એકવખત દિવબંદર ના વણિક પોતાનું વહાણ ભરીને દરીયાના માર્ગે વેપાર અર્થે જતા હતા. અધવચ્યે દરીયાના તોફાન મા પોતાનું વહાણ સપડાયું.
Gujarati
પ્રભાનંદ સ્વામી અને શ્રીજી મહારાજની સર્વોપરિતા
એકવખત દિવબંદર ના વણિક પોતાનું વહાણ ભરીને દરીયાના માર્ગે વેપાર અર્થે જતા હતા. અધવચ્યે દરીયાના તોફાન મા પોતાનું વહાણ સપડાયું તે મનોમન ભગવાન દ્વારિકાદિશ પૃભુ ને મનોમન આર્તનાદથી પૃારથના કરી હે હે પૃભુ મારો આમા ઉગારો થશે તો હુ આમા થી અડધું દ્વવ્ય તમને અર્પણ કરીશ. ભગવાન દ્વારકાધિશ પૃભુએ એની અરજ સાંભળી તે હેમખેમ પહોંચ્યા. પોતાનો અર્ધો ભાગ પૃભુને અર્પણ કરવા એ વણિક દ્વારિકા જાવા નીકળ્યા ને રસ્તામા એક ગામે ધર્મશાળા મા રાતવાસો કરવા રોકાયા. ત્યાં સમાચાર મળ્યા કે ગામમાં સમર્થ સંત સદગુરુ રામાનંદ સ્વામી પધાર્યા છે. વણિક પોતે પુરવજનમ ના મુમુક્ષુ તે થયું કે આવા પવિત્ર સંતના દર્શન કરીશ તો મારી યાત્રા સફળ થશે અમ વિચારી ને સ્વામીને દર્શને પધાર્યા. સદગુરુ રામાનંદ સ્વામીએ વણિક ને અંતર્યામીપણે બધીય વિગત કહી સંભળાવી તો એમને તો ગુરુભાવ જાગ્યો ને એમના પાસે જ રોકાયા ને ઠાકોરજી નો અર્ધો ભાગ સ્વામીને જ અર્પણ કરી દીધો, ને સ્વામી ના આશ્રીત થયા. થોડોસમય સ્વામી હારે રોકાઇ ને પોતે પોતાના ઘેર આવ્યા.
સમય જતા એમને ખબર પડી કે મારા ગુરુ રામાનંદ સ્વામી તો અક્ષરધામ સીધાવયા છે ને એમના સ્થાને કોઇ નાના એવા વર્ણી આવ્યા છે એમના દર્શન ને પરિક્ષા લેવા આ વણિકને ઇચ્છા થઇ. મનમા થયું કે મારા ગુરુ સદગુરુ રામાનંદ સ્વામી તો સમર્થ હતા પણ એના ઉત્તરાધિકારી ને ચકાસીને પછે જ શરણુ લઉ એમ વિચારી ને અનેક મનમા સંકલ્પો સાથે પોતે શ્રીજીમહારાજ પાસે આવ્યા ને પગે લાગીને સભા મા બેઠા. શ્રીજીમહારાજે તુરંત જ સભા મા એક પાંચ વરહ ના બાળક ને કહ્યું કે આ શેઠ પોતાના મનમા કઇક સંકલ્પો કરીને આવ્યા છે તે આ સભા મા સહુ ને કહો…! એમ કરીને એ બાળક પાહે આ વણિકશેઠની વાત્ય ને વિગતે સભા ને કરાવી.
વણિકશેઠ તો મનને મનમા આભા જ રહી ગયા ને અવાક્ થય ગયા. મનમા એમ વિચાર્યું કે આ પાંચ વરહ ના બાળક મા આટલી શકિત પૃેરી છ તો મારા મનના સંકલ્પો જાણી ને બોલે છે તો એમના આ પાંચસો પરમહંસો કેવા હશે ને એ કરતાય પોતે કેવા સર્વોપરી હશે. એમ અહોભાવ થી વિચાર કરીને ઉભા થઇ ને શ્રીહરિ ચરણે ધબોધબ દંડવત કરવા મંડયા. એ વણિકશેઠ પોતે તો મહારાજને સંતો સાથે જ રોકાય ગયા ને ત્રણ ચાર વરહ સુધી એમ જ નાની મોટી બધીય સેવા કરી.
એકદિવસ પોતે શ્રીહરિ પૃાર્થના કરી કે હે પૃભુ હવે મને તમારો સાધુ કરો, હવે મને ઘરે જાવુ નથી ને હવે તમારી ને આ મુકતસભા ની સેવામાજ કાયમ રહેવું છે. શ્રીજીમહારાજે એમને સાધુ દિક્ષા આપીને પૃભાનંદ સ્વામી નામ પાડ્યું. પોતે આજીવન શ્રીહરિ ના દાસ બની રહ્યા.
- ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ.. 🙏
Hindi
प्रभानंद स्वामी और श्रीजी महाराज की सर्वोपरिता
एक समय दीव बंदरगाह के एक वणिक (व्यापारी) अपना जहाज माल से भरकर समुद्री मार्ग से व्यापार हेतु जा रहे थे। मार्ग के मध्य में ही उनका जहाज समुद्र के भयंकर तूफान में फँस गया। संकट में घिरे वणिक ने मन ही मन भगवान द्वारिकाधीश प्रभु से अत्यंत आर्तनाद से प्रार्थना की, “हे प्रभु! यदि इस संकट से मेरी रक्षा हो जाए, तो मैं इस धन-संपत्ति का आधा भाग आपके चरणों में अर्पित कर दूँगा।” भगवान द्वारकाधीश ने उनकी करुण पुकार सुनी और वे सकुशल तट पर पहुँच गए। अपने संकल्प के अनुसार आधा भाग प्रभु को अर्पित करने के लिए वह वणिक द्वारिका की यात्रा पर निकले और मार्ग में एक गाँव की धर्मशाला में रात्रि विश्राम हेतु रुके। वहाँ उन्हें ज्ञात हुआ कि गाँव में परम समर्थ संत सद्गुरु रामानंद स्वामी पधारे हैं। वणिक पूर्वजन्म के मुमुक्षु थे, अतः उन्होंने विचार किया कि ऐसे पवित्र संत के दर्शन करने से मेरी यात्रा सफल हो जाएगी। ऐसा सोचकर वे स्वामी के दर्शन करने पहुँचे। सद्गुरु रामानंद स्वामी ने अंतर्यामी रूप से वणिक के मन की सारी बात और घटना ज्यों की त्यों कह सुनाई। यह देखकर वणिक के हृदय में उनके प्रति अनन्य गुरुभाव जागृत हो गया। वे स्वामी के पास ही रुक गए और ठाकुरजी के नाम का वह आधा धन स्वामी के चरणों में ही समर्पित कर दिया तथा स्वामी के आश्रित बन गए। कुछ समय स्वामी के सान्निध्य में रहकर वे अपने घर लौट आए।
कालांतर में उन्हें समाचार मिला कि उनके गुरु सद्गुरु रामानंद स्वामी तो अक्षरधाम सिधार चुके हैं और उनके स्थान पर कोई अल्पायु वर्णी (नीलकंठ वर्णी / सहजानंद स्वामी) गद्दी पर बिराजे हैं। उन नवयुवक वर्णी के दर्शन करने और उनकी परीक्षा लेने की वणिक के मन में तीव्र इच्छा हुई। उन्होंने मन में विचार किया कि मेरे गुरु सद्गुरु रामानंद स्वामी तो परम समर्थ थे, परंतु उनके उत्तराधिकारी की परीक्षा लेकर ही उनकी शरण स्वीकार करूँगा। मन में अनेक गुप्त संकल्प लेकर वे श्रीजी महाराज के सम्मुख उपस्थित हुए और चरण-स्पर्श कर सभा में बैठ गए। श्रीजी महाराज ने तुरंत सभा में उपस्थित एक पाँच वर्ष के बालक से कहा, “ये सेठ अपने मन में कुछ संकल्प लेकर आए हैं, सो इस सभा में सभी को बताओ!” उस अबोध बालक ने वणिक सेठ के मन के सभी गुप्त संकल्प एक-एक करके विस्तारपूर्वक भरी सभा में सुना दिए।
यह देखकर वणिक सेठ आश्चर्यचकित और अवाक् रह गए! उन्होंने मन में विचार किया कि जब इन्होंने एक पाँच वर्ष के अबोध बालक में इतनी शक्ति प्रेरित कर दी कि वह मेरे मन के गूढ़ संकल्पों को भी जान गया, तब इनके पाँच सौ परमहंस कितने महान और सामर्थ्यवान होंगे! और उन सबसे परे, स्वयं ये (श्रीजी महाराज) कितने सर्वोपरि होंगे! ऐसे अहोभाव से भावविभोर होकर वे तुरंत उठ खड़े हुए और श्रीहरि के श्रीचरणों में बारंबार साष्टांग दंडवत प्रणाम करने लगे। वे वणिक सेठ वहीं महाराज और संतों के साथ ही रुक गए और तीन-चार वर्षों तक तन-मन से संतों और महाराज की छोटी-बड़ी सभी सेवाएँ करते रहे।
एक दिन उन्होंने श्रीहरि के चरणों में करबद्ध प्रार्थना की, “हे प्रभु! अब मुझे अपना साधु बना लीजिए। अब मुझे संसार या घर नहीं लौटना है; मुझे तो सदैव आपकी और इस मुक्त-सभा की सेवा में ही लीन रहना है।” श्रीजी महाराज ने उनकी अनन्य भक्ति देखकर उन्हें साधु दीक्षा प्रदान की और उनका नाम ‘प्रभानंद स्वामी’ रखा। वे आजीवन श्रीहरि के अनन्य दास बनकर रहे।
- भगवान श्री स्वामीनारायण.. 🙏
English
Prabhanand Swami and the Supremacy of Shriji Maharaj
Once, a merchant (vanik) from the port of Diu set sail with a ship loaded with merchandise for trade. In the middle of the voyage, his vessel was caught in a perilous sea storm. In that moment of distress, the merchant fervently prayed from the depths of his heart to Lord Dwarikadhish, “O Lord! If I am delivered safely from this tempest, I shall offer half of all this wealth to You.” Lord Dwarikadhish heard his earnest plea, and the ship reached the shore safe and sound. To fulfill his pledge of offering half his wealth to the Lord, the merchant set out on a pilgrimage to Dwarika. On the way, he halted for a night’s stay at a traveler’s inn (dharmashala) in a village. There, he received news that the eminent saint, Sadguru Ramanand Swami, was gracing the village with his divine presence. Being an evolved spiritual seeker from past lives, the merchant thought, “If I have the darshan of such a holy saint, my pilgrimage will be truly fruitful.” With this thought, he went for Swami’s darshan. Being omniscient (antaryami), Sadguru Ramanand Swami narrated all the details of the merchant’s ordeal and his secret pledge verbatim. Experiencing Swami’s divine knowledge, profound devotion towards the Guru blossomed in the merchant’s heart. He stayed with Swami, surrendered the promised half of his wealth directly at Swami’s holy feet, and took refuge as his disciple. After spending some time in Swami’s divine company, he returned home.
With the passage of time, he received news that his spiritual master, Sadguru Ramanand Swami, had departed for Akshardham, and that a young Varni (Sahajanand Swami) had succeeded him. The merchant felt a strong desire to have His darshan and to test His divine capability. He thought to himself, “My Guru Sadguru Ramanand Swami was immensely powerful, but I shall surrender only after testing His successor.” Carrying various specific thoughts and silent tests in his mind, he arrived before Shriji Maharaj, bowed at His feet, and sat down in the assembly. Shriji Maharaj immediately turned to a five-year-old child present in the assembly and said, “This merchant has arrived carrying certain thoughts in his mind; narrate them clearly to everyone in this assembly!” Through that young child, Shriji Maharaj revealed all the secret thoughts and tests harbored by the merchant in minute detail before the entire gathering.
The merchant was left utterly spellbound and speechless! He contemplated in awe, “If He can inspire such immense divine power into a mere five-year-old child so that the child can read the deepest secrets of my mind, how extraordinarily exalted must His five hundred Paramhansas be! And how infinitely supreme must He Himself be!” Filled with overwhelming reverence and spiritual conviction, he stood up and began offering fervent prostrations (dandvats) repeatedly at Shri Hari’s lotus feet. The merchant resolved to remain with Maharaj and the holy saints, selflessly serving them in every large and humble task for three to four years.
One day, he humbly prayed at Shri Hari’s feet, “O Lord! Please initiate me as Your sadhu. I no longer wish to return home; my only yearning now is to remain forever in the service of You and this divine assembly of liberated souls (mukta-sabha).” Pleased with his steadfast devotion, Shriji Maharaj granted him sadhu initiation (diksha) and named him ‘Prabhanand Swami’. He remained an exemplary, humble servant of Shri Hari throughout his life.
- Bhagwan Shree Swaminarayan.. 🙏