એકદિવસ બપોર કેડ્યે શ્રીહરિ ગઢપુર લિંબતરુ હેઠે સભા કરીને બેઠા હતા ને લક્ષ્મીવાડીએ થી પૃેમમુર્તિ સદગુરુ સચ્ચિદાનંદ સ્વામી ફુલના હાર લઇને આવ્યા.
Gujarati
સચ્ચિદાનંદ સ્વામી અને માંડવધારના વૈરાગીઓ
એકદિવસ બપોર કેડ્યે શ્રીહરિ ગઢપુર લિંબતરુ હેઠે સભા કરીને બેઠા હતા ને લક્ષ્મીવાડીએ થી પૃેમમુર્તિ સદગુરુ સચ્ચિદાનંદ સ્વામી ફુલના હાર લઇને આવ્યા. શ્રીજીમહારાજને દંડવત કરીને કરીને ફુલના હાર, ફુલની ટોપી, બાજુબંધ વગેરે ધારણ કરાવીને પુજન કર્યું. શ્રીજીમહારાજ સ્વામી ઉપર ખુબ રાજી થયા.
એ સમયે ગામ માંડવધારથી હરિભક્તો આવ્યા ને શ્રીહરિના દર્શન કરીને અરજ કરી કે હે મહારાજ..! અમારે હાલ વાડીઓમા ગોળના ચીંચોડા શરુ છે ને ગામમાં એંસી અડંગ વૈરાગી બાવાઓની જમાત આવી છે. એ બાવાઓ બહુ ઉપદ્રવ કરે છે ને કેય છે કે એક બાવા દીઠ એક કડાઇ ગોળ ની એટલે ૮૦ કડાઇ આપો નહીતર તમારા ચીંચોડા મંત્રવિદ્યા કરીને બંધ કરાવી દેશુ, આમ રોજ રોજ લોકોને યેન કેન પૃકારે હેરાન પરેશાન કરે છે. તમે કાંક કૃપા કરો તો ગામલોકોને રાહત થાયને અમારી વરહની ઉપજ બગડે નય. ભક્તવત્સલ શ્રીજીમહારાજ બોલ્યા કે ભક્તો..! આ સચ્ચિદાનંદ સ્વામી પાસે વૈરાગીઓની જમાતનો ઉપાય છે. સ્વામી તમે જાઓ ને આ ભક્તો ની બાવાઓની ઉપદ્રવ થી રક્ષા થાય એમ કાંઇક કરો. શ્રીહરિની આજ્ઞા થતા જ સદગુરુ સચ્ચિદાનંદ સ્વામી ગઢડાથી હરિભક્તો સાથે માંડવધાર આવ્યા. સ્વામીને હરિભક્તો હારે આવ્યા જોઇને વૈરાગીઓ વધારે રોષે ભરાયા. સ્વામી સાથે બધાય વૈરાગીઓ ડંફાસ મારવા મંડયા તેમાથી એક વૈરાગી બોલ્યો કે હુ તો આ ગરમ કડાઇ મા બેસુ એવી યોગશક્તિઓ ધરાવું છુ. ત્યારે સ્વામી એમને કહે તુ કડાઇ બેસતો હશ પણ હુ તો આ ચુલ્ય મા બેસી જાઉ તોય દાઝું નય એવી શકિત મને મારા ઇષ્ટદેવ શ્રીસ્વામિનારાયણ ભગવાને દીધી છ.
સ્વામી કહે એક શરત કરો કે હુ કંરુ એ તમે કરી દેખાડો તો માનું કે તમે યોગવિદ્યામા પારંગત છો. એમ કહીને સીંચોડો છોડાવી નાંખ્યો ને એક કાચા સુતરનો તાંતણો પોતાની કેડ્યે બાંધ્યો ને સામો છેડો સીંચોડા સાથે બાંધ્યો. પછી સ્વામી ગોળ ગોળ ફરતા થકા એ કાચા સુતરના તાંતણે ગોળનો સીંચોડો ફેરવ્યો. સ્વામીએ ઘણીવાર સુધી સીંચોડા ને એમ ફેરવીને વૈરાગી બાવાઓને કહ્યું કે હવે તમારામાંથી જે આ સીંચોડો આમ સુતરના તાંતણે ફેરવી દે એ જ ગોળ લે.
સ્વામીની વાત સાંભળતા જ વૈરાગીઓ બબડતા બબડતા ભાગી ગયા. સ્વામીએ આમ ગૃામજનોની આ ખાખી વૈરાગી ઓની જમાતથી રક્ષા કરી.
ગઢપુરમા એકવખત બહુ વરસાદ થયો તે રાધાવાવ પાણીથી છલોછલ ભરાઇ ગઇ તે સચ્ચિદાનંદ સ્વામીએ મહારાજને કહ્યું કે હે મહારાજ..! વરુણદેવ પૃસન્ન થયા છ ને રાધાવાવ ભરાઇ ગઇ છે તો સંતો-ભક્તો સાથે નાવા પધારો. શ્રીહરિ સાથે સૌ સંતો દરબારગઢથી વાજતે ગાજતે કિરતનો ની રમઝટ બોલાવતા થકા રાધાવાવે પધાર્યા. જેમને તરતા આવડતું હતું એ બધા વાવ મા કુદકા મારીને નાહતા હતા. બધાય પાર્ષદો પાટૂડી-દાવ રમ્યા ત્યારે શ્રીહરિ બોલ્યા કે કોઇ વાવનો તાગ લઇ આવો એવો બળીયો તરવૈયો હોય તો જાઓ. કોઇ તૈયાર ન થયું તો પોતે જ પાવઠાંમા ઉભા રહીને લંગોટ બાંધીને કુદકો મારીને તળીયે તાગ લેવા ગયા ને તળીયેથી ઘણીયવારે બહાર આવ્યા ને હાથ મા સ્ફટીકમણી નો પત્થર લાવ્યા તે દાદા ખાચર ને દીધો ને કહ્યું કે આ સ્ફટીકમણી લાડૂબાં ને આપજો. દાદાખાચર ને પણ અગાઉ શ્રીહરિએ તરતા શીખવાડયુ હતું તે એ પણ પદ્માસને પલાંઠીવાળીને ચતા તરતા હતા એ જોઇને શ્રીહરિ ખુબ રાજી થયા. શ્રીહરિ પોતે આંબલી ના ઝાડ નીચે બેઠાને નિત્યાનંદ સ્વામીને આજ્ઞા કરી એટલે સ્વામી પીપર ના ઝાડ ઉપર ચડીને ધૂબકો મારીને વાવના તળીયે જઇને અડધો કલાક ધ્યાન કરીને આવ્યા. મહારાજ બહુ રાજી થયા તે રુપીયા બે હજારની કિંમત નો ધોળી શાલ નો જોટો પોતે ઓઢતા એ સ્વામીને દીધો ને માથે બે હાથ મુક્યા. આમ ઘણીયવાર સુધી સહુ સંતો ભક્તો સાથે નહાયા ને દરબારગઢ પરત આવ્યા.
આ વાવ પાસે ઢોરા ઉપર મહારાજની મહાપૃસાદીની જગ્યા જાણીને આચાર્યશ્રી વિહારીલાલજી મહારાજે ત્યાં હાલ છત્રી બનાવી છે
- શ્રીહરિચરિત્ર ચિંતામણિ…
🙏
Hindi
सच्चिदानंद स्वामी और मांडवधार के वैरागी
एक दिन दोपहर के समय श्रीहरि गढ़पुर में नीम के वृक्ष (लिंबतरु) के नीचे सभा लगाकर विराजमान थे। उस समय लक्ष्मीवाड़ी से प्रेममूर्ति सद्गुरु सच्चिदानंद स्वामी पुष्पों के सुंदर हार लेकर पधारे। उन्होंने श्रीजी महाराज को साष्टांग दंडवत प्रणाम करके पुष्पों के हार, पुष्पों की सुंदर टोपी और बाजूबंद आदि धारण कराकर उनका विधिवत पूजन किया। श्रीजी महाराज स्वामी पर अत्यंत प्रसन्न हुए।
उसी समय मांडवधार गाँव से हरिभक्त दर्शनार्थ आए और श्रीहरि के दर्शन करके करबद्ध प्रार्थना की, “हे महाराज! वर्तमान में हमारी वाड़ियों में गुड़ बनाने के कोल्हू (चींचोड़े) चल रहे हैं और गाँव में अस्सी हठी वैरागी बावाओं की एक जमात आ धमकी है। वे बावा बहुत उत्पात मचा रहे हैं और माँग कर रहे हैं कि प्रति बावा गुड़ की एक-एक कड़ाही, यानी कुल अस्सी कड़ाहियाँ गुड़ दिया जाए; अन्यथा वे अपनी तंत्र-मंत्र विद्या से हमारे कोल्हू बंद करवा देंगे। इस प्रकार वे आए दिन गाँववालों को नाना प्रकार से सताते और परेशान करते हैं। यदि आप कुछ कृपा करें, तो ग्रामीणों को राहत मिले और हमारी वर्ष भर की मेहनत व उपज व्यर्थ न हो।”
भक्तवत्सल श्रीजी महाराज मुस्कुराकर बोले, “हे भक्तों! इन वैरागियों की जमात का उपाय हमारे इस सच्चिदानंद स्वामी के पास है। स्वामी, आप इन भक्तों के साथ जाइए और कुछ ऐसा कीजिए जिससे इन बावाओं के उपद्रव से हरिभक्तों की रक्षा हो सके।”
श्रीहरि की आज्ञा शिरोधार्य कर सद्गुरु सच्चिदानंद स्वामी गढ़डा से हरिभक्तों के साथ मांडवधार पहुँचे। स्वामी को हरिभक्तों के साथ आया देखकर वैरागी और अधिक क्रोधित हो गए। वे सभी वैरागी स्वामी के सम्मुख डींगें हाँकने लगे। उनमें से एक वैरागी अहंकार में भरकर बोला, “मैं ऐसी योग-सिद्धि रखता हूँ कि इस खौलती हुई गरम कड़ाही में बैठ सकता हूँ!” तब स्वामी निर्भय होकर बोले, “तुम तो केवल कड़ाही में बैठते होगे, किंतु मैं तो नीचे जलती हुई भट्टी में भी बैठ जाऊँ, तब भी मुझे आँच नहीं आ सकती; ऐसी असीम सामर्थ्य मुझे मेरे इष्टदेव भगवान श्री स्वामीनारायण ने प्रदान की है।”
स्वामी ने आगे कहा, “आओ, एक शर्त रखते हैं; जो मैं करूँ, यदि तुम वह करके दिखा दो, तो मैं मान लूँगा कि तुम योगविद्या में पारंगत हो।” ऐसा कहकर स्वामी ने कोल्हू से बैलों को अलग करवा दिया और एक कच्चे सूत का धागा अपनी कमर से बाँधकर उसका दूसरा छोर कोल्हू से बाँध दिया। तत्पश्चात् स्वामी गोलाकार घूमते हुए केवल उस कच्चे सूत के धागे के सहारे ही गुड़ के भारी कोल्हू को घुमाने लगे! स्वामी ने काफी देर तक कोल्हू को यूँ ही घुमाकर उन वैरागी बावाओं से कहा, “अब तुममें से जो कोई इस कोल्हू को इस कच्चे सूत के धागे से घुमाकर दिखाएगा, वही गुड़ की कड़ाही ले जाएगा।”
स्वामी की यह अलौकिक योग-सामर्थ्य देखकर और उनकी बात सुनते ही वे सभी वैरागी बड़बड़ाते हुए उल्टे पाँव भाग खड़े हुए। इस प्रकार स्वामी ने ग्रामीणों की उस खाकी वैरागियों के उपद्रव से रक्षा की।
एक बार गढ़पुर में मूसलाधार वर्षा हुई, जिससे राधावाव (बावड़ी) लबालब भर गई। तब सच्चिदानंद स्वामी ने महाराज से विनती की, “हे महाराज! वरुणदेव प्रसन्न हुए हैं और राधावाव जल से छलक उठी है, अतः आप संतों और भक्तों के साथ वहाँ जलक्रीड़ा व स्नान करने पधारिए।”
श्रीहरि सभी संतों के साथ दरबारगढ़ से गाजे-बाजे और कीर्तनों की मधुर ध्वनि के साथ राधावाव पधारे। जिन्हें तैरना आता था, वे सभी बावड़ी में कूद-कूदकर स्नान करने लगे। सभी पार्षद जल में पाटूडी-दाव (जलक्रीड़ा) खेलने लगे। तब श्रीहरि ने कहा, “यदि कोई ऐसा बलवान तैराक हो जो बावड़ी की अथाह गहराई की थाह ले आए, तो जाए।” जब कोई आगे नहीं आया, तो स्वयं श्रीहरि ही सीढ़ियों (पावठां) पर खड़े होकर लंगोट बाँधकर जल में कूद पड़े और तलहटी की थाह लेने नीचे चले गए। काफी समय बाद वे जल के भीतर से बाहर आए, तो उनके हाथ में एक स्फटिकमणि का दुर्लभ पत्थर था। उन्होंने वह मणि दादा खाचर को देकर कहा, “यह स्फटिकमणि लाडूबा को दे देना।” श्रीहरि ने पूर्व में दादा खाचर को भी तैरना सिखाया था, अतः वे भी पद्मासन लगाकर जल पर पीठ के बल तैर रहे थे, जिसे देखकर श्रीहरि अत्यंत प्रसन्न हुए।
तत्पश्चात् श्रीहरि स्वयं इमली के वृक्ष के नीचे विराजित हुए और नित्यानंद स्वामी को आज्ञा दी। स्वामी तुरंत पीपल के वृक्ष पर चढ़े और ऊँचाई से बावड़ी में गहरी डुबकी लगाई। वे जल के तल में जाकर आधा घंटा तक ध्यानमग्न रहे और फिर बाहर आए। महाराज स्वामी पर अत्यधिक प्रसन्न हुए और उन्होंने स्वयं अपने द्वारा ओढ़ी जाने वाली दो हज़ार रुपये मूल्य की श्वेत शॉल की जोड़ी स्वामी को भेंट की तथा उनके मस्तक पर अपने दोनों कर-कमल रखकर आशीर्वाद दिया। इस प्रकार काफी समय तक संतों और भक्तों के साथ जलक्रीड़ा करके श्रीहरि दरबारगढ़ लौट आए।
इस बावड़ी के समीप टीले पर महाराज के महाप्रसादी के पावन स्थान की स्मृति में आचार्यश्री विहारीलालजी महाराज ने वर्तमान में एक सुंदर छतरी का निर्माण करवाया है।
- श्रीहरिचरित्र चिन्तामणि…
🙏
English
Sachchidanand Swami and the Vairagis of Mandavdhar
One afternoon in Gadhpur, Shri Hari was seated in an assembly beneath the neem tree (Limbataru). Sadguru Sachchidanand Swami, the very embodiment of love, arrived from Lakshmi Vadi carrying fragrant flower garlands. Prostrating reverently before Shriji Maharaj with dandvat pranam, Swami adorned Him with floral garlands, a decorative flower cap (topi), and floral armlets (bajubandh), performing His devotional puja. Shriji Maharaj was immensely pleased with Swami.
At that moment, devotees from Mandavdhar village arrived. Having divine darshan of Shri Hari, they humbly pleaded, “O Maharaj! Presently, our jaggery crushing mills (chinchoda) are operating in the farms. A troupe of eighty obstinate Vairagi Bawas has descended upon our village. They are causing great havoc, demanding one large cauldron (kadai) of jaggery per Bawa—eighty cauldrons in total! They threaten to halt our mills through occult spells (mantravidya) if we refuse. In this manner, they harass the villagers relentlessly day after day. Please shower Your divine grace so that the villagers find relief and our entire year’s labor and harvest are not ruined.”
Bhaktavatsal Shriji Maharaj smiled and said, “O devotees! Our Sachchidanand Swami here has the perfect remedy for this troupe of Vairagis. Swami, please accompany these devotees and protect them from the menace of these Bawas.”
Obeying Shri Hari’s divine command, Sadguru Sachchidanand Swami traveled from Gadhada to Mandavdhar along with the devotees. Seeing Swami accompanying the villagers, the Vairagis became even more infuriated. They began boasting loudly before Swami. One of the Vairagis arrogantly bragged, “I possess such yogic powers that I can sit comfortably inside this boiling hot cauldron of jaggery!” Swami calmly replied, “You may only be able to sit in a hot cauldron, but I can sit directly in the blazing fire beneath it without being burned in the slightest; such is the supreme power bestowed upon me by my Ishtadev, Bhagwan Shri Swaminarayan!”
Swami then challenged them, “Let us set a condition: if you can accomplish what I am about to do, only then will I accept that you are truly accomplished in yogic sciences.” Saying this, Swami unhitched the bullocks from the crushing mill, tied a single raw, unspun cotton thread around his waist, and fastened the other end to the heavy mill. Then, walking gracefully in circles, Swami operated and rotated the massive jaggery crusher solely with that delicate cotton thread! After turning the mill for a long time, Swami addressed the Vairagi Bawas, “Now, whoever among you can rotate this mill with a single strand of raw cotton thread may take all the jaggery.”
Witnessing this astonishing yogic feat, the Vairagis were struck with awe and defeat, and fled the village muttering amongst themselves. Thus, Swami safely protected the villagers from the nuisance of the Khakhi Vairagis.
On another occasion, heavy rains lashed Gadhpur, filling the Radhavav stepwell to the brim with crystal-clear water. Sachchidanand Swami prayed to Maharaj, “O Maharaj! Lord Varuna is pleased and Radhavav is overflowing with water; please come to bathe and enjoy water sports along with the holy sadhus and devotees.”
Accompanied by all the sadhus, Shri Hari proceeded from the Darbargadh to Radhavav amidst joyous music and ecstatic devotional kirtans. Those who knew how to swim leapt into the stepwell to bathe. The attendants (parshads) engaged in playful water games (patudi-dav). Shri Hari then called out, “If there is any mighty swimmer capable of reaching the very bottom of this deep stepwell to measure its depth, let him step forward.” When no one volunteered, Shri Hari Himself stood on the steps, tied a loincloth (langot), and dove deep into the water to reach the bed of the well. After a considerable time beneath the surface, He emerged carrying a radiant crystal gem (sphatikmani stone). Handing it to Dada Khachar, He said, “Give this sphatikmani to Laduba.” Shri Hari had previously taught Dada Khachar how to swim; seeing Dada Khachar floating effortlessly on his back in the padmasana (lotus) posture, Shri Hari was thoroughly delighted.
Shri Hari then sat under a tamarind tree and commanded Nityanand Swami. Swami climbed a nearby peepal tree, took a deep dive into the stepwell, reached the bottom, and remained immersed in meditation for half an hour before resurfacing. Maharaj was exceptionally pleased; He gifted Swami a precious pair of white shawls worth two thousand rupees, which He had been wearing, and placed both His holy hands on Swami’s head in benediction. After bathing together for a long time, Shri Hari, the sadhus, and the devotees returned to the Darbargadh.
On the mound near this stepwell, honoring the sacred site of Maharaj’s maha-prasadi, Acharya Shri Viharilalji Maharaj later constructed a commemorative chhatri (memorial dome).
- Shri Haricharitramani…
🙏