक भक्तराज सूरा खाचर श्रीजी महाराज के परम सखा थे। जब कभी श्रीहरि किसी कारणवश उदास होने का मानवी चरित्र करते, तब सूरा बापू के आते ही सारा वातावरण हास्य और आनंद से सराबोर हो जाता था। एक बार श्रीजी महाराज ने कहा, “सूरा बापू! सभा का मन बहलाने वाली कोई मनोरंजक बात सुनाइए।” तब सूरा बापू ने एक कथा सुनाई: “एक गाँव में जालमगर नाम का एक अत्यंत धनी बावा (साधु) रहता था, और उसकी पत्नी का नाम भलू था। उस बावे का एक चेला था जिसका नाम वैकुंठ था। एक दिन किसी बात पर पति-पत्नी में कलह हो गया, तो भलू रूठकर कहीं भाग गई। जालमगर बावे ने बहुत ढूँढवाया, पर वह नहीं मिली। तब बावे ने चेले से पूछा, ‘वैकुंठा! अब क्या उपाय करें जिससे भलू वापस आ जाए?’ चेला बोला, ‘महाराज! यदि पच्चीस हजार रुपये खर्च करके संतों-साधुओं का विशाल मेला और मंडप आयोजित करें, तो शायद उस मेले में भलू आ जाए।’ जालमगर बावा तुरंत बोला, ‘पच्चीस हजार रुपये न्योछावर हैं, तुम तुरंत मेला आयोजित करो!’ देश-विदेश के सभी साधु-मंडलों को निमंत्रण-पत्र भेजे गए। साधुओं के समूह झांझ-मृदंग बजाते हुए मेले में आने लगे। वह लड़का (वैकुंठ) आगे जाकर प्रत्येक जत्थे में अपनी माँ को ढूँढता, पर जब वह न मिलती तो उदास लौट आता। बावा व्याकुल होकर बोला, ‘वैकुंठा! क्या यह पच्चीस हजार का मेला व्यर्थ जाएगा?’ तभी अंतिम जत्थे में लड़के ने अपनी माँ को देख लिया और दौड़कर उससे लिपट गया! जालमगर बावा खुशी से उछल पड़ा और बोला, ‘पच्चीस हजार रुपये खर्च तो हुए, पर सारे रुपये सार्थक हो गए, क्योंकि भलू वापस आ गई!’” सूरा खाचर की यह जालमगर बावा और भलू की मनोरंजक कथा सुनकर श्रीजी महाराज और समस्त संत ठहाके लगाकर हँसने लगे।
इसके पश्चात महाराज ने पुनः कहा, “सूरा बापू! कोई और भी रसीली बात सुनाइए।” तब सूरा बापू ने दूसरी कथा सुनाई: “दो काठी मित्र थे। वे तीन कोस की दूरी पर अलग-अलग गाँवों में रहते थे। जब भी मिलते, एक-दूसरे से आग्रहपूर्वक कहते कि ‘मेरे घर पधारिएगा।’ एक दिन एक मित्र दूसरे मित्र के घर पहुँचा। गृहस्वामी मित्र ने अपने मित्र के सत्कार में पत्नी से स्वादिष्ट कंसार (गुड़ और घी से बना मिष्ठान्न) बनवाया। दोनों मित्र प्रेम से भोजन करने बैठे। गृहस्वामी ने अपनी पत्नी से कहा, ‘अरे, मेरे भाई को और कंसार परोसो!’ उसने बार-बार आग्रह किया, पर कंसार समाप्त हो चुका था; अब वह क्या परोसती? अंत में क्रोध में आकर उस पत्नी ने कंसार की खाली हंडिया अपने पति के सिर पर ही फोड़ दी! दोनों मित्र लज्जित होकर बाहर ओसरी में आकर बैठ गए। थोड़ी देर में वह पत्नी फूटी हंडिया के ठीकरे (टुकड़े) झाड़ू से बुहारकर बाहर फेंकने आई। यह देखकर अतिथि मित्र ने अपने मित्र से कहा, ‘भाई! तुम्हारी पत्नी तो बहुत अच्छी है! मेरी पत्नी तो हंडिया भी मेरे सिर पर फोड़ती है और ठीकरे भी मुझसे ही उठवाती है!’ तब गृहस्वामी मित्र बोला, ‘हाँ भाई, हंडिया तो कई बार फोड़ती है, पर ठीकरे अपने आप फेंक आती है।’ इस प्रकार एक-दूसरे की पत्नियों के गुण लेते-लेते दोनों सो गए!
अगली सुबह वह पत्नी तड़के उठकर अपने पति को जमीन पर उल्टा लिटाकर उसकी पीठ पर बैठकर अनाज पीसने लगी। पीसने के बाद जब वह काठी बाहर आया, तो अतिथि मित्र ने कहा, ‘भाई! मेरी पत्नी भी मुझे उल्टा लिटा देती है और पीसते समय एक भी दाना मुँह में नहीं डालने देती!’ तब गृहस्वामी मित्र बोला, ‘मेरी पत्नी तो बहुत दयालु है; मैं नीचे पड़ा-पड़ा अनाज के दाने मुँह में चबाता रहता हूँ, फिर भी कुछ नहीं कहती!’ तब अतिथि बोला, ‘तब तो तुम्हारी पत्नी वास्तव में बहुत अच्छी है!’” सूरा खाचर की ऐसी विनोदी ग्रामीण कथाएँ सुनकर श्रीजी महाराज और समस्त संत हँसते-हँसते लोटपोट हो गए।
- सद्गुरु श्री निर्गुणदास स्वामी की बातें… 🙏
English
Sura Khachar’s Amusing Tales and Shrihari’s Divine Laughter
The exalted devotee Sura Khachar was Shriji Maharaj’s intimate companion. Whenever Shrihari assumed a solemn or melancholy human mood, the mere arrival of Sura Bapu dispelled all gloom, filling the environment with divine mirth. Once, Shriji Maharaj requested, “Sura Bapu, share an entertaining story to delight the assembly.” Sura Bapu narrated: “In a village lived an immensely wealthy ascetic named Jalamgar Bava, and his wife’s name was Bhalu. The ascetic had a devoted disciple named Vaikuntha. One day, following a domestic dispute, Bhalu took offense and ran away. Jalamgar searched everywhere but could not find her. Distressed, he asked his disciple, ‘Vaikuntha, what can we do to bring Bhalu back?’ Vaikuntha advised, ‘Master, it will cost twenty-five thousand rupees, but if we organize a grand religious fair and pavilion, Bhalu is sure to attend.’ Jalamgar Bava declared instantly, ‘I sacrifice twenty-five thousand rupees; organize the fair at once!’ Invitations were dispatched far and wide, and monastic troupes arrived playing cymbals and drums. The young disciple eagerly inspected each incoming group; whenever he failed to spot his mother, he returned dejected. The ascetic cried out, ‘Vaikuntha, will our twenty-five thousand rupees go in vain?’ Just then, in the very last group, the boy spotted his mother and hugged her tightly! Jalamgar Bava leaped for joy, exclaiming, ‘Twenty-five thousand rupees were spent, but every single penny was worth it, for my Bhalu has returned!’” Hearing Sura Khachar’s humorous tale of Jalamgar Bava and Bhalu, Shriji Maharaj and the sadhus burst into joyous laughter.
Maharaj then asked, “Sura Bapu, tell us another entertaining tale.” Sura Bapu continued with a second story: “There were two close Kathi friends who lived three miles apart in neighboring villages. Whenever they met, they insisted, ‘Please visit my home.’ One day, one friend visited the other. To honor his guest, the host had his wife prepare sweet kansar (a traditional sweet made of cracked wheat, jaggery, and pure ghee). The two friends sat down to dine. The host repeatedly urged his wife, ‘Serve more kansar to my brother!’ He kept insisting loudly, but the pot of kansar was completely empty; what could she serve? In sheer exasperation, the wife took the empty earthen cooking pot and smashed it right over her husband’s head! Thoroughly embarrassed, both friends retreated outside to the veranda. Shortly afterward, the wife swept up the broken earthenware shards and threw them out. Seeing this, the visiting friend remarked, ‘Brother, your wife is truly commendable! My wife breaks the pot over my head and forces me to clean up the shards myself!’ The host replied proudly, ‘Yes indeed, she breaks the pot often, but she always disposes of the pieces herself.’ Counting their blessings, both friends went to sleep.
Early next morning, the wife woke up, pinned her husband facedown on the floor, and sat upon his back to grind flour on the stone mill. Once she finished and the host walked outside, the visiting friend sighed, ‘Brother, my wife also pins me facedown and doesn’t even let a single grain touch my mouth!’ The host replied proudly, ‘My wife is very generous; even when I am lying underneath, I chew on fallen grains of wheat, and she doesn’t utter a single word of complaint!’ The guest marveled, ‘In that case, your wife is truly wonderful!’” Hearing Sura Khachar’s hilarious folklore, Shriji Maharaj and all the saints laughed to their hearts’ content.
- Sadguru Shri Nirgundas Swami ni Vato… 🙏